غزل شمارهٔ ۶۹۳
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف فضایل و زیبایی‌های روحانی و انسانی می‌پردازد. شاعر از نور و روشنی وجود پیامبر اسلام، حضرت محمد (مصطفی)، سخن می‌گوید و به آزادی، زیبایی و شادی اشاره دارد. او بر این باور است که انسان باید از زرق و برق دنیوی بگذرد و به عمق حقیقت و نورانیت دست یابد. همچنین شاعر به وجود نور و آگاهی در همه جا اشاره می‌کند و می‌گوید که در هر ویرانی می‌توان بهشتی پیدا کرد. در نهایت، او از ساحت شمس تبریز یاد می‌کند که به عنوان نماد معرفت و ارادت در عالم روحانی مطرح است.
جانی که ز نور مصطفی زادبا او تو مگو ز داد و بیداد
هوش مصنوعی: جانهایی که از نور پیامبر (مصطفی) منتظر بودهاند، نباید درباره ظلم و ستم صحبت کنند.
هرگز ماهی سباحت آموختآزادی جست سرو آزاد
هوش مصنوعی: هیچگاه ماهی شنا کردن را یاد نگرفت، چون دنبالهاش آزادی را جستجو کرد، درست مثل سرو که درختی آزاد است.
خاری که ز گلبن طرب رستگلزار به روی او شود شاد
هوش مصنوعی: خارانی که از گلهای خوشبوی باغ برخاستهاند، با روییدن آنها در دل گلزار شاداب میشوند.
دورست رواق‌های شادیاز آتش و آب و خاک و از باد
هوش مصنوعی: رواق‌های شادی از عناصر طبیعی مانند آتش، آب، خاک و باد دور هستند و به نظر میرسد که این شادی از این مواد اولیه فاصله دارد.
زین چار بسیط چون چلیپاترکیب موحدان برون باد
هوش مصنوعی: از این چهارچوب وسیع، مانند صلیب، اتحاد تنهاپرستان بیرون میآید.
زان سو فلکیست نیک روشنزان سو ملکیست بسته مرصاد
هوش مصنوعی: از آن طرف، آسمانی روشن و زیبا وجود دارد و از آن سو، ملکی است که در انتظار است.
کمتر بخشش دو چشم بخشدبینا و حکیم و تیز و استاد
هوش مصنوعی: چشمهای یک فرد بینا و باهوش، کمتر با بخشش و محبت خود به دیگران مواجه میشوند.
با دیده جان چو واپس آییدر عالم آب و گل به ارشاد
هوش مصنوعی: وقتی با بصیرت و دیدی فراتر از ظاهر زندگی به این دنیا نگاه کنی، میتوانی به راهنمایی و هدایت دست یابی.
بینی تو و دیگران نبینندهر سو نوری به رسم میلاد
هوش مصنوعی: تو تنها یک نور را میبینی، در حالی که دیگران هیچ نوری نمیبینند، همانند نوری که هنگام تولد میتابد.
در هر ابری هزار خورشیددر هر ویران بهشت آباد
هوش مصنوعی: در هر ابری هزاران نور و روشنایی وجود دارد و در هر مکانی که به نظر خراب و ویران میآید، زندگی و زیبایی نهفته است.
تختی بنهی به قصر مردانهم خیمه زنی به بام اوتاد
هوش مصنوعی: اگر تختی برای نشستن بگذاری، در کنار مردان بزرگ قرار میگیری و به جایگاه آنها دسترسی پیدا میکنی.
بویی ببری ز شمس تبریزکو را است ملک مطیع و منقاد
هوش مصنوعی: اگر بویی از شمس تبریز بگیری، او کسی است که جهان تحت فرمان و تسلط اوست.