غزل شمارهٔ ۲۳۹۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و زیبایی معشوقش سخن می‌گوید و به توصیف جذابیت‌های او و تأثیر آن بر عاشقان می‌پردازد. او به مغنی اشاره می‌کند که با موسیقی‌اش دریچه‌ای به عشق می‌گشاید و زیبایی را در بازار یوسفان به نمایش می‌گذارد. شاعر به قدرت عشق اشاره می‌کند که چنان بر دل‌ها اثر می‌گذارد که سروران را سرفراز و عاشقان را در مرگ خود نشسته می‌کند. همچنین به شگفتی‌های عشق و زیبایی معشوقش اشاره می‌شود که با یک غمزۀ محبت، دل‌ها را تسخیر می‌کند و بخت را چنان به رویش می‌گشاید که همه به پای او در افتند. او با استعاره‌های زیبا نشان می‌دهد که عشق و زیبایی تا چه حد می‌توانند زندگی‌ها را تحت تأثیر قرار دهند و به نوعی رازهای عمیق زندگی را هویدا سازند.
بازآمد آن مغنی با چنگ سازکردهدروازه بلا را بر عشق باز کرده
هوش مصنوعی: مغنی دوباره برگشته و با سازش دروازهٔ مصیبت را به روی عشق گشوده است.
بازار یوسفان را از حسن برشکستهدکان شکران را یک یک فراز کرده
هوش مصنوعی: بازار زیبایی یوسفها به علت جذابیت او خلوت شده و دکانهای شکر هم یکی یکی به اوج رسیدهاند.
شمشیر درنهاده سرهای سروران راو آن گاهشان ز معنی بس سرفراز کرده
هوش مصنوعی: شمشیر در دست گرفته سرهای فرمانروایان را به پایین آورده و به این ترتیب آنها را از معنی و مفهوم خود بسیار بلندمرتبهتر کرده است.
خود کشته عاشقان را در خونشان نشستهو آن گاه بر جنازه هر یک نماز کرده
هوش مصنوعی: عاشقانی که جانشان را به خاطر عشق فدای کردهاند، در خون خود نشستهاند و بعد از آن بر روی جنازه هر یک از آنها نماز میخوانند.
آن حلقه‌های زلفت حلق که راست روزیای ما برون حلقه گردن دراز کرده
هوش مصنوعی: حلقه‌های موی تو، همانند حَلَکی است که روزی ما را به دور خود میچرخاند. اکنون ما گردن بلند کرده و از آن حلقهها خارج شدهایم.
از بس که نوح عشقت چون نوح نوحه داردکشتی جان ما را دریای راز کرده
هوش مصنوعی: به خاطر شدت عشق تو، مانند نوح که نوحهسرایی میکرد، روح ما را به دریای اسرار و رازها تبدیل کردهای.
ای یک ختن شکسته ای صد ختن نمودهوز نیم غمزه ترکی سیصد طراز کرده
هوش مصنوعی: ای تو که با زیبایی و دلربایی خود، چون یک گیسوی زیبا، صدها دل را شگفت زده کردهای و با یک نگاه دلربا، سیصد شب یلدا را به قیافهای دلانگیز تبدیل کردهای.
بخت ابد نهاده پای تو را به رخ برکت بنده کمینم وآنگه تو ناز کرده
هوش مصنوعی: سرنوشت ابدی برای تو را در مقابل من قرار داده و من در انتظار تو هستم، در حالی که تو با ناز و کرشمه خود مرا میکشی.
ای خاک پای نازت سرهای نازنینانوز بهر ناز تو حق شکل نیاز کرده
هوش مصنوعی: ای خاک پای تو، سرهای بزرگ و عزیز را به زمین میزند و برای زیبایی تو، خداوند خود را به صورت نیازمند به نمایش گذاشته است.
ای زرگر حقایق ای شمس حق تبریزگاهم چو زر بریده گاهم چو گاز کرده
هوش مصنوعی: ای زرگر حقیقت، ای شمس تبریز، گاهی مانند طلا بریده میشوم و گاهی مانند گاز در حال پز میآیم.