غزل شمارهٔ ۱۰۴۴
هوش مصنوعی: این شعر به طور کلی به تماشای عمیق و توجه به واقعیات جهان اشاره دارد. شاعر از مخاطب می‌خواهد که به جزئیات و لذت‌های زودگذر توجه نکند و به عمق و اصل مسائل بنگرد. او اشاره می‌کند که زیبایی‌ها و خوشی‌های زندگی همچون گلزار و ماه و نور خورشید وجود دارند، ولی باید از خاری‌ها و مشکلات نیز آگاهی داشته باشیم. همچنین، شاعر از قناعت و رضایت به زندگی می‌گوید و بر این نکته تأکید می‌کند که عشق و زیبایی‌های واقعی در کمین ما هستند، اما نیاز به بیداری و درک عمیق داریم. در نهایت، او به وجود نعمات درون خود و لزوم توجه به آنان اشاره می‌کند.
به ساقی درنگر در مست منگربه یوسف درنگر در دست منگر
هوش مصنوعی: نگاهت را به ساقی دوختن کافی نیست و نباید فقط به مستی من خیره شوی، همچنین به زیبایی یوسف هم توجه نکن و به آنچه در دستان من است بیشتر دقت کن.
ایا ماهی جان در شست قالبببین صیاد را در شست منگر
هوش مصنوعی: آیا تو ماهی هستی که در دستان صیاد به دام افتادهای؟ به دستان من نگاه نکن که تو را در چنگال او گرفتار کرده است.
بدان اصلی نگر کغاز بودیبه فرعی کان کنون پیوست منگر
هوش مصنوعی: به یک حقیقت اساسی توجه کن، زیرا چیزی که اکنون به آن وابسته شدهای، در واقع یک جنبه فرعی است.
بدان گلزار بی‌پایان نظر کنبدین خاری که پایت خست منگر
هوش مصنوعی: به باغ زیبا و بیکران نگاه کن، اما به این خار که به پایت آسیب رسانده، توجه نکن.
همایی بین که سایه بر تو افکندبه زاغی کز کف تو جست منگر
هوش مصنوعی: پرندهای بزرگ و زیبا بر تو سایه افکنده، اما به زاغی که از دستان تو دور شده، نگاه نکن.
چو سرو و سنبله بالاروش کنبنفشه وار سوی پست منگر
هوش مصنوعی: مانند سرو و سنبله سربلند باش و همچون بنفشه به پایین نگاه نکن.
چو در جویت روان شد آب حیوانبه خم و کوزه گر اشکست منگر
هوش مصنوعی: وقتی آب حیات در جوی تو جاری میشود، به فروپاشی گل و کوزهگر توجه نکن.
به هستی بخش و مستی بخش بگرومنال از نیست و اندر هست منگر
هوش مصنوعی: به آن موجود زنده و شاداب که زندگی و لذت را به انسان میبخشد، توجه کن و از بیهویتی و عدم ناامید نشو. در زندگی خود فقط به وجود و حقیقت موجود نگاه کن.
قناعت بین که نرست و سبک روبه طمع ماده آبست منگر
هوش مصنوعی: قناعت و رضایت به آنچه داریم را در نظر بگیر، که زیادهخواهی و طمع، تنها به سرنوشتی سنگین و سخت منجر میشود. نباید به چیزهایی که نداریم و آرزوهایمان نگاه کنیم.
تو صافان بین که بر بالا دویدندبه دردی کان به بن بنشست منگر
هوش مصنوعی: به دقت نگاه کن که افرادی که مقام بلندی دارند، چگونه با مشکلات و دردها مواجه میشوند. همچنین، به کسی که در پایین قرار دارد، توجه نکن.
جهان پر بین ز صورت‌های قدسیبدان صورت که راهت بست منگر
هوش مصنوعی: در این جهان، به زیبایی‌های الهی نگاه کن و ننگر به ظواهر که تو را از مسیر واقعی خود دور می‌کند.
به دام عشق مرغان شگرفندبه بومی که ز دامش رست منگر
هوش مصنوعی: پرندگان شگفتی که در دام عشق گرفتارند، به جایی پناه میبرند که دیگر از آن دام رهایی نیابند.
به از تو ناطقی اندر کمین هستدر آن کاین لحظه خاموشست منگر
هوش مصنوعی: از تو شخصیتی بهتر و نیکوتر در حال انتظار است، هرچند که در این لحظه سکوت کرده و به نظر نمیرسد.