قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳۸ - در ستایش ابولملوک فحتعلی‌شاه طاب لله ثراه و جعل الجنهٔ مثواه گوید
هوش مصنوعی: این متن به ستایش بزرگی خداوند و صفات او و همچنین نام‌های مقدس و نبی‌اش می‌پردازد. آغاز سخن به عظمت خدا اشاره دارد که از هیچ چیز، وجود و نور را خلق کرده است. سپس به نام پیامبر اسلام، احمد، و علی، ابن عم پیامبر، و یازده فرزند او اشاره می‌شود که همگی در احیای دین نقش داشته‌اند.
شاعر به صفات عالی این شخصیت‌ها اشاره می‌کند، مانند شجاعت علی و فرزندانش و قدرت و حاکمیت آنها بر دنیا. همچنین به مظاهر قدرت و عدالت آنها در مقابله با دشمنان و حفاظت از دین و ملت پرداخته می‌شود.
در انتها، شاعر از حماسه‌ها و پیروزی‌های آنها یاد می‌کند و بر دوام و پایستگی نام و یاد آنها تأکید می‌ورزد. در کل، متن گزارشی از عظمت و اثرگذاری شخصیت‌های اسلامی و دعا برای دوام و پایدار بودن حکومت و دین آنهاست.
افتتاح هر سخن در نزد مرد هوشیارنیست نامی به ز نام نامی پروردگار
هوش مصنوعی: هر گفتاری را در حضور انسانهای با درایت باید با نام خدا آغاز کر‌د، و هیچ نامی در مقایسه با نام بزرگ خداوند ارزشمندتر نیست.
آنکه از ابداع صنع او به یک فرمان کننور هستی از سواد نیستی‌گشت آشکار
هوش مصنوعی: کسی که با یک فرمان و اراده خود، وجود و روشنایی را از تاریکی و عدم بیرون آورد، نشان میدهد که خالق هستی چگونه پدیدهها را به وجود میآورد.
آنکه بی‌سعی ستون افراخت خرگاه سپهروانکه بی‌ترتیب آلت ساخت حصن روز‌گار
هوش مصنوعی: کسی که تلاش نکرده، پایههای آسمان را بر پا کرده و کسی که بدون نظم و ترتیب، سازهای را بنا کرده، قلعهای برای روز‌گار ساخته است.
آن که بی شنگرف و زنگار و مداد و لاجوردنقشهای مختلف‌گون‌کلک صنعش زد نگار
هوش مصنوعی: آنکه بدون رنگ و ابزار، زیباییهای مختلفی آفرید، همان نقاشی است که هنر او معجزهگر است.
آن‌ه صدت‌ردیان‌ازدقیا‌ص‌از رهم صفبر نخستین پایهٔ ادراک او ناردگذار
هوش مصنوعی: افرادی که در فهم و درک اولی در صف نخست قرار دارند، نباید به هیچ وجه به اوج حقیقت و واقعیت راه پیدا کنند.
زان سپس بر نام احمد پیشوای جزو و کلکز طفیل ذات او هست آفر‌ینش را مدار
هوش مصنوعی: پس از آن، بر نام احمد (پیامبر اسلام) که پیشوای تمام موجودات است، درود میفرستیم؛ چرا که همه آفریدگان به واسطه وجود او خلق شدهاند و وجود او اساس همه چیز است.
آنکه گر اندک یقین راه حقیقت گم کندذات او را باز نشناسد ز ذات‌کردگار
هوش مصنوعی: هر کسی که حتی اندکی از یقین و ایمان خود را نسبت به حقیقت گم کند، نمیتواند ذات واقعی خود را بشناسد و در نتیجه، شناخت درستی از خالق خود نیز نخواهد داشت.
پس به نام ابن عمش حیدر صفدر که گشتذات او یا ذات احمد از یکی نور آشکار
هوش مصنوعی: پس به نام پسر عموی او، حیدر صفدر، که وجود او مانند وجود احمد از یک نور روشن است.
آنکه دست و تیغ او را حق ستایش کر‌د و گفتلا فتی الا علی لا سیف الا ذو‌الفقار
هوش مصنوعی: او کسی است که خداوند به خاطر دست و شمشیرش او را ستایش کرده و گفته است: «هیچ جوانمردی جز علی نیست و هیچ شمشیری جز ذو‌الفقار نیست.»
پس به نام یازده فرزند پاک او که هستبر سه فرع و چار اصل ونه فلکشان اقتدار
هوش مصنوعی: به نام یازده فرزند معصوم او که دارای سه اصول و چهار پایه هستند و بر نه آسمان قدرت و تسلط دارند.
سیما مهدی هادی حجه قایم که گشتاز قوام ذات اوقام وجود هفت و چار
هوش مصنوعی: مهدی، هادی و قائم، به عنوان چهرههای نورانی، نمایانگر حقیقتی هستند که در پایههای وجود و ثباتشان در هفت و چهل سالگی به کمال میرسند.
پس به نام مهدی نایب که مانند مسیحقهر او دجال دولت را درآویزد ز ذار
هوش مصنوعی: بنابراین به نام مهدی نایب، که مانند مسیح، با دجال قاطعانه برخورد کرده و حکومت را از زیر سلطهاش آزاد خواهد کر‌د.
قهرمان فتحعلی‌شاه جوان‌بخت آن که هسترای او پیر خرد را موبدی آموزگار
هوش مصنوعی: قهرمان فتحعلی‌شاه، جوان و خوششانس است و کسی که در فکر و تدبیر او، تجربه و خرد و دانش یک فرد سالخورده به چشم میخورد.
آنکه گردون و قضا بردست و خوردست از نخستبر یسار او یمین و از یمین او یسار
هوش مصنوعی: کسی که سرنوشت و تقدیر را در دست دارد و با آن سر و کار دارد، از ابتدا در سمت چپ او خوبیها و نعمتها و در سمت راستش ناپسندها و مشکلات قرار دارد.
خسروی‌کز باس بذلش پیشگاه بزم و رزماین خزان اندر خزان و آن بهار اندر بهار
هوش مصنوعی: سروری که generosity او در برابری بزم و جنگ به چشم میخورد، اینجا در فصل خزان دیده می‌شود و آن در فصل بهار نمودار است.
داو‌رر‌ی کز آتش نیران و آب سلسبیللطفش انگیزد ترشح قهرش انگیزد شرار
هوش مصنوعی: آتش خشم و قهر او همچون آتشفشانی است که با نرمی و لطافت آب زلالی سرشار از نعمت، فروکش می‌کند و میتواند به آرامی شعلهور شود.
هم ز شمشیر نزارش بازوی دولت سمینهم ز بازوی سمینش پیکر دشمن نزار
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف دو حقیقت می‌پردازد: قدرت و ضعف. در آن، اشاره شده که قدرت و تسلط یک فرد (دولت سمین) به اندازهای است که نه تنها میتواند بر دشمنان خود تسلط پیدا کند، بلکه حتی ضعف حریف را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. در واقع، قدرت واقعی به نوعی نمایانگر جنبهای است که میتواند حریفان را از پای براند و خود را در اوج نگه دارد.
هم فضای درگه او را ز باغ خلد ننگهم حضیض سدهٔ او را ز اوج عرش عار
هوش مصنوعی: درگاه او به قدری زیبا و سرشار از نعمت است که حتی باغهای بهشت را نیز تحتالشعاع قرار میدهد، و همچنین جایگاه او آنقدر رفیع و بلند است که از عرش الهی نیز فراتر میرود.
چون ز شه اندرگذشتی ختم مهی‌‌گردد سخنبر همایون نام یکتا در درج افتخار
هوش مصنوعی: وقتی از پیشگاه پادشاه گذشتی، سخن بر نام یکتای تو در مقام افتخار میچرخد.
نیروی بازوی سلطانی شجاع‌السلطنهآنکه سوزان تیغ او هست اژدهای مردخوار
هوش مصنوعی: بازوی فردی از نسل سلطنتی، که دلیر و شجاع است، آنچنان قدرتمند و سوزان است که مانند تیغی تیز میدرخشد و مانند اژدهایی است که با جانی در خطر، خوراک میجوید.
آنکه از بیم جهانسوزش کند بدرود جانهم‌پلنگ اندر جبا‌ل‌و هم‌نهنگ اندر بحار
هوش مصنوعی: کسی که از ترس آتش جهنم دوری می‌کند، مانند پلنگی که در کوهها و نهنگی که در دریاها زندگی می‌کند، از دنیا جدا می‌شود.
آنکه گر سهمش کند در خاطر شیران گذروانکه‌گر بأسش‌کند در پیکر پیلان‌گذار
هوش مصنوعی: کسی که سهمش به یاد شیران میرسد، در واقع در نظر بزرگان و قویترها قرار میگیرد و کسی که قدرتش در بدن فیلها احساس می‌شود، در واقع از قدرت و صلابت برخوردار است.
نعرهٔ تدر رسد درو- شران بانگ مورجلوهٔ عالم دهد در چشم پیلان چشم مار
هوش مصنوعی: صدای نعرهای به گوش میرسد که به شدت خود را نشان میدهد و این صدا، جلوهای از جهان را در چشم فیلها به تصویر میکشد، همانطور که چشم مار نیز بر این تصویر تأثیر دارد.
آنکه کودک در رحم گر نام تیغش بشنودنطفه بودن را شود از پاک یزدان خواستار
هوش مصنوعی: کسی که در رحم مادر، نام تیغ را میشنود، از همان moment خود را خواهان پاکی و صفای خداوند میداند.
دین و دولت را بود تدبیر او رو‌ببنه‌دزملک و ملت را بود شمشیر او رویین حصار
هوش مصنوعی: او با تدبیر خود دین و حکومت را هدایت می‌کند و با قدرت خود از ملک و ملت دفاع می‌کند.
از مدار مدت او گر قدم بیرون نهندبگسلاند قهرش از هم رشتهٔ لیل و نهار
هوش مصنوعی: اگر زمان او را از مدارش خارج کنند، خشمش میتواند رشتههای شب و روز را از هم بگسازد.
دست او را ابر گفتم چین بر ابرو زد سپهرگفت کای بیهوده‌گو از ژاژخایی شرم دار
هوش مصنوعی: من به ابر گفتم که دست او مانند ابرویش چروکیده است، ولی آسمان پاسخ داد که ای سخنگو بیهوده، از زشتگویی خود شرم کن.
ابرکی بخشد به سایل نقدگنج شایگانابرکی بارد به جای قطره درّ شاهوار
هوش مصنوعی: ابر بارانی است که به دریاچه زیبا و گرانبها میریزد، و به جای هر قطره، مرواریدی باارزش میبارد.
پوشد و بنهد به عزم رزم چون در دار و گیرگیرد و گردد ز بهر جنگ چون در گیرودار
هوش مصنوعی: او لباس رزم را به تن می‌کند و آماده جنگ می‌شود، مانند کسی که در اوضاع پرتنش و درگیری قرار دارد و برای نبرد مهیا می‌شود.
جوشن چینی به پیکر مغفر رومی به سرنیزهٔ خطی به‌کف بر مرکب ختلی سوار
هوش مصنوعی: مردی زرهای چینی به تن دارد و کلاهخود رومی بر سر، همچنین نیزهای به دست و بر اسبی باریکپیکر نشسته است.
آسمان چنبری از رفعت قدرش خجلآفتاب خاوری از نور رایش شرمسار
هوش مصنوعی: آسمان با عظمت و بلندیاش باعث شرم آفتاب شامگاهی شده است، زیرا نور و شکوه آسمان بیشتر از نور آفتاب است.
هم ز هندی تیغ بدهد ملک ترکی را نظامهم ز طوسی اصل بخشد دین تازی را قرار
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به قدرت و نفوذ افرادی از قومیتهای مختلف اشاره می‌کند. او میگوید که حتی اگر کسی از هند (هندی) تیری به سمت سرزمین ترکیه (ترکی) بیفکند، میتواند نظام و نظم آنجا را دچار تغییر کند. همچنین، از فردی از قوم طوس یاد می‌کند که میتواند دین اسلامی را به دیگران وام دهد و باعث استقرار آن شود. به طور کلی، این ابیات به تأثیرات مختلف فرهنگها و اقوام بر یکدیگر و قدرت تاثیر افراد اشاره دارد.
جز سمند بادپیمایش به هنگام مسیرجز حسام ابر سیمایش به وقت کارزار
هوش مصنوعی: غیر از اسب تندروی او که در مسیر میتازد، در زمان نبرد نیز جز نیزهی آبی او که درخشندگی دارد، نمیتوان چیزی را دید.
باد دیدستی‌که‌همچون‌رعد آید در خروشابر دیدستی که همچون برق گردد شعله‌بار
هوش مصنوعی: آیا تا به حال طوفانی را دیدهای که با صدای رعد در آسمان به راه بیفتد و ابرها را به جنب و جوش درآورد؟ آیا ناظر روشنایی ناگهانیای بودهای که همچون برق، آتش به پا کند؟
بر دعای شاه کن قاآنیا ختم سخنزانکه از تطویل نیکوتر به هرجا اختصار
هوش مصنوعی: دعای پادشاه را گرامی بدارید و سخن را کوتاه کنید، زیرا گاهی اختصار از طولانی کردن بهتر است.
تا ز سیر هفت نجمست و مدار نه سپهرآنچه گردون را به عالم از حوادث آشکار
هوش مصنوعی: تا زمانی که هفت ستاره و نه مدار آسمان وجود دارد، هر آنچه بر گردون و در عالم از رویدادها بهطور واضح دیده می‌شود، همچنان پابرجاست.
در مذاق دوستانش نیش قاتل نوش جاندر مزاج دشمنانش شهد شیرین زهر مار
هوش مصنوعی: دوستانش ویژگیهایی دارند که برایشان خوشایند است، اما برای دشمنانش چیزهایی میسازد که شیرینی و خوشی به نظر میرسد در حالی که در باطن خطرناک است.
سال و مال و بخت و تخت و فال و حال او بودتا نخستین صور اسرافیل یارب پایدار
هوش مصنوعی: زندگی، ثروت، شانس، قدرت و سرنوشت او تا زمانی که صدای نخستین صور اسرافیل به گوش برسد، پایدار و همچنان ادامه دارد.