غزل شمارهٔ ۲۲۷۵
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر حال و اندیشه شاعر است که در میان مستی و عشق غرق شده و از درست و غلط، عقل و جنون و زندگی و مرگ سخن می‌گوید. شاعر به مستان اشاره می‌کند که عقل و عافیت را رها کرده و در بحران قرار گرفته‌اند. همچنین از بیان تجربیات خود در جستجوی زندگی و عشق می‌گوید و نگاهی به بیهودگی و درد دل های انسانی دارد. سرفصل‌های شعر شامل آزادی از قید و بندهای زندگی، جستجوی معنای واقعی عشق و زندگی، و تمثیل‌هایی از شناخت خود و دیگران است. شاعر از دوستان خود می‌خواهد که با هم به شادی و ایثار پرداخته و از کبر و خودپسندی دوری کنند. در نهایت، او به شمس تبریزی، به عنوان نماد معنویت و عشق، اشاره می‌کند و از او می‌خواهد که افروزی و روشنی را در دل‌ها ایجاد کند.
امروز مستان را نگر در مست ما آویختهافکنده عقل و عافیت و اندر بلا آویخته
هوش مصنوعی: امروز به مستان نگاه کن که چگونه در حال سرمستی هستند. عقل و سلامت را کنار گذاشتهاند و در میانهی مشکلات به سر میبرند.
گفتم که ای مستان جان می‌خورده از دستان جانای صد هزاران جان و دل اندر شما آویخته
هوش مصنوعی: به او گفتم که ای شادمانان، جانهایی که از دستان جان مینوشیدید، شما، صدها هزار جان و دل را در خود دارید که به شما وابستهاند.
گفتند شکر الله را کو جلوه کرد این ماه راافتاده بودیم از بقا در قعر لا آویخته
هوش مصنوعی: گفتند شکر خدا را که این ماه خود را نشان داد، اما ما در عمق نابودی افتاده بودیم و هیچ امیدی به زندگی نداشتیم.
بگریختیم از جور او یک مدتی وز دور اوچون دشمنان بودیم ما اندر جفا آویخته
هوش مصنوعی: مدتی از ظلم او فرار کردیم و از دور او مانند دشمنان رفتار کردیم و به خاطر بیرحمیاش خود را به جان و دل آویخته بودیم.
جام وفا برداشته کار و دکان بگذاشتهو افسردگان بی‌مزه در کارها آویخته
هوش مصنوعی: کسانی که به عشق و وفا اهمیت نمیدهند، کار و زندگی روزمره را رها کردهاند و افراد بیعار و بیروح فقط به امور عاری از لذت مشغولند.
بنشسته عقل سرمه کش با هر کی با چشمی است خوشبنشسته زاغ دیده کش بر هر کجا آویخته
هوش مصنوعی: عقل با هر کسی که چشم زیبایی داشته باشد، نشسته و خود را آراسته است. زاغ هم که به دلیل رنگ سیاهش در هر جایی نشسته و دیده میشود، در کنار او دیده میشود.
زین خنب‌های تلخ و خوش گر چاشنی داری بچشترک هوا خوشتر بود یا در هوا آویخته
هوش مصنوعی: اگر از طعمهای تلخ و شیرین زندگی چاشنی خوبی داشته باشی، بهتر است از آن لذت ببری؛ آیا آویزان بودن از هوا خوشتر است یا تجربه کردن زندگی در تمامی ابعادش؟
عمری دل من در غمش آواره شد می‌جستمشدیدم دل بیچاره را خوش در خدا آویخته
هوش مصنوعی: من سالها در غم عشق او سرگردان بودم و همیشه در جستجوی او بودم، اما وقتی به جستجوی دل شاد و آرامم پرداختم، متوجه شدم که دل بیچارهام به خدا پناه برده است و در آرامش او آویخته است.
بر دار دنیا ای فتی گر ایمنی برخیز تابنمایم آزادانت را و هم تو را آویخته
هوش مصنوعی: ای جوان، بر دار دنیا بایست و اگر از خطر در امان هستی، برخیز تا تو را به نمایش بگذارم که آزادانه زندگی میکنی و همچنین تو را که بر دار آویختهای.
بر دار ملک جاودان بین کشتگان زنده جانمانند منصور جوان در ارتضا آویخته
هوش مصنوعی: در مکان پادشاهی ابدی، کشتهشدگان را ببینید که زندهاند؛ مانند منصور جوان که به خاطر مقام والایش به دار آویخته شده است.
عشقا توی سلطان من از بهر من داری بزنروشن ندارد خانه را قندیل ناآویخته
هوش مصنوعی: عشق من به تو مانند سلطنتی است که به خاطر من وجود دارد. چراغی در خانه نیست که روشنایی بخشد، چون قندیلی آویخته نشده است.
من خاک پای آن کسم کو دست در مردان زندجانم غلام آن مسی در کیمیا آویخته
هوش مصنوعی: من مانند خاک پای کسی هستم که با دستانش با مردان بزرگ رفتار می‌کند. جانم فدای کسی است که در هنر تبدیل مس به طلا مهارت دارد و خودش را به طلا آویخته است.
برجه طرب را ساز کن عیش و سماع آغاز کنخوش نیست آن دف سرنگون نی بی‌نوا آویخته
هوش مصنوعی: به ساز و آواز بپرداز و خوشی و شادی را آغاز کن؛ زیرا آن دفی که بیصدا و بی‌نوا آویخته است، جذابیتی ندارد.
دف دل گشاید بسته را نی جان فزاید خسته رااین دلگشا چون بسته شد و آن جان فزا آویخته
هوش مصنوعی: دل اگر بسته باشد، با گشوده شدنش آرامش و زندگی به آن باز میگردد. وقتی دلی که در بند است، باز میشود، جان تازهای به آن میرسد و زندگی دوباره در آن جاری میشود.
امروز دستی برگشا ایثار کن جان در سخابا کفر حاتم رست چون بد در سخا آویخته
هوش مصنوعی: امروز با بخشش خود، جان و دل را در generosity بگذار و به کفر حاتم (که معروف به سخاوت بود) توجه نکن، زیرا بدی باعث میشود که سخاوت را به دوش بکشی.
هست آن سخا چون دام نان اما صفا چون دام جانکو در سخا آویخته کو در صفا آویخته
هوش مصنوعی: سخاوت مانند دام نان است که در آن نیازمندان را جلب می‌کند، اما صفای دل مانند دام جان است که روح را به سمت خود میکشاند. در واقع، سخاوت و صفا هر کدام نقش خاصی دارند؛ یکی مربوط به نیازهای مادی و دیگری به نیازهای معنوی و روحی.
باشد سخی چون خایفی در غار ایثاری شدهصوفی چو بوبکری بود در مصطفی آویخته
هوش مصنوعی: انسانی سخاوتمند و بخشنده مانند خایفی در غار (اشاره به نوعی از ایثار) است، و صوفی مانند بوبکر در کنار پیامبر (مصطفی) قرار دارد و به او وابسته است.
این دل دهد در دلبری جان هم سپارد بر سریو آن صرفه جو چون مشتری اندر بها آویخته
هوش مصنوعی: این دل برای عشق و محبتش جانش را هم فدای محبوب می‌کند، و آن کس که صرفهجوست مانند مشتری در جستجوی بهایی قیمتش را بالا برده است.
آن چون نهنگ آیان شده دریا در او حیران شدهوین بحری نوآشنا در آشنا آویخته
هوش مصنوعی: دریا به خاطر وجود نهنگ، دستخوش تغییراتی شده و در آن حیرت و شگفتی ایجاد شده است. از سوی دیگر، دریا به تازگی با موجودی آشنا شده که در این آشنایی، خود را در وضعیت خاصی یافته است.
گویی که این کار و کیا یا صدق باشد یا ریاآن جا که عشاقند و ما صدق و ریا آویخته
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که در این مکان، رفتارها یا نیتها میتواند واقعی یا ساختگی باشد. جایی که عاشقان حضور دارند، ما واقعیت و نفاق را در هم آمیختهایم.
شب گشت ای شاه جهان چشم و چراغ شب روانای پیش روی چون مهت ماه سما آویخته
هوش مصنوعی: ای شاه جهان، در شب که درخشندگی و نور را به همراه دارد، چشمان و نور شب تو هستی. ای کسی که مانند ماه به جلو میدرخشی و زیباییت تا آسمان آویزان شده است.
من شادمان چون ماه نو تو جان فزا چون جاه نووی در غم تو ماه نو چون من دوتا آویخته
هوش مصنوعی: من مانند ماه نو شاداب و سرزندهام و تو هم مانند جان تازه و با وقار هستی. اما در غم تو، مانند ماه نو، احساس تنهایی دارم و به تو آویختهام.
کوه است جان در معرفت تن برگ کاهی در صفتبر برگ کی دیده است کس یک کوه را آویخته
هوش مصنوعی: روان و جان انسان در دانش و آگاهی مانند کوه است، در حالی که جسم و ظاهر او مانند برگی از کاهی در توصیف اوست. هیچکس تاکنون نتوانسته است درستی و عظمت یک کوه را به طور کامل درک کند.
از ره روان گردی روان صحبت ببر از دیگرانور نی بمانی مبتلا در مبتلا آویخته
هوش مصنوعی: اگر به سفر میروی و با دیگران گفتگو میکنی، در این بین از تجربیات و صحبتهای آنها بهره ببر. وگرنه ممکن است در میان مشکلات و دردسرها باقی بمانی و گرفتار شوی.
جان عزیزان گشته خون تا عاقبت چون است چوناز بدگمانی سرنگون در انتها آویخته
هوش مصنوعی: جان عزیزان به خطر افتاده است و در نهایت چه سرنوشتی خواهد داشت، چرا که بدگمانی باعث سقوط و بیسرانجامی شده است.
چون دید جان پاکشان آن تخم کاول کاشت جانواگشت فکر از انتها در ابتدا آویخته
هوش مصنوعی: وقتی روح پاک آنها آن کاشت تخم را دید، جانشان متوجه شد و فکر کردند که از ابتدا باید به پایان برسند.
اصل ندا از دل بود در کوه تن افتد صداخاموش رو در اصل کن ای در صدا آویخته
هوش مصنوعی: سخن اصلی از دل برمیآید، اما صدایش در تن افراشته میشود. بنابراین، باید به جوهر و اصل خودت توجه کنی و از بیصدا شدن نترسی.
گفت زبان کبر آورد کبرت نیازت را خوردشو تو ز کبر خود جدا در کبریا آویخته
هوش مصنوعی: زبان ادعا و خودبزرگبینی تو به تو خیانت کرده و نیازت را برآورده نمیکند. پس از خودخواهی و خودبرتربینی خود دست بردار و به عظمت واقعی توجه کن.
ای شمس تبریزی برآ از سوی شرق کبریاجان‌ها ز تو چون ذره‌ها اندر ضیا آویخته
هوش مصنوعی: ای شمس تبریزی، از سوی شرق عظمت و بزرگی ظهور کن، جانها به مانند ذرات ریز در نوری که از تو میتابد، به تو آویختهاند.