شمارهٔ ۹ - در تعزیت ابوالفتح و تهنیت خانخانان
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و تمجید از یک دوران طلایی و فرخنده اشاره دارد که در آن، آفتاب زمین و ماه آسمان به هم پیوسته‌اند. نویسنده از هجرت سلطان دین از کعبه به مدینه و همچنین بازگشت او به تخت و تاج شاهی یاد میکند. فضایی از شادی و خوشبختی حاکم است و گویی روزگار جدیدی آغاز شده که در آن همای سعادت در آشیان فرود آمده است. شاعر همچنین به عظمت و بزرگی خداوند اشاره میکند و از حوادث مهم تاریخی و معنوی سخن می‌گوید. حسرت و اندوه ناشی از فقدان و مرگ نیز در متن جاری است، اما در عین حال امید و نوید به روزهای روشن و سرشار از خوشبختی وجود دارد. شاعر با زبانی زیبا و تصویری، در پی بازتاب آرزوها، حالات روحی و تأملات خود در این دوران است.
زآسمان و زمین مژده ناگهان آمدکه آفتاب زمین ماه آسمان آمد
هوش مصنوعی: از آسمان و زمین ناگهان خبری خوش رسید که خورشید زمین، ماه آسمان را به پیشواز آمده است.
لوای فوج حکومت بقبله گاه رسیدهمای اوج سعادت بآشیان آمد
هوش مصنوعی: پرچم دستهای از حکومت به سمت قبله رسید و پرندهای که نماد اوج سعادت است، به آشیانهاش آمد.
دوجنبش است که از غایت جلالت قدرلباب جمله تواریخ درجهان آمد
هوش مصنوعی: این دو حرکت از شدت عظمت و بزرگی خود، باعث شدهاند که تمامی تاریخها در جهان به جوهره و حقیقت خود نزدیک شوند.
نخست هجرت سلطان دین که از کعبهسوی مدینه بتکمیل انس و جان آمد
هوش مصنوعی: در ابتدا، رهسپاری پیشوای دین، از کعبه به مدینه بود که با کمال محبت و ارتباط عمیق میان روح و جان انجام گرفت.
دوم مراجعت فخر دهر و مر کز ملکبتختگاه شهنشاه کامران آمد
هوش مصنوعی: دومین بازگشت افتخار زمان و مرگ، از سلطنت به تخت شاهی خوشبخت آمد.
بحد مملکت شاه رفت و عالم گفتکه صدر مسند دنیا بآسمان آمد
هوش مصنوعی: شاه به اوج قدرت و عظمت خود رسید و همه عالم اعلام کردند که مقام و کرسی او به آسمانها رسیده است.
چوباز گشت زاقصای ملک دوران گفتکه روزگار بسر رفته در میان آمد
هوش مصنوعی: زاقصای ملک دوران پس از بازگشت می‌گوید که زمان جوانی و خوشیها به پایان رسیده و واقعیتها آشکار شدهاند.
سپهر گفت بهل مدح روزگار و بگوکه آفتاب سوی ناف آسمان آمد
هوش مصنوعی: آسمان گفت که بگذار از مدح روزگار بگوییم و بگو که خورشید به سمت مرکز آسمان رسیده است.
جهان بگفت که نی نی بگو که جان جهانبلب رسید و دگر در تن جهان آمد
هوش مصنوعی: جهان می‌گوید که نه، بگو که جان جهان به پایان رسیده و دیگر در وجود جهانی وجود ندارد.
من این شنیدم وگفتم که گر غرض مدح استهمین نه بس که بگویی خدایگان آمد
هوش مصنوعی: من این را شنیدم و گفتم که اگر هدف ستایش است، همین کافی است که بگویی بزرگترین خداوند آمده است.
بگو خلاصه این عصر خانخان استکه خاکبوس شهنشاه انس و جان آمد
هوش مصنوعی: بگو این زمان، زمان بزرگمنشی و قدرت است که در آن، خاکنشینان و فقرا نیز به مقام و منزلت انسانی دست یافتهاند و دلها و جانها به آرامش میرسند.
بهر قدم که همی زد زمین، زمان را گفتکه بختم آمد و فرخنده و جوان آمد
هوش مصنوعی: هر بار که او قدمی برمیداشت، به زمان میگفت که خوشبختی و شادابی به سراغش آمده است.
بهر دیار که آمد زمان ، زمین را گفتکه تاجم آمد و بر فرق فرقدان آمد
هوش مصنوعی: زمانی که به دیاری میروم، به زمین میگویم که به من احترام بگذارد و مانند تاجی بر سرم گذاشته شود، همانطور که بر سر ستارههای فاخر مینشیند.
درون دایره آسمان زآمدنشبعرش و فرش بگویم که آسمان آمد
هوش مصنوعی: درون فضای آسمان، به خاطر ورودش، از زمین تا آسمان میگویم که آسمان پدیدار شد.
زهی بلندی نامت که تاج و تارک نظمچو ویحک و زهی و حبذا و هان آمد
هوش مصنوعی: نام تو چنان بلند و با ارزش است که مانند تاجی بر سر شعر و نظم میدرخشد. تو را به خوبی میستایم و از وجودت خوشنودم.
بیا بیا که زاقبالت ای بهشت نهمزمانه برتر از امید کامران آمد
هوش مصنوعی: بیا و به پیشواز روزگاری خوش بیا که از امیدی بهتر و پربارتر از بهشت برخوردار خواهی شد.
اگر هوای چمن داشت نوبهار رسیدوگر امید ثمر داشت بوستان آمد
هوش مصنوعی: اگر در دل فردی آرزوی زیبایی طبیعت باشد، فصل بهار با خود تازگی و زندگی را خواهد آورد. و اگر امید به ثمر و میوه در دل داشته باشد، باغ و بوستان به او نعمتهای خود را میدهد.
قلم بنان توسنجیده و نه فلک را گفتخوشا هلال که هم شکل این بنان آمد
هوش مصنوعی: قلم نرم و خوشدست، استوار و دقیق است و با آن میتوان زیباییها را به تصویر کشید و این نکته را به آسمان می‌گوید که خوشا به حال هلال ماه که به لحاظ شکل و زیبایی، شبیه به این قلم است.
فلک عنان تو بوسید و شش جهت راگفتخوشا زمانه که در تحت این عنان آمد
هوش مصنوعی: آسمان بر تو دست نوازش گذاشت و به شش سمت (جهات) گفت خوش به حال این زمانه که زیر سایه و کنترل تو قرار دارد.
حریم روضه جاه ترا بود چمنیکه آفتاب در او شکل اقحوان آمد
هوش مصنوعی: حریم روضه تو مانند چمنی است که در آن آفتاب به شکل گل اقحوان در میآید.
تویی که در ازل اندیشه ات بفکر قضاگذشت بر اثرش امرکن فکان آمد
هوش مصنوعی: تو هستی که از ابتدا، اندیشهات به فکر سرنوشت گذشت و بر اساس آن، فرمانی صادر کردی که به وقوع پیوست.
مگر ثنای تو از طبع میکند شبگیرکه گوش بر در دروازه دهان آمد
هوش مصنوعی: آیا ستایش تو به طور طبیعی در دل شب شکل میگیرد، که گوش به دروازه دهان میسپارد؟
مگر دعای تو جوشد زدل که حسن قبولشکافت برقع و تا سر حد زبان آمد
هوش مصنوعی: آیا خداوند به خاطر دعای تو، پردهها را کنار نمیزند و خوشی را به سرعت به وجود نمیآورد؟ تا حدی که آن خوشی و زیبایی بر زبان جاری شود.
فلک بلجه هستی بعکس فرمانتدو غوطه زد بته عمر جاودان آمد
هوش مصنوعی: جهان به خلاف اراده تو به طرز شگفتانگیزی در حال حرکت است و در این روند، عمر جاودان به وجود آمده است.
امید ابر اثر نقش پای احسانتدو گام زد بسر گنج شایگان آمد
هوش مصنوعی: به امید باران، دو قدم به سمت گنجینههای ارزشمند حرکت کردم که تأثیر خوب کارهای تو در آن حس میشود.
زعجز دم زدم اندیشه لب گزید و بگفتکه راز سینه اندیشه بر زبان آمد
هوش مصنوعی: از شدت غم و ناراحتی، نتوانستم چیزی بگویم و فقط لب گزیدم. ولی بعد از مدتی، رازهایی که در دل داشتم، ناگهان بر زبانم آمد.
فلک بمدح تو دوشینه کرد تحریکمچنانکه نطق بنزدیک آستان آمد
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر تو به تحرک درآمد و به قدری تحت تأثیر قرار گرفتم که زبانم به نزدیک درگاه آمد.
خدایگانا راز دلم تو میدانیچه گویمت که دلم چون زغم گران آمد
هوش مصنوعی: ای خداوند، تو از راز دل من باخبری. میخواهم به تو بگویم که دلم به خاطر غمهایم سنگین و پر درد شده است.
چه احتیاج که گویم که رفت و عرفی راچه برسر از هوس مرگ ناگهان آمد
هوش مصنوعی: چه نیازی است که بگویم عرفی چه بر سرش آمده است، وقتی که ناگهان از هوس مرگ به سوی تاریکی رفت.
در این مصیبت عظمی که دهر سنگین دلز گریه هر سر موچشم خونفشان آمد
هوش مصنوعی: در این فاجعه بزرگ، زمانهای که دلش سنگین است، به قدری گریان شده که از هر مو بر سر، خون جاری میشود.
چنان فریفت مرا گریه های روحانیکه چشم از هوس قطره ای بجان آمد
هوش مصنوعی: به قدری گریههای روحانی مرا تحت تأثیر قرار داد که دیگر نتوانستم به خواستهها و آرزوهایم فکر کنم.
که رهبرش بعدم شد که مرگ در مرگشسیاه پوش تر از عمر جاودان آمد
هوش مصنوعی: رهبر او بعد از مرگش به گونهای شد که مرگش تاریکتر و غمانگیزتر از زندگی ابدی به نظر میرسید.
برفت و لطف تو بر من گذاشت وین بدلی استبنزد عقل که تاوان آن زیان آمد
هوش مصنوعی: او رفت و محبت تو را برای من باقی گذاشت، و این برای عقل به عنوان یک معماست، که تاوان آن زیان بود.
ولی بنسبت اوصاف وحدت ارواحهمان که رفت بنزدیک من همان آمد
هوش مصنوعی: اما در مورد ویژگیهای وحدت ارواح، همان چیزی که به نزد من آمد، همان است که قبلاً ذکر شد.
توآگهی که مرا از غروب آن خورشیدچه گنجهای سعادت زیان جان آمد
هوش مصنوعی: اگر بدانی که من از غروب آن خورشید چه گنجینههای خوشبختی و سعادت را از دست دادهام، متوجه عمق غمم خواهی شد.
من آگهم که گر آن شب چراغ گم کردمچه گوهرم بتلافی آن زیان آمد
هوش مصنوعی: من میدانم که اگر در آن شب چراغ را گم کردهام، نمیتوانم آن زیان را با چیزی جبران کنم.
بهار باغ مرا گر قضا بجنت بردبهار باغ بهشتم ببوستان آمد
هوش مصنوعی: اگر بهار باغ من به قضا به بهشت برود، پس بهار این باغ بهشت به بوستان آمده است.
هرآن عروس که در نوحه شد زحجله نطقز راه تهنیت اینک به آستان آمد
هوش مصنوعی: هر عروسی که در غم و اندوه به سر میبرد و از شادی دور شده، حالا به درگاه شما آمده است تا تبریک بگوید.
همیشه تا رسد از آسمان بگوش اینقولکه عهد دولت بهمان شد و فلان آمد
هوش مصنوعی: همیشه انتظار میرود که از آسمان خبری به گوش برسد مبنی بر اینکه زمان یا شرایط خاصی فرا رسیده و تغییراتی اتفاق افتاده است.
ز دوره تو نکو باد آسمان تا حشرکه دور حشمت این رفت و دور آن آمد
هوش مصنوعی: از زمانه تو آسمان به خوبی باشد تا روز قیامت، چرا که در این دوران، زمان شکوه و عزت این رفت و زمان آن آمد.