غزل شمارهٔ ۶۹۱
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به موضوع انتخاب و تفریق می‌پردازد. هرچند بلبلان یا مرغ‌ها انتخاب‌هایی دارند، برخی دیگر در سکوت به انتظار می‌نشینند. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که حتی اگر خود را از جمع جدا بدانند، به دلیل فقر و نداشتن امکانات نمی‌توانند از زندگی خود بهره ببرند. او از دشواری‌های ارتباط با حقیقت یاد می‌کند و می‌گوید که حالاتی که تجربه می‌کنیم، غذای روح ما هستند و به نوعی برتری‌های معنوی دیگران را نشان می‌دهد. با اشاره به پرندگان و ستارگان، شاعر می‌گوید که به دنبال فهم حقیقت و معنای عمیق زندگی هستند و حتی رنج فراق حق را نیز تجربه می‌کنند. در نهایت، شمس تبریز را به عنوان شخصیتی کم‌گ-talk معرفی می‌کند و به صبوری و امانت‌داری شاهان اشاره می‌کند.
هر چند که بلبلان گزینندمرغان دگر خمش نشینند
هوش مصنوعی: با وجود اینکه بلبلها پرندههای دیگری را انتخاب می‌کنند، اما صدای زیبای آنها همچنان در سکوت آرام باقی میماند.
خود گیر که خرمنی ندارندنه از خرمن فقر دانه چینند
هوش مصنوعی: به خودت توجه کن، چرا که هیچکس از دنیای فقر چیزی برداشت نمیکند.
از حلقه برون نه‌ایم ما نیزهر چند که آن شهان نگینند
هوش مصنوعی: ما نیز از این دایره خارج نیستیم، هرچند که آن پادشاهان درخشندهاند.
گر ولوله مرا نخواهنداز بهر چه کارم آفرینند
هوش مصنوعی: اگر به من توجه نکنند و صدایم را نشنوند، پس چرا مرا به وجود آوردهاند؟
شیرین و ترش مراد شاهستدو دیگ نهاده بهر اینند
هوش مصنوعی: شیرینی و تلخی نتیجه کار شاه است و این دو احساس به عنوان نشانههایی از تلاش او در دو ظرف کنار هم قرار گرفتهاند.
بایست بود ترش به مطبخچون مخموران بدان رهینند
هوش مصنوعی: باید مانند کسانی که مست هستند و زیر نظر هستند، در آشپزخانه ترش رویی کرد.
هر حالت ما غذای قومیستزین اغذیه غیبیان سمینند
هوش مصنوعی: هر وضعیت و شرایط ما برای گروهی از مردم شبیه یک نوع خوراک است و از میان این خوراکهای معنوی، برخی از آنها بسیار باارزش و غنی هستند.
مرغان ضمیر از آسمانندروزی دو سه بسته زمینند
هوش مصنوعی: پرندگان فکر و خیال انسانها از آسمان میآیند، اما بهطور موقت در زمین و در دنیای مادی گرفتار میشوند.
زانشان ز فلک گسیل کردندهر چند ستارگان دینند
هوش مصنوعی: به خاطر آن زیبایی که از آسمان نازل شده، هر چند ستارهها به عنوان نشانههای ایمان هستند.
تا قدر وصال حق بدانندتا درد فراق حق بینند
هوش مصنوعی: برای آنکه ارزش نزدیکی به حقیقت را درک کنند، باید درد جدایی از آن حقیقت را تجربه کنند.
بر خاک قراضه گر بریزندآن را نهلند و برگزینند
هوش مصنوعی: اگر بر قطعات بیارزش خاک بریزند، آن را تسلیم می‌کنند و از میان میگذارند.
شمس تبریز کم سخن بودشاهان همه صابر و امینند
هوش مصنوعی: شمس تبریز زیاد سخن نمیگوید و پادشاهان همه صبور و قابل اعتماد هستند.