غزل شمارهٔ ۱۳۱
هوش مصنوعی: این متن شعری است درباره تجربه‌ای روحانی و دیدار با مظاهر عشق و زیبایی الهی. شاعر خود را چون موسی در کوه طور می‌بیند و به وصف جمال شاهی می‌پردازد که نظام عالم را نورانی کرده و دل‌ها را به‌سوی خود جذب می‌کند. وجود او بهشت را به ذهن می‌آورد و ساقی‌ها با جام‌های زرین در خدمت او هستند. شاعر از آثار عشق و شورش زمین به خاطر وصال او و همچنین اثر او بر موجودات صحبت می‌کند. در نهایت، با اشاره به توبه و طلب بخشش از آن شاه، بیان می‌کند که سفر به‌سوی کمال و حقیقت هنوز ادامه دارد و هر زمان به یاد او می‌افتد، احساس خجالت و ناتوانی می‌کند. این شعر سرشار از تصاویر بلاغی و مفاهیم عمیق عرفانی است.
من چو موسی در زمان آتش شوق و لقاسوی کوه طور رفتم حبذا لی حبذا
هوش مصنوعی: من مانند موسی که در زمان آتش شوق و دیدار به کوه طور رفت، با اشتیاق و شوق به سمت هدفم حرکت کردم. چه عالی و چه خوب!
دیدم آن جا پادشاهی خسروی جان‌پروریدلربایی جان‌فزایی بس لطیف و خوش‌لقا
هوش مصنوعی: در آن مکان، شاهی را دیدم که دل را میپروراند و جان را جلا میبخشید. او بسیار زیبا و دلربا بود.
کوه طور و دشت و صحرا از فروغ نور اوچون بهشت جاودانی گشته از فر و ضیا
هوش مصنوعی: کوه طور و دشت و صحرا به دلیل روشنایی و نور او مانند بهشتی همیشگی شدهاند و جلال و زیبایی او همه جا را پر کرده است.
ساقیان سیمبر را جام زرین‌ها به کفرویشان چون ماه تابان پیش آن سلطان ما
هوش مصنوعی: ساقی‌ها جام‌های طلایی را در دستانشان دارند و چهرهشان مانند ماه درخشان است؛ این صحنه در برابر آن پادشاه ما رخ میدهد.
روی‌های زعفران را از جمالش تاب‌هاچشم‌های محرمان را از غبارش توتیا
هوش مصنوعی: گُلهای زعفران به خاطر زیبایی او درخشندگی خاصی دارند و چشمان کسانی که به او نزدیکند، به خاطر گرد و غبارش دچار مشکل شدهاند.
از نوای عشق او آن‌جا زمین در جوش بودوز هوای وصل او در چرخ دایم شد سما
هوش مصنوعی: از صدای عشق او، زمین به شدت در حرکت بود و با ایجاد حال و هوای وصال او، آسمان همیشه در حال چرخش و جنبش بود.
در فنا چون بنگرید آن شاه شاهان یک نظرپای همّت را فنا بنهاد بر فرق بقا
هوش مصنوعی: وقتی آن پادشاه پادشاهان به نابودی و فنا نظر میافکند، یک نگاه به همت خود میاندازد و آن را بر سر بقای جاودانه میگذارد.
مطرب آن‌جا پرده‌ها بر هم زند خود نور اوکی گذارد در دو عالم پرده‌ای را در هوا
هوش مصنوعی: در آن‌جا نوازنده با ضرباتش پرده‌ها را به هم میزند و خود نور او چگونه میتواند پرده‌ای را که در عالم وجود دارد، در فضا قرار دهد؟
جمع گشته سایه الطاف با خورشید فضلجمع اضداد از کمال عشق او گشته روا
هوش مصنوعی: سایه محبت و رحمت خدا با نور بخشش او جمع شده و در نتیجه، تضادها و اختلافات ناشی از عشق او به وجود آمده است.
چون نقاب از روی او باد صبا اندرربودمحو گشت آن‌جا خیال جمله‌شان و شد هبا
هوش مصنوعی: وقتی باد صبا نقاب از چهره او کنار زد، تمام تصورات و خیالات مرتبط با آن‌جا محو شد و به فنا رفت.
لیک اندر محو هستی‌شان یکی صد گشته بودهست محو و محو هست آن‌جا بدید آمد مرا
هوش مصنوعی: اما در حال نابودی وجود آنها، یکی به صد تبدیل شده بود. وجود در حال از بین رفتن است و آن‌جا، این را دیدم که به سمت من آمد.
تا بدیدم از ورای آن جهان جان‌صفتذره‌ها اندر هوایش از وفا و از صفا
هوش مصنوعی: وقتی که به تماشای عالم دیگری پرداختم، دیدم که موجودات کوچک مانند ذرهها در فضای آن با وفا و纯 صفا زندگی میکنند.
بس خجل گشتم ز رویش آن زمان تا لاجرمهر زمان زنار می‌ببریدم از جور و جفا
هوش مصنوعی: من از دیدن روی او به شدت شرمنده شدم، به طوری که در نهایت هر بار برای رهایی از ظلم و ستمش، خودم را از بند محبتی که داشتم آزاد میکردم.
گفتم ای مه توبه کردم توبه‌ها را رد مکنگفت بس راهست پیشت تا ببینی توبه را
هوش مصنوعی: به او گفتم ای ماه، من توبه کردهام، لطفاً توبههای من را نپذیر. او پاسخ داد: راه زیادی در پیش داری تا واقعاً توبه را درک کنی.
صادق آمد گفت او وز ماه دور افتاده‌امچون حجاج گمشده اندر مغیلان فنا
هوش مصنوعی: صادق آمد و گفت: من از ماه دور ماندهام، مانند حجاجی که در میان بیابانهای فنا و گم شدن، سردرگم شده است.
نور آن مه چون سهیل و شهر تبریز آن یمناین یکی رمزی بود از شاه ما صدرالعلا
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیبایی و نور مهتاب می‌پردازد که همچون ستارهای درخشان به نام سهیل است و شهر تبریز را به سرزمین یمن تشبیه می‌کند. در نهایت، شاعر به رمز و راز مشخصی اشاره می‌کند که مربوط به شاه خود، صدرالعلا، میباشد.