غزل شمارهٔ ۹۶۳
هوش مصنوعی: این شعر به بیان تمایلات عمیق عاطفی و وابستگی‌های روحی پرداخته است. شاعر می‌گوید که وجود و حیات او وابسته به معشوق است و اگر او نباشد، هیچ چیز دیگری نیز معنا ندارد. او به انواع احساسات و تجربه‌های انسانی اشاره می‌کند که بدون عشق و ارتباط با معشوق بی‌معنا و بی‌احساس هستند. عشق، وفاداری، توبه و روحانیت از جمله مضامین اصلی شعر هستند و نشان می‌دهند که وجود هر چیز به عشق بستگی دارد. اگر عشق نباشد، زیبایی، شادی و حتی زندگی نیز بی‌معنا می‌شود. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که تنها خداوند ارزش و معنای واقعی را به زندگی می‌بخشد.
دل من که باشد که تو را نباشدتن من کی باشد که فنا نباشد
هوش مصنوعی: دل من چگونه میتواند وجود داشته باشد در حالی که تو در آن نیستی و بدن من چگونه میتواند باقی بماند در حالی که میدانم فنا و زوال در انتظار است؟
فلکش گرفتم چو مهش گرفتمچه زنند هر دو چو ضیا نباشد
هوش مصنوعی: وقتی که محبوبم را در آغوش گرفتم، دیگر برایم مهم نیست که دیگران چه میکنند، زیرا اگر نور نباشد، هیچ چیز ارزش ندارد.
به درون جنت به میان نعمتچه شکنجه باشد چو لقا نباشد
هوش مصنوعی: هرچند که در بهشت و در میان نعمتها زندگی کنیم، اما اگر دیدار محبوب نباشد، آنجا چه فایدهای دارد؟
چو تو عذر خواهی گنه و جفا راچه کند جفاها که وفا نباشد
هوش مصنوعی: وقتی تو از گناهان و ستمهایت عذرخواهی میکنی، چگونه میتوان انتظار داشت که ستمها نادیده گرفته شوند در حالی که وفا و صداقتی وجود ندارد؟
چو خطا تو گیری به عتاب کردنچه کند دل و جان که خطا نباشد
هوش مصنوعی: وقتی که اشتباهی را بهعنوان خطا تلقی کنی، دل و جان چه کار میتوانند بکنند، در حالی که آن اشتباه واقعی نیست.
دو هزار دفتر چو به درس گویمنه فسرده باشم چو صفا نباشد
هوش مصنوعی: اگر دو هزار دفتر را برای درس بگویم، نباید غمگین باشم چون وقتی صفا و پاکی وجود نداشته باشد.
سمنی نخندد شجری نرقصدچمنی نبوید چو صبا نباشد
هوش مصنوعی: وقتی که نسیم و باد وزیدن نداشته باشد، نه درختی به حرکت در میآید، نه بوتهای شکوفا می‌شود و نه گلی لبخند میزند.
تو به فقر اگر چه که برهنه گردیچه غمست مه را که قبا نباشد
هوش مصنوعی: اگرچه تو در فقر و تنگدستی به سر میبری و لباس مناسبی نداری، اما چه اهمیتی برای مه دارد که لباس نداشته باشد؟
چه عجب که جاهل ز دلست غافلملکی و شاهی همه را نباشد
هوش مصنوعی: عجب است که انسانهای نادان از واقعیت درون خود غافلند؛ حال آنکه مقامهای بالا و پادشاهان نیز از این حقیقت بیخبر هستند.
همه مجرمان را کرمش بخواندچو به توبه آیند و دغا نباشد
هوش مصنوعی: همه گنهکاران را باید بر رحمت خدای مهربان امیدوار بود، زمانی که به سوی توبه میآیند و نیت واقعی برای اصلاح دارند.
بگداز جان را مه آسمان رابه خدا که چیزی چو خدا نباشد
هوش مصنوعی: جان خود را فدای آسمان و مه کن، و به خدا قسم که هیچ چیزی به عظمت خدا نیست.
چه کنی سری را که فنا بکوبدچه کنی زری را که تو را نباشد
هوش مصنوعی: چه فایده دارد به چیزی که به سرعت از بین میرود، اهمیت بدهی؟ و چه میکنی با ثروتی که در نهایت به تو تعلق ندارد؟
همه روز گویی چو گلست یارمچه کنی گلی را که بقا نباشد
هوش مصنوعی: یار من هر روز مثل یک گل زیباست، اما چه فایده دارد؟ چرا که گلها همیشه ماندگار نیستند و زود پژمرده میشوند.
مگریز ای جان ز بلای جانانکه تو خام مانی چو بلا نباشد
هوش مصنوعی: ای جان، از درد و رنج معشوق فرار نکن، چون تو هنوز نادانی و نمیدانی که اگر رنجی نباشد، عشق هم وجود نخواهد داشت.
چه خوشست شب‌ها ز مهی که آن مههمه روی باشد که قفا نباشد
هوش مصنوعی: شبهایی که ماه زیبایی در آسمان باشد، بسیار دلانگیزند، زیرا آن ماه تنها جلوهگری می‌کند و از پشت نمیپنهان است.
چه خوشست شاهی که غلام او شدچه خوشست یاری که جدا نباشد
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در کنار شاه خود است و خوشا به حال دوستی که هیچگاه از هم جدا نمیشود.
تو خمش کن ای تن که دلم بگویدکه حدیث دل را من و ما نباشد
هوش مصنوعی: ای بدن، تو آرام بگیر تا دلم بتواند رازهایش را بیان کند، چون با من و تو صحبت کردن درباره حال درونیام ممکن نیست.