غزل شمارهٔ ۳۹۸
هوش مصنوعی: این شعر به احساسات عمیق عشق و درد ناشی از جدایی می‌پردازد. شاعر از گریه و غم خود صحبت می‌کند و می‌گوید که هرچقدر هم که تلاش کند تا از این احساسات جلوگیری کند، نمی‌تواند. او به شب‌هجر اشاره می‌کند و از داغ دل و خاکستر جگرش می‌گوید. همچنین به قصه زلیخا و یوسف اشاره می‌کند و از عشق خود به یعقوب سخن می‌گوید. مضمون شعری به این شکل است که عشق و آتش آن قابل کنترل نیست و حتی پس از مرگ نیز این درد و مصیبت بر جای خواهد ماند. در انتها شاعر از ناصح خود تشکر می‌کند و بیان می‌کند که از ابراز غم خود خجالت‌زده نیست.
تا کی از گریه توان منع دو چشم تر خویشبعد از این ما و خجالت به نصیحت گر خویش
هوش مصنوعی: تا کی میتوانم از گریه چشمهای اشکآلود خود جلوگیری کنم؟ از این پس ما و شرم و خجالت به خاطر نصیحت خیالی خود.
شود از گرمی داغ جگرم، خاکسترگر شب هجر ز الماس کنم بستر خویش
هوش مصنوعی: اگر دلم به شدت داغ و ملتهب باشد، میتوانم از آن درد شبهای دوریام، فرشی از الماس درست کنم تا بر روی آن استراحت کنم.
بر زلیخا، به ره عشق، همین طعنه بس استکه فسرده است لب طفل ملامت گر خویش
هوش مصنوعی: زلیخا در جستجوی عشق، تنها به همین اشاره کافی است که لبان کودک گناهکار خود را به خاطر عشقش به یوسف، در مانده و بیروح میبیند.
عشق در پیرهن یوسف کنعانم سوختزان به یعقوب دهم سرمه ز خاکستر خویش
هوش مصنوعی: عشق من به یوسف کنعانی، به قدری سوزان است که از این سوختگی، میخواهم به یعقوب سرمهای از خاکستر خود هدیه دهم.
بس که پروانه بود شعله طلب نزدیک استکه شود آتش و خود شعله زند در پر خویش
هوش مصنوعی: به خاطر علاقه و شور و اشتیاق فراوانی که پروانه به شمع دارد، ممکن است به زودی خودش به آتش تبدیل شود و در نتیجه، خود را بسوزاند.
بعد مردن ببر ای باد به جایی خاکمکه فشانند مصیبت زدگان بر سر خویش
هوش مصنوعی: پس از مرگم، ای باد، مرا به جایی ببر که مصیبتدیدگان بر سر خود خاک بپاشند.
عرفی از ناصح اگر منفعلم باری شکرکه خجل نیستم از روی غم دلبر خویش
هوش مصنوعی: اگر از نصیحت عرفی سودی ببرم، شکرگزارم که از غم محبوبم شرمنده نیستم.