غزل شمارهٔ ۱۳۵۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف تجربه‌ای عمیق از عشق و حقیقت می‌پردازد. او به اهمیت بیداری چشم‌ها به واقعیت‌های درونی و زیبایی‌های معنوی اشاره می‌کند و می‌گوید که هرچند ذرات کوچک نمی‌توانند به آفتاب نزدیک شوند، اما می‌توانند از نور آن بهره‌مند شوند. دل‌های در خدمت عشق و دوست، به کمالاتی دست می‌یابند. شاعر از درد و فراق صحبت می‌کند و به حال خود اشاره می‌کند که نمی‌تواند همه چیز را بیان کند. او به تجربه وصال با شمس تبریزی اشاره می‌کند، که این وصال به او حالاتی فراتر از کلام و ظاهر بخشیده است. در نهایت، شاعر به عدم نیاز به تظاهر و فریب در عشق واقعی اشاره می‌کند.
دو چشم اگر بگشادی به آفتاب وصالبرآ به چرخ حقایق دگر مگو ز خیال
هوش مصنوعی: اگر چشمانت را به روی حقیقت باز کنی و در نور از دستنوردی عشق بگشایی، دیگر دربارهٔ تصورات و خیالات فراموش شده سخن نگو.
ستاره‌ها بنگر از ورای ظلمت و نورچو ذره رقص کنان در شعاع نور جلال
هوش مصنوعی: به ستاره‌ها نگاه کن که چگونه از میان تاریکی و روشنایی میدرخشند، مانند ذراتی که در نور عظمت میرقصند.
اگر چه ذره در آن آفتاب درنرسدولی ز تاب شعاعش شوند نور خصال
هوش مصنوعی: اگرچه انسانها به اندازهای که باید نزدیک نور خورشید نباشند، اما با تابش نور آن می‌توانند ویژگیها و صفات نیکو پیدا کنند.
هر آن دلی که به خدمت خمید چون ابروگشاد از نظرش صد هزار چشم کمال
هوش مصنوعی: هر دلی که برای خدمت به دیگری humble و فروتن باشد، وقتی او بار دیگر ابروها را باز کند، از نگاه او به اندازهی صد هزار چشم، زیبایی و کمال به چشم میآید.
دهان ببند ز حال دلم که با لب دوستخدای داند کو را چه واقعه‌ست و چه حال
هوش مصنوعی: سکوت کن درباره احساسات من، زیرا فقط خدا میداند که با لبهای دوست چه اتفاقی در حال رخ دادن است و حال من چگونه است.
مکن اشارت سوی دلم که دل آن نیستمپر به سوی همایان شه بدان پر و بال
هوش مصنوعی: به من اشاره نکن که دل من این نیست. به سوی زیبایی‌های ظاهری نرو که من پر و بالی از آن ندارم.
جراحت همه را از نمک بود فریادمرا فراق نمک‌هاش شد وبال وبال
هوش مصنوعی: زخمی که همه از نمک چشیدهاند، فریاد من به خاطر جدایی از آن نمکها به مشکلاتی تبدیل شده است.
چو ملک گشت وصالت ز شمس تبریزینماند حیله حال و نه التفات به قال
هوش مصنوعی: وقتی که ارتباط و وصال با شمس تبریزی به اوج خود رسید، دیگر نیرنگها و حیلههایی که به کار میرفتند بیفایده شدند و هیچ توجهی به گفتارهای معمولی و ظاهری باقی نماند.