غزل شمارهٔ ۱۲۰۱
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف شب و عشق و دزدی می‌پردازد. شاعر از زیبایی و جلوه‌های شب یاد می‌کند و می‌گوید که در این شب‌ها دزدان به راحتی می‌توانند به خانه‌ها نفوذ کنند. او خود را دزدی معرفی می‌کند که از خزانه سلطانی عقیق و جواهرات می‌دزدد.
شاعر همچنین نکاتی درباره قدرت شب و ارتباطش با تقدیر و حاجات مردم در شب قدر بیان می‌کند و می‌گوید که کسی نمی‌تواند بر او فخر کند. به نظر می‌رسد که او به دنبال درک عمیق‌تری از زندگی و حقیقت است و از گوشه‌نشینی و زهد بی‌فایده انتقاد می‌کند.
در پایان، او پیشنهاد می‌کند که بر دامن شمس تبریزی بیفتد تا کمال و نور را پیدا کند، و بر تلاش و تلاش خود تاکید می‌کند. ایده کلی این شعر بیانگر جستجوی عشق، حقیقت و کمال در میان شب و تاریکی است.
برای عاشق و دزدست شب فراخ و درازهلا بیا شب لولی و کار هر دو بساز
هوش مصنوعی: شب، برای عاشقان و دزدان زمان مناسبی است؛ بیایید در این شب تاریک و طولانی، برای هر دو کار درست و زیبایی انجام دهیم.
من از خزینه سلطان عقیق و در دزدمنیم خسیس که دزدم قماشه بزاز
هوش مصنوعی: من از گنجینهی پادشاهی عقیق و درزی را میدزدم. نیمدزد و بخیل نیستم، بلکه لباسی از یک بافنده میدزدم.
درون پرده شب‌ها لطیف دزدانندکه ره برند به حیلت به بام خانه راز
هوش مصنوعی: در دل شبهای نرم و ملایم، گروهی از دزدان به آرامی و با ترفندهای خاص خود، به سوی بام خانههایی میروند تا رازها و اسرار را به دست آورند.
طمع ندارم از شب روی و عیاریبجز خزینه شاه و عقیق آن شه ناز
هوش مصنوعی: من به هیچ چیز جز گنجینهای که متعلق به شاه است و عقیق زیبای او، از محبوبی که در شب جلوه می‌کند و بازیگوشی می‌کند، طمع ندارم.
رخی که از کر و فرش نماند شب به جهانزهی چراغ که خورشید سوزی و مه ساز
هوش مصنوعی: چهرهای که به قدری زیباست که سایر نورها و زیباییها را تحتالشعاع قرار داده، در شب به دنیا میتابد و مانند چراغی در تاریکی میدرخشد. تو آنقدر درخشان هستی که مانند خورشید میسوزی و مانند ماه زیبایی را به تصویر میکشی.
روا شود همه حاجات خلق در شب قدرکه قدر از چو تو بدری بیافت آن اعزاز
هوش مصنوعی: در شب قدر، همه خواستهها و نیازهای مردم برآورده میشود، زیرا این شب به اندازهی عظمت تو ارزشمند است و چنین منزلتی را به دست آورده است.
همه توی و ورای همه دگر چه بودکه تا خیال درآید کسی تو را انباز
هوش مصنوعی: در همه چیز و در عمق هر چیز دیگری، چه چیزی وجود دارد که باعث شود کسی تو را در افکار خود همراه و همنشین داشته باشد؟
هلا گذر کن از این پهن گوش‌ها بگشاکه من حکایت نادر همه کنم آغاز
هوش مصنوعی: ای دل، سریعتر عبور کن از این شلوغی و سر و صداها؛ بیا تا من داستان عجیب و غریب خودم را برایت آغاز کنم.
مسیح را چو ندیدی فسون او بشنوبپر چو باز سفیدی به سوی طبلک باز
هوش مصنوعی: اگر مسیح را ندیدی، جادو و جاذبه او را بشنو و همانند پرندهای آزاد به سوی صدا و نغمهای تازه پرواز کن.
چو نقده زر سرخی تو مهر شه بپذیراگر نه تو زر سرخی چراست چندین گاز
هوش مصنوعی: اگر ریشه و اصل وجود تو با ارزش و عالی است، پس چرا در دنیا به این شکل و صورت به نظر میرسی؟ اگر ارزش و زیبایی تو مثل زر سرخ است، باید درک کنی که به عنوان موجودی با ارزش، باید به خودت اهمیت بیشتری بدهی. اما اگر اینچنین نیستی، چرا به این شکل خود را نشان میدهی؟
تو آن زمان که شدی گنج این ندانستیکه هر کجا که بود گنج سر کند غماز
هوش مصنوعی: زمانی که به کامیابی و ثروت دست یافتی، نمیدانستی که هر جا که این ثروت وجود داشته باشد، نشاندهندهی آن است که افرادی در کمین هستند تا از آن باخبر شوند.
بیار گنج و مکن حیله که نخواهی رستبه تف تف و به مصلا و ذکر و زهد و نماز
هوش مصنوعی: اگر به دنبال رهایی هستی، باید گنجینهای واقعی بیاوری و از حیله و نیرنگ دوری کنی؛ چراکه تفکر سطحی، نماز، ذکر و زهد نمی‌تواند تو را نجات دهد.
بدزدی و بنشینی به گوشه مسجدکه من جنید زمانم ابایزید نیاز
هوش مصنوعی: در گوشه مسجد پنهان شو و دزدی کن، که من در این زمان مانند جنید و ابویزید، نیازهایم را میطلبم.
قماش بازده آن گاه زهد خود می‌کنمکن بهانه ضعف و فرومکش آواز
هوش مصنوعی: وقتی که محبت و صداقت را در زندگیات به کار بستی، دیگر بهانهای برای ضعف و ناتوانی نداشته باش. نباید اجازه بدهی که احساسات منفی تو را از تلاش واقعی بازدارد.
خموش کن ز بهانه که حبه‌ای نخرنددر این مقام ز تزویر و حیله طناز
هوش مصنوعی: سکوت کن و بهانهگیری نکن، زیرا در این موقعیت، کسی به نیرنگ و فریب توجه نخواهد کرد.
بگیر دامن اقبال شمس تبریزیکه تا کمال تو یابد ز آستینش طراز
هوش مصنوعی: از فرصتها و خوشبختیها استفاده کن، چون می‌توانند به تو کمک کنند تا به کمال و نیکویی برسی.