غزل شمارهٔ ۱۶۶۲
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حس بویایی و احساسات عاشقانه شاعر مربوط می‌شود. شاعر از عطر خوش ختن و یار سخن می‌گوید و به زیبایی صدای بلبلان و عطر باغ و یاسمن اشاره می‌کند. او از درد جدایی و عشق شیدا سخن می‌گوید و خود را به عنوان یوسف در چاه فراق به تصویر می‌کشد. شاعر خود را شهید عشق می‌داند و به عشق و شوق به معشوق اشاره می‌کند. تقابل بین نیکی و درد، زیبایی و جدایی در این ابیات به خوبی احساس می‌شود و شاعر در نهایت به عطر و نغمه‌های عشق می‌پردازد.
بوی آن خوب ختن می آیدمبوی یار سیمتن می آیدم
هوش مصنوعی: بوی خوشی که از دیاری به نام ختن میآید، مرا به یاد یار زیبایم میاندازد.
می رسد در گوش بانگ بلبلانبوی باغ و یاسمن می آیدم
هوش مصنوعی: در گوشم صدای بلبلان به گوش میرسد و عطر باغ و گلهای یاسمن به مشامم میرسد.
درد چون آبستنان می گیردمطفل جان اندر چمن می آیدم
هوش مصنوعی: زمانی که درد به من دست میدهد، مانند مادری که باردار است، در انتظار به دنیا آمدن فرزندش هستم و به یاد چمنزار میافتم.
بوی زلف مشکبار روح قدسهمچو جان اندر بدن می آیدم
هوش مصنوعی: عطر موی مشکین با روح مقدس مانند جان در بدن در وجودم حس می‌شود.
یوسفم افتاده در چاه فراقاز شه مصر آن رسن می آیدم
هوش مصنوعی: من مانند یوسف، به خاطر جدایی از معشوقم در چاه افتادهام و فقط طناب امید به من میرسد.
من شهید عشقم و پرخون کفنخونبها اندر کفن می آیدم
هوش مصنوعی: من برای عشق خود جانم را فدای آن کردهام و با لباس خونین، بهای عشقام را به دوش میکشم.
بر سرم نه آن کلاه خسرویکان چنان شیرین ذقن می آیدم
هوش مصنوعی: بر روی سرم آن کلاهی نیست که خاص پادشاهان باشد، زیرا من از آن چنان شیرینی در این چهرهام پیدا میکنم.
سر نهادم همچو شمع اندر لگنسر نگر کاندر لگن می آیدم
هوش مصنوعی: من خود را مانند شمع درون ظرفی قرار دادم و بر سر آن نگاه کردم که چگونه نور و روشناییام در این ظرف میتابد.
جان‌ها بر بام تن صف صف زدندکان قباد صف شکن می آیدم
هوش مصنوعی: روحها بر بالای تن مانند صفی منظم ایستادهاند، زیرا قباد، که صف شکن است، در حال آمدن است.
گوییا آن چنگ عشرت ساز یافتتا نوای تن تنن می آیدم
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که ساز شادی و لذت را پیدا کردهام، چرا که صدای خوش آن به گوش میرسد.
گوییا ساقی جان بر کار شدتا چنین می در دهن می آیدم
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که ساقی (کسی که شراب میریزد) با دقت و مهارت خاصی کار می‌کند، تا جایی که من هم به خاطر این مهارت به شدت از شراب لذت میبرم و آن را در دهنم حس میکنم.
یا ز شعشاع عقیق احمدیبوی رحمان از یمن می آیدم
هوش مصنوعی: بوی خوش رحمت الهی از سرزمین یمن به مشام میرسد که نشانهای از نور و زیبایی پیامبر احمد است.
یا ز بوی شمس تبریزی ز عشقنعره‌ها بی‌خویشتن می آیدم
هوش مصنوعی: من به خاطر عشق و محبت شمس تبریزی به شدت تحت تأثیر قرار گرفتهام و نالهها و فریادهایم از روی بیخود بودن و از دست دادن خویشتن است.