غزل شمارهٔ ۲۲۹۴
هوش مصنوعی: این شعر به بیان حالات عشق و جنبه‌های معنوی آن پرداخته است. شاعر به شدت از عشق الهی و تأثیر آن بر وجود انسان سخن می‌گوید، به طوری که عشق موجب رهایی از حالتی منفی و تبدیل به وجودی متعالی می‌شود. در این راه، انسان می‌تواند به معرفت و بصیرتی عمیق دست یابد و از کبر و کینه فاصله بگیرد. شاعری از زندگی ابدی و خوشی که با یاری دیگران حاصل می‌شود نیز سخن به میان می‌آورد و عشق را به مثابه دریا و عسل توصیف می‌کند. او بر اهمیت دل و عشق تأکید می‌کند و در نهایت به حضرت شمس تبریزی اشاره می‌کند که محور عشق و معرفت است.
ز بردابرد عشق او چو بشنید این دل پارهبرآمد از وجود خویش و هر دو کون یک باره
هوش مصنوعی: وقتی دل من از عشق او باخبر شد، به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و از وجود خود خارج شد و همزمان دو جهان را تجربه کرد.
به بحر نیستی درشد همه هستی محقر شدبه ناگه شعله‌ای برشد شگرف از جان خون خواره
هوش مصنوعی: در عمق نیستی، تمام هستی به فراموشی رفت و ناگهان آتش بزرگی از درون وجودی که درد و رنج را تحمل می‌کند، برافروخته شد.
کجا اسراربین آمد دمی کز کبر و کین آمدحیاتی کز زمین آمد بود در بحر بیچاره
هوش مصنوعی: کجا می‌شود که رازهایی را ببیند در لحظهای کوتاه که به خاطر کبر و حسد، حیاتش از زمین شروع شده است و در دریای بیچارگی غرق است؟
الا ای جان انسانی چو از اقلیم نقصانیبه شب هنگام ظلمانی چو اختر باش سیاره
هوش مصنوعی: ای جان آدمی، زمانی که در دنیای ناقص و تاریک به سر میبری، مانند ستارهای در آسمان شب درخشان باش.
چو از مردان مدد یابی یکی عیش ابد یابیسپاه بی‌عدد یابی به قهر نفس اماره
هوش مصنوعی: اگر از مردان یاری بگیری، به خوشی جاودانه دست مییابی و به لشکری بیشمار دست میرسی، به وسیله غلبه بر نفس زشت خود.
چو هستی را همی‌روبی سر هر نفس می‌کوبیبدید آید یکی خوبی نه رو باشد نه رخساره
هوش مصنوعی: هر بار که به زندگی خود مینگری، تنها یادآوری از خوبیهاست که بر جا میماند و نه چهرهای مشخص یا ظاهر فیزیکی.
چه باشد صد قمر آن جا شود هر خاک زر آن جابه غیر دل مبر آن جا که آن جا هست دل پاره
هوش مصنوعی: هرچند که صد قمر در آنجا وجود داشته باشد و خاکش تبدیل به طلا شود، اما هیچ چیز نمیتواند جای دل را پر کند. فقط در آنجا دل مجروحی وجود دارد که جای دیگری ندارد.
زهی دربخش دریایی برای جان بیناییشمار ریگ هر جایی ز عشقش هست آواره
هوش مصنوعی: به چه زیبایی، دریا با بخشندگیاش برای جانهای بینا، تعداد دانههای ریگ را که به عشق او آواره شدهاند، میشمارد.
خوشا مشکا که می‌بیزی به راه شمس تبریزیزهی باده که می‌ریزی برای جان میخواره
هوش مصنوعی: خوشا به حال مشکهایی که عطر خود را به راه شمس تبریزی میپاشند، چه خوب است که بادهای که برای جان مستی ریخته می‌شود، در این بستر وجود دارد.