غزل شمارهٔ ۱۷۳۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از احساسات و نگرانی‌های انسانی صحبت می‌کند و به دوگانگی بین مادیات و معنویات اشاره می‌کند. او بیان می‌کند که به‌جای غرق شدن در مشکلات و غم‌ها، باید به دور خالق و حقیقت‌های عمیق‌تر بچرخد. همچنین به محدودیت‌های دنيوی اشاره می‌کند و می‌گوید که وجود انسان در مقابل بزرگی عالم بسیار کوچک و بی‌حد است. با این حال، او خود را آزاد می‌بیند و می‌خواهد که به دنبال جلال و زیبایی‌های فراتر از ظاهر برود. شعر به تلاطم‌های درونی و جستجوی حقیقت در زندگی اشاره دارد و تأکید می‌کند که نباید به حسد و رقابت میان صورت‌ها مشغول شد، بلکه باید به وحدت روح و آفرینش توجه کرد.
به گرد تو چو نگردم به گرد خود گردمبه گرد غصه و اندوه و بخت بد گردم
هوش مصنوعی: اگر به گرد تو نگردم، به گرد خودم میچرخم و در دایره غم، اندوه و سرنوشت ناخوشایند غوطهور میشوم.
چو نیم مست من از خواب برجهم به صبوحبه گرد ساقی خود طالب مدد گردم
هوش مصنوعی: وقتی که نیمهمست هستم و از خواب بیدار میشوم، در صبح به دور ساقی خود جمع میشوم و کمک و یاری میطلبم.
به گرد لقمه معدود خلق گردانندبه گرد خالق و بر نقد بی‌عدد گردم
هوش مصنوعی: مردم را به دور یک لقمه محدود و کمی جمع میکنند، اما من خود را به دور خالق بیپایان میآورم و به جانب او میروم.
قوام عالم محدود چون ز بی‌حدی استمگیر عیب اگر من برون ز حد گردم
هوش مصنوعی: جهان چون به قوانین و محدودیتها وابسته است، نگذار عیبی بر من بگذاری اگر من از این محدودیتها خارج شوم.
کسی که او لحد سینه را چو باغی کردروا نداشت که من بسته لحد گردم
هوش مصنوعی: شخصی که سینهاش را مانند یک باغ زیبا ساخته است، اجازه نداد که من درون خاک دفن شوم.
لحد چه باشد در آسمان نگنجد جانز پنج و شش گذرم زود بر احد گردم
هوش مصنوعی: قبر چه اهمیتی دارد وقتی که روح در آسمان جا نمیگیرد؛ من از این جهان فانی به سرعت میگذرم و به ملاقات خداوند میرسم.
اگر چه آینه روشنم ز بیم غبارروا بود که دو سه روز بر نمد گردم
هوش مصنوعی: اگرچه آینهام به خاطر گرد و غبار روشن و واضح است، اما بهتر است چند روزی بر روی نمد بمانم.
اگر گلی بده‌ام زین بهار باغ شوموگر یکی بده‌ام زین وصال صد گردم
هوش مصنوعی: اگر در این بهار یک گل به من بدهند، به باغی مبدل میشوم و اگر فقط یکی از وصال را به من عطا کنند، به تعداد زیادی تبدیل میشوم.
میان صورت‌ها این حسد بود ناچارولی چو آینه گشتم چه بر حسد گردم
هوش مصنوعی: در میان ظواهر و چهرهها، حسادت وجود دارد، اما وقتی که مانند آینه شدم، دیگر نمیتوانم به حسادت فکر کنم.
من از طویله این حرف می روم به چراستور بسته نیم از چه بر وتد گردم
هوش مصنوعی: من از این دنیای محدود و تنگ که به آن وابستهام آزاد میشوم تا به فضای وسیعتری بروم. من اسیر و محدود نیستم که بخواهم به وضعیت موجود فکر کنم و در آن بمانم.