غزل شمارهٔ ۸۲۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره گذر عمر و نزدیک شدن به مرگ است. شاعر به ما یادآوری می‌کند که باید از لحظه‌های حال بهره ببریم و از غفلت بپرهیزیم. زندگی در هر لحظه در حال گذر است و مرگ همیشه در انتظار ماست. او به تفاوت میان پرورش جسم و روح اشاره می‌کند و بر اهمیت پرورش روح تأکید دارد. در نهایت، به حکمت و روشنایی که از دانش و تجربه به دست می‌آید، اشاره می‌کند. پیام کلی این شعر این است که باید به فکر معنای زندگی و پرورش روح باشیم تا از گذر عمر بهره‌مند شویم.
عمر بر اومید فردا می‌رودغافلانه سوی غوغا می‌رود
هوش مصنوعی: زندگی در انتظار فردایی بهتر سپری میشود، در حالی که فرد به شکلی ناآگاهانه به شلوغی و هیاهوی روزگار گرایش پیدا می‌کند.
روزگار خویش را امروز دانبنگرش تا در چه سودا می‌رود
هوش مصنوعی: امروز به وضعیت زندگی خود توجه کن و ببین در چه مسیری در حال حرکت هستی.
گه به کیسه گه به کاسه عمر رفتهر نفس از کیسه ما می‌رود
هوش مصنوعی: زندگی ما مانند پولی است که هر لحظه از دست می‌رود. بعضی وقتها در زندگی به چیزهایی میپردازیم و بعضی وقتها به چیزهای دیگر، اما در هر حال هر نفس عمر ما به تدریج سپری میشود.
مرگ یک یک می‌برد وز هیبتشعاقلان را رنگ و سیما می‌رود
هوش مصنوعی: مرگ هر فردی را به خود میخواند و از شدت قدرتش، حتی افراد عاقل و باهوش نیز تحت تاثیر قرار میگیرند و حال و زنده بودنشان را از دست میدهند.
مرگ در ره ایستاده منتظرخواجه بر عزم تماشا می‌رود
هوش مصنوعی: مرگ در راه ایستاده و در انتظار است، و خواجه با نیت تماشا به سوی او می‌رود.
مرگ از خاطر به ما نزدیکترخاطرِ غافل، کجاها می‌رود
هوش مصنوعی: مرگ همیشه به ما نزدیک است، اما ذهن غافل ما از آن دور میشود و توجهی به آن نمیکند.
تن مَپرور، زانک قربانیست تندل بپرور، دل به بالا می‌رود
هوش مصنوعی: بدن را نپرورش، زیرا که بدن قربانی است؛ اما دل را پرورش ده، چرا که دل به اوج می‌رود.
چرب و شیرین کم ده این مردار رازانک تن پرورد، رُسوا می‌رود
هوش مصنوعی: این مردار را چرب و شیرین نکن، چرا که بدن پرورده، رسوا میشود.
چرب و شیرین ده ز حکمت روح راتا قوی گردد که آن جا می‌رود
هوش مصنوعی: از حکمت و دانش به روح خود نیرو و قوت ببخش تا بتواند به جاهای بلند و معنوی برود.
حکمتت از شَه صَلاح الدین رِسدآنکِ چون خورشید، یکتا می‌رود
هوش مصنوعی: حکمت تو از صلاحالدین به وضوح میرسد، زیرا او مانند خورشید، یکتاست و به تنهایی میدرخشد.