غزل شمارهٔ ۴۷
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به مضامینی چون فتنه، تجربه و حقیقت اشاره می‌کند. او می‌گوید که فتنه برای خود فرد است و در زیر ظاهری ساده مانند کلاه نمدی نهفته است. به اهمیت تجربه و کسب شناخت از خود اشاره کرده و می‌گوید که از طریق تلخی‌ها و بی‌عدالتی‌ها کمک می‌گیرد. همچنین به تضاد بین خوب و بد در زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که تغییر ظاهری هرگز تغییر در ذات را به دنبال ندارد. حسد و تهمت را نیز مورد انتقاد قرار داده و در نهایت بر زیبایی و شکوفایی هنر و شعر تأکید می‌کند.
تاج زر گر بودش فتنه ی از بهر خود استفتنه این است که در زیر کلاه نمد است
هوش مصنوعی: اگر تاج زر هم باشد، فتنهای از خودش ایجاد می‌کند. حقیقت این است که این فتنه زیر کلاه نمدی نهفته است.
معنی تجربه بشناس و ره تجربه گیرتا بدانی که تو را ظلم عدالت مدد است
هوش مصنوعی: به تجربه اهمیت بده و از آن راه را یاد بگیر تا بفهمی که حتی در سختیها و نازایدیها، عدالت به تو کمک می‌کند.
در میانی خزف و گوهرم اندیشه به جاستمن که دی هر که نکو یافتم امروز بد است
هوش مصنوعی: من در بین چیزهای بیارزش و باارزش هستم و فکر میکنم که امروز با وجود جستوجوهایم، کسی را که دیروز خوب به نظر میرسید، امروز او را بد میبینم.
گر شود جام بدل شخص مبدل نشودهر کجا یا صنم آمد به زبان یا صمد است
هوش مصنوعی: اگر ظرفی تغییر کند، ماهیت آن تغییر نمیکند. هر کجا که اشارهای به محبوب (صنم) یا یکتایی (صمد) شود، در واقع همان مفاهیم مطرح هستند.
حسد تهمت آزادی سروم بگداختاین مرادی است که بر تهمت او هم حسد است
هوش مصنوعی: حسد و تهمت باعث میشود که آزادی فردی زیر سوال برود و این خود نشانهای است از اینکه آن فرد نیز به حسد دیگری نسبت به خود دچار است.
رقم هندسه عرفی منه اشعار مراهر جه زین باغ بروید گل سر سبد است
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به زیبایی و خاص بودن اشعار خود اشاره می‌کند. او می‌گوید که اگرچه ممکن است در دنیای عرفی و معمولی معیارهایی برای زیبایی و هنر وجود داشته باشد، اما شعرهای او همچون گلی خاص و برجسته از میان گلهای دیگر در یک باغ هستند که در هر مکانی که رشد کنند، همواره به چشم میآیند و مورد توجه قرار میگیرند.