غزل شمارهٔ ۹۳۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و زیبایی و فلسفه وجودی انسان و ارتباط او با محبوبش است. شاعر می‌پرسد که جان و روح چه معنایی دارند وقتی که جان محبوب در میان است. او به زیبایی‌های ماه و زهره اشاره می‌کند و می‌گوید حتی اگر زیبایی‌ها تغییر کنند، عشق واقعی همیشه ارزشمند است. همچنین تأکید می‌کند که جدایی و ملاقات بدون عشق بی‌معناست. شاعر به شراب عشق خداوند اشاره می‌کند که بی‌مرز و بی‌کران است. در نهایت، شمس تبریزی را که تجلی صبح و روشنی است به عنوان یک مژده و نشانه زیبایی ذکر می‌کند. خلاصه کلام این است که عشق و ارتباط با محبوب کلید فهم زندگی است.
به پیش تو چه زند جان و جان کدام بودکه جان توی و دگر جمله نقش و نام بود
هوش مصنوعی: در مقابل تو، زندگی و روح چه معنایی دارند؟ کدام روح مهم است که تو خودی و دیگران همه فقط نقش و نام هستند.
اگر چه ماه به ده دست روی خود شویدچه زهره دارد کان چهره را غلام بود
هوش مصنوعی: اگرچه ماه در میان مردم میدرخشد و خود را زیبا میسازد، اما زیبایی واقعی به آن تعلق ندارد، بلکه این چهره زیبا بنده و تحت فرمان عشق است.
اگر چه عاشقی و عشق بهترین کار استبدانک بی‌رخ معشوق ما حرام بود
هوش مصنوعی: عشق و عاشقی کاری نیکو و ارزشمند است، اما بدان که بدون وجود معشوق، این عشق بیمفهوم و ناپسند میشود.
به جان عشق که تا هر دو جان نیامیزدجداییست و ملاقات بی‌نظام بود
هوش مصنوعی: عشق را به جان خود قسم میخورم که تا زمانی که دو نفر به یکدیگر نپیوندند، جدایی وجود دارد و دیدارهایشان بیمعنا و نامنظم خواهد بود.
شراب لطف خداوند را کرانی نیستوگر کرانه نماید قصور جام بود
هوش مصنوعی: شراب لطف خداوند پایانپذیر نیست و اگر هم پایانی داشته باشد، نقص از جام آن است.
به قدر روزنه افتد به خانه نور قمراگر به مشرق و مغرب ضیاش عام بود
هوش مصنوعی: نور ماه تنها به اندازه یک روزنه میتواند به خانهای وارد شود، حتی اگر نورش در شرق و غرب عالم انتشار یافته باشد.
تو جام هستی خود را برو قوامی دهکه آن شراب قدیمست و باقوام بود
هوش مصنوعی: تو مانند یک جام هستی که باید خود را پر از شراب کنی، چرا که آن شراب قدیمی موجود است و پایدار میماند.
هزار جان طلبید و یکی ببردم پیشبگفت باقی گفتم بهل که وام بود
هوش مصنوعی: هزار جان از من خواست و فقط یکی را به پیش او آوردم. او گفت که باقی را بیاور و من جواب دادم که صبر کن، زیرا آن یکی هم به نوعی بدهی بود.
رفیق گشته دو چشمش میان خوف و رجابرای پختن هر عاشقی که خام بود
هوش مصنوعی: دو چشم او مانند دو دوست شدهاند، در حالی که در میان ترس و امید به سر میبرند، تا عاشقانی را که نادان و خام هستند، به سوی پختگی و کمال هدایت کنند.
هزار خانه به تاراج برد و خوش قنقیستسلامتی همه تاراج آن سلام بود
هوش مصنوعی: هزاران خانه را نابود کرد و این خوشحالی را به همراه آورد که همهی آن خسارتها، تنها به خاطر سلامتی و آرامش است.
درون خانه بود نقش‌ها نه آن نقاشبه سوی بام نگر کان قمر به بام بود
هوش مصنوعی: در داخل خانه تصاویری وجود داشت، اما نقاشی در کار نبود. به طرف بام نگاه کن که آن ماه را بر بام میبینی.
رسید مژده به شامست شمس تبریزیچه صبح‌ها که نماید اگر به شام بود
هوش مصنوعی: خبر خوشی به شام رسیده است از شمس تبریزی، که چه روزهایی که اگر در شام باشد، صبحگاهان را به روشنی میآورد.