غزل شمارهٔ ۲۳۸۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به نقد افرادی می‌پردازد که خود را بالاتر از دیگران می‌دانند و واقعیت را به شکل نادرستی تعبیر می‌کنند. او با استفاده از استعاره‌هایی مانند بخاری که جان پنداشته و حبه زری که کان پنداشته، به فریب خود و دیگران اشاره می‌کند. شاعر به کسانی که عشق و زیبایی را در پلیدی می‌بینند و به عبور از حقیقت می‌پردازند، انتقاد می‌کند و نشان می‌دهد که این افراد به اشتباه خود را در موقعیتی برتر از واقعیت می‌بینند. در نهایت، شاعر می‌گوید هر چه گفت، در واقع انعکاسی از خویشتن خود بوده و کسانی که به اشتباه به نقد دیگران می‌پردازند، باید به وضعیت خود نیز توجه کنند.
ای بخاری را تو جان پنداشتهحبه زر را تو کان پنداشته
هوش مصنوعی: تو بخاری را که جان میپنداری و حبهای زر را که به عنوان گنج و گوهری ارزشمند در نظر میگیری، دچار اشتباه هستی.
ای فرورفته چو قارون در زمینوی زمین را آسمان پنداشته
هوش مصنوعی: ای کسی که به عشق و ثروت مانند قارون در زمین خود فرورفتهای، در حالی که با کبر و غرور، زمین را به جای آسمان تصور میکنی.
ای بدیده لعبتان دیو رالعبتان را مردمان پنداشته
ای کسانی که دیوان را خوش رو میبینید و گمان میکنید آن ها انسان های خوش روی اند.
ای کرانه رفته عشق از ننگ توای تو خود را در میان پنداشته
هوش مصنوعی: ای کسی که عشق را از خود دور کردهای، تو که خود را در میان میپنداری.
ای گرفته چشمت آب از دود کفردود را نور عیان پنداشته
هوش مصنوعی: ای چشمان تو که از دیدن حقیقت غفلت کردهاند، گمان میکنی که تاریکی کفر چراغی روشن است و در واقع نور نیست.
ای ز شهوت در پلیدی همچو کرمعاشقان را همچنان پنداشته
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر شهوت و پلیدی خود مانند کرم به نظر میرسی، عاشقان را همچنان در همین حالت میپنداری.
مستی شهوت نشان لعنت استای نشان را بی‌نشان پنداشته
هوش مصنوعی: شهوت و تمایلات نفسانی، نمایانگر لعنت و نکوهش هستند. ای انسان، این نشانه را که بینشانه است، درست درک کن.
ای تو گندیده میان حرف و صوتوی خدا را بی‌زبان پنداشته
هوش مصنوعی: تو که در میان کلمات و صداها گم شدهای، انگار که خداوند را بی‌زبان تصور کردهای.
ماهتابش می‌زند بر کوریتای تو مه را هم نهان پنداشته
هوش مصنوعی: نور ماه بر تاریکی تو میتابد، ای کسی که مه را نیز پنهان فرض کردهای.
هر چه گفتم خویشتن را گفته‌امای تو هجو دیگران پنداشته
هوش مصنوعی: هر چه که من بیان کردهام، در واقع از درون خودم صحبت کردهام و اگر تو این را بیادبی دیگران تصور کنی، اشتباه میکنی.