قصیدهٔ شمارهٔ ۱۱۵ - من افکاره العالی
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف یک جوان زیبا و دلفریب می‌پردازد که با زلف‌هایش، دل بسیاری را تسخیر کرده است. او به زیبایی‌اش که مانند ماه و سرو است، اشاره می‌کند و در میان تشبیهات مختلف به توصیف جذابیت و ویژگی‌های جوان می‌پردازد.
شاعر از حسادت و بی‌مهری دیگران به این جوان سخن می‌گوید، زیرا بسیاری از مردم آرزو دارند نزد او باشند، اما نمی‌توانند به او دست یابند. به همین ترتیب، شاعر آرزوی بوسه از لب‌های او را دارد و می‌خواهد از زیبایی او بهره‌مند شود. با این حال، جوان به او می‌گوید که برای رسیدن به هدفش باید بهایی بپردازد و تنها زیبایی و هنر کافی نیست.
شاعر در نهایت به این نتیجه می‌رسد که در میان تمام ثروت‌ها، زیبایی و هنر واقعی از ارزش بیشتری برخوردار هستند و این خود حسرتی را در دل دارد که نمی‌تواند به آرزوی خود برسد.
دی آمد از در من آن دلفریب پسرافکنده دام بلا زلفش به روز مطر
هوش مصنوعی: یک روز جوان جذابی به در من آمد و با زلف‌هایش مرا در دام مشکلاتی که به وجود آورده بود، گرفتار کرد.
بودی به رنگ قمر رخشنده چهره اونه کی ز سرو روان تابیده جرم قمر
هوش مصنوعی: چهره او درخشان و همچون رنگ ماه است، نه مانند سرو زیبایی که بر زندگانی تابیده باشد.
بر سرو قامت او افتاده همچو کمندپرحلقه سلسله‌یی همرنگ مشک تتر
هوش مصنوعی: قامت او به زیبایی مانند درخت سرو است و بر آن حلقهای از زنجیرهای مشکی رنگی آویزان شده که حکایت از جذابیت و دلفریبی او دارد.
حاشانه مشک تتر هرگزکه از بر سروچندین شکنج و شکن سر داده یک به دگر
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوان حاشیهی مشک را که از سرهای بلند سرو پیچوخمهای زیادی دارد، به یکدیگر مرتبط کرد.
گفتی دوهندوی مست‌گردیده ازپی لعبآسیمه‌سار و نگون آون ز شاخ شجر
هوش مصنوعی: گفتی که دو جوان سرمست به دنبال بازی و تفریح، در حال چرخیدن و نشستن از درخت جدا میشوند.
یا نی دو مار سیه آسیمه سارودماندارد به سایهٔ سرو از آفتاب‌گذر
هوش مصنوعی: بیت به تصویری از نی یا نینوایی اشاره دارد که در آن دو مار سیاه وجود دارد و مینوازد. این تصویر به معنای زیبایی و آرامش در زیر سایه درخت سرو در برابر تابش آفتاب است. به طور کلی، اینجا نوعی از تضاد میان ظلمت و روشنایی، و همچنین آرامش و خطر به تصویر کشیده شده است.
یا نی دو دزد دغل پی برده‌اند به‌گنجاز بهر غارت سیم یازیده دست ظفر
هوش مصنوعی: دو دزد چالاک متوجه گنجی شدهاند و بهمنظور دزدی، اقدام به جمعآوری ثروت کردهاند.
آری نگار ختن دارد ز سیم سرینگنجی نهفته همی بیغش به زیر کمر
هوش مصنوعی: راستی، معشوقهی خوشرو از گوهر نادر و گرانبهایی برخوردار است که به طور پنهانی در زیر کمرش نهفته است.
دارند خلق جهان ازگنج فربه اواز غصه کو به دل از ناله دست به سر
هوش مصنوعی: خلق جهان از نعمتهای پر برکت او بهرهمندند، اما دلها از غم و ناله پر است و احساس ناراحتی میکنند.
وان ترک تنگ دهان از بس بخیل بودپیوسته منع کند آن سیم را زنفر
هوش مصنوعی: او که به خاطر بخیلیاش، همیشه مانع از رسیدن نقرهای به آن زن میشود، دهانش را هم تنگ گذاشته است.
غافل که سیم خود ار بر مستحق دهداز بذل سیم شود نامش به دهر سمر
هوش مصنوعی: اگر کسی از روی غفلت مال و ثروت خود را به کسی بدهد که شایسته آن نیست، در دنیا نامش به بدی خواهد رفت.
ای‌کاش نقره ی او بودی مرا که همیمی‌داد می که مرا گردد فزوده خطر
هوش مصنوعی: ای کاش مانند نقره او بودی تا به من می داد و باعث می شد که خطر من بیشتر شود.
باری به خلوت من آن غارت دل و دینچون در رسید ز راه چون برگزید مقر
هوش مصنوعی: وقتی آن شخص که دل و ایمانم را به تاراج برده است، به خلوت من رسید، مانند این است که راهی را انتخاب کرده که تنها به او می‌رسد و در نتیجه به دل من نزدیک شده است.
گفتم بیا صنما ای‌کز فروغ رختروشن شدست مرا دیوار و خانه و در
هوش مصنوعی: به او گفتم، ای محبوب من، که نور چهرهات باعث شده است که دیوارها و خانه و در من روشن شوند.
خواهم‌که بوسه زنم بر تنگ شکر توتا کام و لب ز لبت شیرین کنم به مگر
هوش مصنوعی: میخواهم بر ظرف شیرین تو بوسهای بزنم تا از لبان تو طعم شیرینی بچشم و لذتی ببرم.
خندید وقت ولی از روی عادت و رسمنشنیده‌ام که دهد کس بوسه بر به شکر
هوش مصنوعی: در هنگام خندیدن، به نظر می‌رسد تنها از روی عادت این کار را انجام میدهد. هرگز نشنیدهام که کسی به خاطر محبت و عشق، بوسهای بر لبان معشوق بزند.
ویژه ز بس که لطیف این شکری که مرابگدازد ار کندی بر در نسیم گذر
هوش مصنوعی: به خاطر لطافت و زیبایی این شکر، شاید اگر نسیم به آن بوزد، به شدت مجذوب و تحت تاثیر قرار میگیرم.
کی احتمال‌کند دمهای سرد تراکامد به نزد خرد از زمهریر بتر
هوش مصنوعی: کی میتواند تصور کند که دمی سرد از سمت تو به نزد عقل و تفکر بیاید، در حالی که سرمای زمهریر از آن بدتر است؟
یک ره در آینه بین بر خلق منکر خودتا دانی آنکه ترا باشد چگونه سیر
هوش مصنوعی: در آینه به خود نگاهی بینداز و ببین که چگونه در برابر دیگران به نظر میرسی، تا بفهمی که واقعاً چه نوع آدمی هستی و احساساتت چگونه است.
چندانکه هست ترا پروای خدمت منباشد اضافه مرا از صحبت تو حذر
هوش مصنوعی: تا زمانی که به من اهمیت میدهی، در خدمتت هستم. اما از این که در کنار تو باشم، دوری میکنم.
گر میل صحبت من داری و بوس و کنارایدون به نقد بزن دستی به‌کیسهٔ زر
هوش مصنوعی: اگر تمایل داری با من صحبت کنی و نزدیکی و محبت داشته باشی، هماکنون باید به طلا و دارایی خود دست بزن و شروع به عمل کن.
کام از لب و دهنم بی‌زر کسی نستدها زر بیار و فزون زین عرض خود بمبر
هوش مصنوعی: کسی از لب و دهان من چیزی نمیخورد، پس پول بیاور و بیشتر از این ادعای خود را برطرف کن.
گفتم بلای نپسندی ار به بلاجانم ز سر بهلا این عجب و کبر و بطر
هوش مصنوعی: گفتم اگر بلای ناپسندی برایم پیش بیاید، باید جانم را فدای آن کنم. این وضعیت عجیب، متکبرانه و مفرط است.
هر چند کیسه و جیب از زر تهی بودمدارم ز نظم دری آماده گنج و گهر
هوش مصنوعی: با اینکه جیب و کیسهام از طلا خالی بود، اما با نظم و هنر خود ثروتی از گوهر و جواهر فراهم کردهام.
گفتا که گنج و گهر گر باشدت بفروسآنگه به مشت زرم این گنج سیم بخر
هوش مصنوعی: اگر گنج و جواهر داشته باشی، آنها را بفروش و با پولی که به دست میآوری، این گنج پنهان را بخر.
ور نه مخار زنخ کوتاه ساز سخندانی‌که شاخ هوس‌ک‌ب را نداده ثمر
هوش مصنوعی: اگر بخواهی به دنبال شخصی با کلامی کوتاه و مختصر باشی، باید بدانستی که این افراد در واقع نمی‌توانند میوهای از خواستههای خود را به بار بیاورند.
قاآنیا جوِ زر در چشم سیمبرانصد ره گزیده ترست از صد هزار هنر
هوش مصنوعی: افرادی که به دنبال ثروت و زر هستند، به ارزش ذاتی هنرها توجهی نمیکنند و در حقیقت، ثروت برای آنها از هر هنری مهمتر است. پول و جواهر برای آنها اولویت بیشتری دارد و برتری بیشتری به نظر می‌رسد.