غزل شمارهٔ ۲۹۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به غم و اندوهی که دامن‌گیر او و دیگران است اشاره می‌کند. او از گریه آسمان در شب صحبت می‌کند که نشان‌دهنده‌ی عمق احساسات است. با وجود گریه، این اشک‌ها باعث می‌شوند که زمین به شادابی و زندگی بازگردد. شاعر می‌گوید که گریه و خنده در کنار یکدیگر وجود دارند و هر یک به نوعی بر دیگری تاثیر می‌گذارد. در نهایت، او از شنونده می‌خواهد که سکوت کند و به تماشای این واقعیت بپردازد که غم و شادمانی در جستجوی معنا و حقیقت زندگی هستند.
ای در غم تو به سوز و یارببگریسته آسمان همه شب
هوش مصنوعی: ای کسی که آسمان به خاطر غم تو در شب به شدت اشک میریزد و ناله می‌کند.
گر چرخ بگرید و بخنددآن جذبه خاک باشد اغلب
هوش مصنوعی: اگر آسمان نیز بگرید یا بخندد، این نشان‌دهنده‌ی تأثیرات دنیای مادی و زمین است که بیشتر در زندگی ما وجود دارد.
از بس که بریخت اشک بر خاکشد خاک ز اشک او مطیب
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه آنقدر اشک بر زمین ریخته شد، خاک به خاطر اشک او خوشبو و معطر شد.
از گریه آسمان درآمدصد باغ به خنده مذهب
هوش مصنوعی: بارش باران از آسمان باعث رویش و شکوفایی گل و گیاه در باغها شده است و این گیاهان بهخاطر این نعمت، شاداب و خندان هستند.
من بودم و چرخ دوش گریاناو را و مرا یکی‌ست مذهب
هوش مصنوعی: من در کنار گردونهای ایستادهام که او (چرخ) در حال گریه است و من نیز دارای دینی واحد هستم.
از گریه آسمان چه رویدگل‌ها و بنفشه مرطب
هوش مصنوعی: باران آسمان باعث میشود که گلها و بنفشهها رطوبت و تازگی بگیرند.
وز گریه عاشقان چه رویدصد مهر درون آن شکرلب
هوش مصنوعی: از اشکهای عاشقان چه چیزی به وجود میآید؟ صدها مهر و محبت در دل آنانی که لبهایشان شیرین است.
آن چشم به گریه می‌فشاردتا بفشارد نگار غبغب
هوش مصنوعی: چشمان او از شدت احساس به گریه نزدیک میشود تا بتواند زیبایی و جذابیت خود را نمایان کند.
این گریه ابر و خنده خاکاز بهر من و تو شد مرکب
هوش مصنوعی: این اشکهایی که از ابرها میبارند و این خندههایی که از دل خاک به وجود میآید، همه به خاطر ماست و برای ما شکل گرفتهاند.
وین گریه ما و خنده مااز بهر نتیجه شد مرتب
هوش مصنوعی: این اشک و لبخند ما به خاطر نتیجهای است که به دست آمده و منظم شده است.
خاموش کن و نظاره می‌کناندر طلب جهان و مطلب
هوش مصنوعی: ساکت باش و در جستجوی دنیا و خواستهها نگاه کن.