غزل شمارهٔ ۱۲۹۹
هوش مصنوعی: این شعر به نقد باورهای عمومی و افسانه‌هایی می‌پردازد که درباره عشق، حقیقت و زندگی وجود دارد. شاعر می‌گوید که بسیاری از چیزهایی که مردم به آن‌ها اعتقاد دارند در واقع دروغ هستند. او به برخی از این باورها اشاره می‌کند، مانند اینکه عشق وفا ندارد، اشک‌ها بیهوده‌اند و کسانی که از خیال دور نشوند، به حقیقت نمی‌رسند. همچنین، شاعر بیان می‌کند که انسان‌ها نمی‌توانند با خداوند یا علوم غیب ارتباط برقرار کنند و اسرار دل در اختیار بندگان قرار نمی‌گیرد. نهایتاً، او هر گونه گفتگو درباره این مسائل را بی‌فایده می‌داند و می‌گوید: "جز حرف و صوت نیست سخن را ادا". در کل، شاعر در این ابیات به تردید در حقایق پذیرفته شده اشاره می‌کند و به دنبال حقیقتی فراتر از ظواهر می‌گردد.
گویند شاه عشق ندارد وفا دروغگویند صبح نبود شام تو را دروغ
هوش مصنوعی: میگویند عشق وفا ندارد، اما این دروغ است؛ چون شب نیست که صبح تو را از یاد ببرد.
گویند بهر عشق تو خود را چه می‌کشیبعد از فنای جسم نباشد بقا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند برای عشق تو خودت را به چه زحمت میاندازی، زیرا بعد از پایان عمر جسمانی، هیچ بقایی وجود ندارد و این یک دروغ است.
گویند اشک چشم تو در عشق بیهده‌ستچون چشم بسته گشت نباشد لقا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند گریه و اشک تو در عشق بی‌فایده است، چراکه اگر چشمی بسته شود، دیگر دیداری وجود نخواهد داشت و این دروغ است.
گویند چون ز دور زمانه برون شدیمزان سو روان نباشد این جان ما دروغ
هوش مصنوعی: میگویند وقتی که از دشواریهای زمانه رهایی یافتیم، این کار سبب میشود که جان ما دیگر در این دنیای دروغین نباشد.
گویند آن کسان که نرستند از خیالجمله خیال بد قصص انبیا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند کسانی که از خیال و تصور خود جدا نشدهاند، به تمام داستانهای انبیا که در واقع دروغ است، باور دارند.
گویند آن کسان که نرفتند راه راستره نیست بنده را به جناب خدا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند افرادی که راه درست را نرفتهاند، راهی ندارند. اما من به خداوند اعتقاد دارم و این سخن را دروغ میدانم.
گویند رازدان دل اسرار و راز غیببی‌واسطه نگوید مر بنده را دروغ
هوش مصنوعی: میگویند کسی که به راستی اسرار دل و رازهای نهان را می‌داند، هرگز حقیقت را به مخلوق نخواهد گفت و او را به دروغ نخواند.
گویند بنده را نگشایند راز دلوز لطف بنده را نبرد بر سما دروغ
هوش مصنوعی: میگویند که راز دل انسان را نمیتوان فاش کرد و از محبت او هم نمیتوان به آسمان رسید.
گویند آن کسی که بود در سرشت خاکبا اهل آسمان نشود آشنا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند کسی که ذاتش از خاک است و در طبیعتش این دنیا را دارد، هرگز نمیتواند با حقایق والا و آسمانی آشنا شود. این سخن نادرست است.
گویند جان پاک از این آشیان خاکبا پر عشق برنپرد بر هوا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند که روح پاک از این خانه مادی پرواز نمیکند، مگر با عشق، و اگر بگوید که میتواند، دروغ می‌گوید.
گویند ذره ذره بد و نیک خلق راآن آفتاب حق نرساند جزا دروغ
هوش مصنوعی: میگویند که هر فردی در زندگیاش ممکن است بد و خوب داشته باشد، اما واقعیت این است که تنها آفتاب حقیقت میتواند به او پاداش بدهد و نه وعدههای دروغین.
خاموش کن ز گفت وگر گویدت کسیجز حرف و صوت نیست سخن را ادا دروغ
هوش مصنوعی: سکوت کن و اگر کسی به تو گفت که حرف فقط صدایی است، بدان که بیان کردن دروغ است.