غزل شمارهٔ ۷۴۴
هوش مصنوعی: در این اشعار، شاعر به بیان احساسات عاشقانه و دردهای عشق می‌پردازد. او از حالت غمگینی و ترشرویی ناشی از دوری معشوق سخن می‌گوید و می‌پرسد که چرا باید از چشم بد بترسد. شاعر به زیبایی معشوق اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که عشق، حتی با وجود تلخی‌ها و دشواری‌ها، پر از لذت‌های ویژه‌ای مانند شراب و خوراکی‌های شیرین است. او همچنین بر این باور است که تغییرات در زندگی (مانند گرما و سرما) تنها به اراده و فرمان خدا اتفاق می‌افتد و نهایتاً به این حقیقت اشاره می‌کند که در خموشی‌ها نیز حقایق عمیق و صادق وجود دارد.
رو ترش کردی مگر دی باده‌ات گیرا نبودساقی‌ات بیگانه بود و آن شه زیبا نبود
آیا به خاطر اینکه روز گذشته شراب تو دلپذیر نبود، ناراحت شدی؟مگر ساقیات ناشناخته بود و آن پادشاه زیبا ساقی تو نبود
یا به قاصد رو ترش کردی ز بیم چشم بدبر کدامین یوسف از چشم بد آن غوغا نبود
هوش مصنوعی: شاید به خاطر ترس از چشم زخم، به قاصد روی ترش کردی. اما به کدام یوسف میتوانی اشاره کنی که از چشم بد آن همه دسیسه بیخود نبود؟
چشم بد خستش ولیکن عاقبت محمود بودچشم بد با حفظ حق جز باطل و سودا نبود
هوش مصنوعی: چشم زخم به او آسیب زد، اما در نهایت او به کمال و خوبی دست یافت. چشم زخم وقتی که حق محفوظ بماند، جز باطل و خیالات بیاساس نیست.
هین مترس از چشم بد وان ماه را پنهان مکنآن مه نادر که او در خانهٔ جوزا نبود
هوش مصنوعی: نگران نگاه بد دیگران نباش، و آن ماه را از دید پنهان نکن. آن ماه بسیار نایاب است و در خانه جوزا نیست.
در دل مردان شیرین جمله تلخی‌های عشقجز شراب و جز کباب و شکر و حلوا نبود
هوش مصنوعی: در دل مردان، تمام تلخی‌های عشق فقط به خوشیهای زندگی مانند شراب، کباب، شکر و حلوا تبدیل میشود.
این شراب و نقل و حلوا هم خیال احول استاندر آن دریای بی‌پایان به جز دریا نبود
هوش مصنوعی: این نوشیدنی و شیرینیها فقط تلاشی هستند برای فراموشی و غفلت از واقعیتهای عمیق زندگی، زیرا در آن دریای بی‌پایان چیزی جز دریا وجود ندارد.
یک زمان گرمی به کاری یک زمان سردی در آنجز به فرمان حق این گرما و این سرما نبود
هوش مصنوعی: زمانی در کارهایی که انجام میدهیم، گرمی و حرارتی وجود دارد و در زمانی دیگر، سردی و بیحالی. اما این تغییرات، تنها به فرمان و اراده خداوند است و از خود ما نیست.
هین خمش کن در خموشی نعره می‌زن روح‌وارتو کی دیدی زین خموشان کو به جان گویا نبود
آگاه باش که باید سکوت کنی چراکه در سکوت بسی نعره نهفته است. آیا تو تاکنون کسی را ندیدهای که در این سکوت، فریادی نهفته نداشته باشد؟