غزل شمارهٔ ۱۹۵۱
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی دعوت به خودشناسی و بازبینی درونی است. شاعر از برادرش می‌خواهد که خودش را بررسی کند و توانایی‌هایش را ببیند. او به اهمیت آگاهی از درون اشاره می‌کند و می‌گوید کسی که از خود دور شود، نباید او را در این دنیا بدون همسفر و یار دانست. شاعر به آفتاب و نور آن اشاره می‌کند و می‌گوید که ما هم باید از آن نور بهره‌مند شویم.
سپس از شخصی به نام اکسیر می‌خواهد که مس را به طلا تبدیل کند و از او می‌خواهد تا روح انسان را زنده کند. این داستان به اشاره به نیاز انسان به پرواز و رهایی از قید و بند است. شاعر به درک عمیق‌تری از وجود و پیوند با خدا اشاره می‌کند و در نهایت به پذیرش خاکی بودن انسان و تلاش برای رسیدن به مقام والاتر اشاره دارد.
به طور کلی، پیام شعر دعوت به شناخت خویشتن و نیل به سیر و سلوک معنوی است.
ای برادر تو چه مرغی خویشتن را بازبینگر تو دست آموز شاهی خویشتن را باز بین
هوش مصنوعی: ای برادر، خودت را بشناس و درونیاتت را بررسی کن. اگر میخواهی به مقامی بلند و شاهگونه دست یابی، ابتدا باید به خودت و تواناییهای خود نگاه کنی.
هر کی انبازی برید از خویش آن بازی مداندر جهان او را چو حق بی‌مثل و بی‌انباز بین
هوش مصنوعی: هر کسی که از خود به تنهایی خارج شود و جدا گردد، نباید آن را بازی تلقی کند. در جهان، او را مانند حقیقتی بیهمتا و بدون شریک ببین.
ز آفتابی کآفتاب آسمان یک جام او استذره‌ها و قطره‌ها را مست و دست انداز بین
هوش مصنوعی: از آفتابی که خودش نور و روشنی آسمان است، ذرات و قطرات آب را به حالت نشئگی و تحرک درمیآورد و در مسیرش تغییرات زیادی ایجاد می‌کند.
چونک قبله شاه یابی قبله اقبال شوچون دو دم خوردی ز جامش بخت را دمساز بین
هوش مصنوعی: وقتی به شاه و صاحب قدرت نزدیک شدی، خودت را با شانسی که به دست آوردی هماهنگ کن. پس از آنکه از دو جرعه از جام او نوشیدی، وضعیت خوشبختی ات را مشاهده کن.
گفتم ای اکسیر بنما مس را چون زر کنیرو به صرافان دل آورد گفتا گاز بین
هوش مصنوعی: گفتم ای جادو، مس را مانند طلا نشان بده، تا مردم دلگرم شوند. او پاسخ داد: این کار تنها با گاز به دست میآید.
گفتمش چون زنده کردی مرغ ابراهیم راگفت پر و بال برکن هم کنون پرواز بین
هوش مصنوعی: به او گفتم: چطور توانستی پرنده ابراهیم را زنده کنی؟ پاسخ داد: پر و بالش را بزن و الان او را پرواز کن!
گفتم از آغاز مرغ روح ما بی‌پر بده‌ستگفت هین بشکن قفس آغاز بی‌آغاز بین
هوش مصنوعی: در ابتدا از او خواستم که روح ما را آزاد کند، او گفت: احتیاط کن و قفس را بشکن، تا بتوانی آغاز و پایان را ببینی.
زان فروبسته دمی کت همدم و همراز نیستچشم بگشا هر دمی همراز بین همراز بین
هوش مصنوعی: پس از اینکه لحظهای در سکوت و تنهایی گذراندهای، دریاب که حتی همدم و رازدار تو نیز در کنارت نیست. بنابراین، در هر لحظه چشمت را باز کن و به اطراف خود نگاه کن تا همرازانی را ببینی که در کنار تو هستند.
این دمی چندی که زد جان تو در سوز و نیازچون دم عیسی به حضرت زنده و باساز بین
هوش مصنوعی: این لحظهای که جان تو در تلاش و احساسات در حال سوز و گداز است، مانند دم عیسی است که در حضور خدا جان تازهای به زندگی میبخشد و آن را زنده می‌کند.
خاک خواری را بمان چون خاک خواری پیشه گیرخاک را از بعد خواری در چمن اعزاز بین
هوش مصنوعی: خود را مانند خاک humble و بیادعا بدان و این ویژگی را در زندگی خود، به عنوان یک شیوه عمل، انتخاب کن. زیبایی و احترام را از دیدگاه تو میتوان در جایی پیدا کرد که به پایینترین و بیادعاترین چیزها توجه شود.