غزل شمارهٔ ۱۸
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر احساسات شاعر نسبت به دوستان و دشمنان است. شاعر می‌گوید که محبت او به دوستان تنها از روی مهر و تفاهم نیست و نسبت به دشمنان نیز کینه‌ای ندارد. او از غم و رنجی که در دل احساس می‌کند سخن می‌گوید و تمایل به شاد بودن یارانش دارد. شاعر از شوق و عشق به محبوبش سخن می‌گوید و از دوستانش می‌خواهد که عیب او را به خاطر این شوق نبخشند. همچنین اشاره می‌کند که مروت واقعی این است که به کسی که نیاز دارد کمک کنیم و از خود خواهی بپرهیزیم. در نهایت، شاعر به آوارگی خود در مسیر عشق و رنج‌های آن اشاره می‌کند و به فهم عمیق‌تری از زندگی و محبت می‌رسد.
نی مهر دوست دارم ، نی کین دشمنان رایک طور دوست دارم بی مهر و مهربان را
هوش مصنوعی: من نه دوستی را با محبت میخواهم و نه دشمنی را با کینه. هر دو گروه را بدون عشق و محبت دوست میدارم.
غم می کشد عنانم من هم شتاب دارماز هم دعا بگویند یاران شادمان را
هوش مصنوعی: من به شدت درگیر غم و اندوه هستم، اما همزمان به جلو حرکت میکنم. از دوستان میخواهم برای کسانی که شاد هستند دعا کنند.
مستانه گر بتازم، عیبم مکن که شوقشگرمی دهد به مرکب، نرمی دهد عنان را
هوش مصنوعی: اگر با شوق و هیجان به تاخت بروم، به من عیب نگیر، چرا که عشق او به من قدرت و انگیزه میدهد و نازکی و لطافت را به فرمان به من میآورد.
گفتم به گوش توفیق، ای دشمن مروتتا کی فراق خرمن این مور ناتوان را
هوش مصنوعی: به توفیق گفتم، ای دشمن محبت، تا چه زمانی باید دوری و جدایی این مور کوچک را تحمل کنیم و از خرمنش دور بمانیم؟
گفتا مروت این است، کز پا در افکنیمشتا آن که جوید از غیر، وز خود نیابد آن را
هوش مصنوعی: این جمله بیان می‌کند که انسان باید با خصوصیات خوب و اخلاقی خود، از تضعیف دیگران بپرهیزد و به جای اینکه به دیگران آسیب برساند، در تلاش باشد تا خود به صحنه بیاید و آنچه را که می‌خواهد، از درون خود پیدا کند. در واقع، مروت یعنی نیک نفسی و کمک به دیگران به جای زیان رساندن به آنها.
آوارگیست رهبر در وادی محبت توفان بود معلم دریای بی کران را
هوش مصنوعی: رنج و سختی دوستی، مانند رهبری است که در دنیای عشق سرگردان شده است و در حقیقت، معلمی است که امواج یک دریا نامتناهی را هدایت می‌کند.
عرفی به گیتی از خلد آمد که باز گرددغافل که تازه پرواز گم سازد آشیان را
هوش مصنوعی: شخصی از بهشت به دنیا آمده است، اما غافل از این که دوباره به آن جا برنگردد؛ غافل از این که شاید در حین پرواز، لانهاش را گم کند.