غزل شمارهٔ ۱۹۳۲
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و وصف خداوند و نقش‌آفرینی‌اش در جهان می‌پردازد. شاعر به ویژگی‌های الهی و قدرت بی‌نظیر خدا اشاره می‌کند که می‌تواند از چیزهای بی‌ارزش و بی‌قوام، آثار بزرگی خلق کند. در عین حال، به مقایسه انسان با خداوند پرداخته و نشان می‌دهد که تمام کمالات و زیبایی‌ها به ذات الهی برمی‌گردد. شاعر به موضوع نیاز انسان‌ها به رحمت و برکت الهی اشاره می‌کند و از خداوند می‌خواهد تا در مشکلات و نیازهای انسانی یاری‌گر باشد. در انتها، با دعوت به دعا و نیایش، به مردم یادآوری می‌کند که در زندگی نیاز به لطف و محبت خداوند دارند.
ای دشمن عقل و جان شیریننور موسی و طور سینین
ای آنکه دشمن عقلی و دشمن جانِ شیرین، ای نوری که در [دست] موسی و [درخت] طور سینا ظاهر شدی!
ای دوست که زهره نیست جان راتا از تو نشان دهد به تعیین
ای دوستی که جان بیزبان من جرأت نشانی دادن بصری از تو را ندارد!
ای هر چه بگویم و نویسمبرخوانده نانبشته پیشین
هوش مصنوعی: هر چه که بگویم یا بنویسم، تو پیش از من آن را خواندهای و نیازی به نوشتن مجدد نیست.
ای آنک طبیب دردهاییبی قرص بنفشه و فسنتین
هوش مصنوعی: ای کسی که درمان کننده دردهایی هستی بدون نیاز به داروهایی مثل بنفشه و فسنتین.
ای باعث رزق مستمندانبی قوصره و جوال و خرجین
هوش مصنوعی: ای تو که موجب روزی کسان نیازمند هستی، بدون نیاز به وسایل و لوازم فراوان.
هر ذوق که غیر حضرت توستنوش تین است و نیش تنین
هر ذوق و لذتی بدون حضورت، مثل انجیر؛ بیمغز است و مثل دندان اژدها؛ برّنده.
دو پاره کلوخ را بگیریویسی سازی از آن و رامین
دو تکه کلوخ بیجان را بدل به دو عاشق و معشوق اسطورهای میکنی.
وان نقش از آن فروتراشیطینی باشد میانه طین
و علت تراشیدن نقش این دو؛ نمایش در همآمیختگی و یگانگی عاشق با معشوق است.
پس در کف صنع نقش بندتلعبت‌هااند این سلاطین
پس، تمامی سلاطین عشق، عروسکهایی در دستان نقشزن تو هستند.
بر هم زنشان چو دو سبو توتا بشکند آن یکی به توهین
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویر دو سبو (جره) اشاره شده که به هم میخورند و به واسطه این برخورد، یکی از آنها ممکن است بشکند. این تصویر کنایه از این است که وقتی دو چیز یا دو فرد به هم برخورد میکنند، ممکن است یکی از آنها آسیب ببیند یا به نحوی آسیب ببیند. این موضوع به نوعی به نحوه برخورد انسان‌ها با یکدیگر و پیامدهای آن اشاره دارد.
تا لاف زند که من شکستمتو بشکسته به دست تکوین
هوش مصنوعی: او میگوید که اگر کسی ادعا کند که من شکست خوردهام، در واقع خودش هم به دست سرنوشت و وقایع زندگی دچار شکستی شده است.
چون بادی را کنی مصورطاووس شوند و باز و شاهین
هوش مصنوعی: وقتی بادی را بگشایی، میتوانند پرندگان زیبا مانند طاووس، باز و شاهین ظاهر شوند.
شب خواب مسافری ببندییعنی که مخسب خیز بنشین
هوش مصنوعی: شب وقتی که مسافری خوابش میبرد، به این معناست که مدتی را برای استراحت انتخاب کرده است. بنابراین، از تو میخواهم که در این زمان بیحرکت بنشینی و آرامش را تجربه کنی.
بنشین به خیال خانه دلهر نقش که می کنیم می بین
هوش مصنوعی: نشان دهنده این است که هر تصوری که در ذهن داریم، می‌تواند به واقعیت تبدیل شود. به آرامش و خیال پردازی در مورد خانه قلب، اهمیتی ویژه بدهیم و به این فکر کنیم که هر تصویری که میسازیم، قابلیت دیده شدن و تحقق بیرونی را دارد.
نقشی دگری همی‌فرستیمتا لقمه او شود نخستین
هوش مصنوعی: ما نقشی جدید ارسال میکنیم تا او که لقمهاش را میخورد، در ابتدا باشد.
تا صورت راست را بدانیدر سینه ز صورت دروغین
هوش مصنوعی: برای اینکه حقیقت را بشناسی، باید از ظواهر فریبی که در اطرافت وجود دارد عبور کنی و به عمق احساسات و واقعیتهای درونی نگاه کنی.
من از پی اینت نقش کردمتا کلک مرا کنی تو تحسین
هوش مصنوعی: من برای تو نقاشی کردهام تا تو هنر من را ستایش کنی.
امشب همه نقش‌ها شکارنداز اسب فرومگیر تو زین
امشب همهی پدیدهها، شکار خواهند شد. پس زین اسب شکاری (روحت) را [برای استراحت] برندار.
تا روز سوار باش بر صیدمندیش ز بالش و نهالین
هوش مصنوعی: تا زمانی که بر شکار بخصوصی سوار هستی، به زیبایی و لطافت پرندگانی که بر دوش و درختان نشستهاند، فکر نکن.
می گرد به گرد لیل لیلیگر مجنونی ز پای منشین
هوش مصنوعی: اگر مجنونی هستی، مدام به دور لیلی بگرد و از پای او بر نخواهی نشست.
امشب صدقات می دهد شاهان الصدقات للمساکین
هوش مصنوعی: امشب پادشاه به نیازمندان کمک مالی می‌کند.
صاع سلطان اگر بجویییابی به جوال ابن یامین
هوش مصنوعی: اگر به دنبال قدرت و مقام سلطنت هستی، میتوانی به آثار و نوشتههای ابن یامین مراجعه کنی و از آنها الهام بگیری.
بس کن که دعا بسی بکردیگوش آر از این سپس به آمین
هوش مصنوعی: کافی است که خیلی دعا کردهای، حالا به آنچه میگویی گوش کن و بعد بگو آمین.