غزل شمارهٔ ۱۶۹۲
هوش مصنوعی: این شعر به عواطف و اندیشه‌های شاعر درباره عشق و زیبایی‌های جهان اطرافش می‌پردازد. شاعر از یاری شیرین و دلنشین خود یاد می‌کند و به زیبایی‌های طبیعت نیز اشاره دارد. او خشم پیام‌آورانی را می‌بیند که به او نزدیک می‌شوند و به جستجوی محبوبش می‌پردازد. درگفت‌وگو با عناصر مختلف طبیعت مانند ماه، خورشید، آب و باد، به زیبایی و حسرت‌های دل خود اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که عشق و عواطفش فراتر از عناصری است که در دنیا وجود دارد و او در جستجوی حقیقتی عمیق‌تر و معنوی‌تر است.
یا رب چه یار دارم شیرین شکار دارمدر سینه از نی او صد مرغزار دارم
هوش مصنوعی: خدایا، من چه یاری دارم که مانند یک نعمت ارزشمند است و در دل من به اندازه یک نی، صدها گلزار وجود دارد.
قاصد به خشم آید چون سوی من گرایدگوید کجا گریزی من با تو کار دارم
هوش مصنوعی: پیامآور در حالی که ناراحت است به من میگوید: وقتی به سوی من میروی، کجا میخواهی بروی؟ من با تو کار دارم و نمیتوانی فرار کنی.
من دوش ماه نو را پرسیدم از مه خودگفتا پی‌اش دوانم پا در غبار دارم
هوش مصنوعی: من دیشب از ماه نو پرسیدم که چرا دنبال ماه خود هستی، او گفت: "من در پی او هستم و پایم در غبار است."
خورشید چون برآمد گفتم چه زردروییگفتا ز شرم رویش رنگ نضار دارم
هوش مصنوعی: وقتی خورشید طلوع کرد، به آن گفتم که چقدر رنگش زرد است. خورشید پاسخ داد که به خاطر شرم، رنگی شبیه گل نضار (گل زیبای قرمز) دارم.
ای آب در سجودی بر روی و سر دوانیگفتا که از فسونش رفتار مار دارم
هوش مصنوعی: ای آب، در حالی که برای تو به سجده افتادهام و سرم را به زمین آوردهام، میگویم که تحت تاثیر جادو و فریبش رفتارم شبیه مار شده است.
ای میرداد آتش پیچان چنین چراییگفتا ز برق رویش دل بی‌قرار دارم
هوش مصنوعی: ای میرداد، چرا همچون آتش میچرخانی؟ جوابش این است که از درخشش چهرهاش دل من آرام و قرار ندارد.
ای باد پیک عالم تو دل سبک چراییگفتا بسوزد این دل گر اختیار دارم
هوش مصنوعی: ای باد، تو پیامآور جهانی؛ چرا قلب سبکدل من را آزردهای؟ گفتی: اگر اختیار داشتم، این دل را میسوزاندم.
ای خاک در چه فکری خاموشی و مراقبگفتا که در درونه باغ و بهار دارم
هوش مصنوعی: ای خاک، در چه حالی هستی؟ آرام و ساکت نشستهای، بگو که من در دل باغ و بهار، چه شور و شوقی دارم.
بگذر از این عناصر ما را خداست ناصردر سر خمار دارم در کف عقار دارم
هوش مصنوعی: از این دنیای مادی بگذر، زیرا خداوند یاریدهنده ماست. من در حالی که سرم در مستی است، در دستم مشروب دارم.
گر خواب ما ببستی بازست راه مستیمی دردهد دودستی چون دستیار دارم
هوش مصنوعی: اگر چشمهای تو بر خواب باشد، دوباره راه مستی را میبندد؛ اما میدانم که چون دو دستیار دارم، میتوانم می را بنوشم.
خاموش باش تا دل بی‌این زبان بگویدچون گفت دل نیوشم زین گفت عار دارم
هوش مصنوعی: سکوت کن تا دل بدون استفاده از زبان صحبت کند. وقتی دل صحبت کرد، من از شنیدن آن شرمنده میشوم.