غزل شمارهٔ ۲۴۱۱
هوش مصنوعی: این شعر به تصویر کشیدن زیبایی و عشق است. شاعر به وصف حال خود به هنگام دیدن معشوق می‌پردازد و از شوق و نشئه‌ای که در نتیجه وصال به او دست می‌دهد، سخن می‌گوید. او با استفاده از تشبیهات دلنشین، حال و هوای «دیده» و «خیال» را وصف می‌کند و به وصف جمال معشوق و تاثیر آن بر روح و جانش می‌پردازد. در نهایت، شاعر به علقه و پیوند عمیق خود با معشوق اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این عشق تمام وجودش را فراگرفته و او را مست کرده است.
دلم چو دیده و تو چون خیال در دیدهزهی مبارک و زیبا به فال در دیده
هوش مصنوعی: دل من مانند چشم است و تو مانند خیالی در آن. خوشا به حال آن خیال زیبا که در دل من است.
به بوی وصل دو دیده خراب و مست شده‌ستچگونه باشد یا رب وصال در دیده
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم امیدوار باشم به وصالی که با بوی محبت چشمهایم خراب و سرگردان شدهاند، ای پروردگار؟
چو دیده بیشه آن شیرمست من باشدچه زهره دارد گرگ و شکال در دیده
هوش مصنوعی: زمانی که شیرمست در میان جنگل حضور داشته باشد، چه دلیری و جراتی میتواند گرگ و شغال در برابر او داشته باشند؟
دو دیده را بگشا نور ذوالجلال ببینز فر دولت آن خوش خصال در دیده
هوش مصنوعی: چشمانت را باز کن و نور خداوند بزرگ را ببین. آن خوشاخلاقی که در پرتو نعمت و ثروت نمایان است را در چشمانت مشاهده کن.
چو چتر و سنجق آن رشک صد سلیمان دیدگشاد هدهد جان پر و بال در دیده
هوش مصنوعی: آنچنان که چتر و سنجق، رنگین و زیبا هستند و مزایای خاص خود را دارند، هدهدی که جان و بالش را دارد، با نگاه به آن زیباییها حس嫉嫉 و حسادت می‌کند.
چو آفتاب جمالش بدیده‌ها درتافتچه شعله‌هاست ز نور جلال در دیده
هوش مصنوعی: وقتی زیبایی او همچون آفتاب در چشمها تابید، چه شعلههایی از نور و عظمت او در دلها روشن شد.
چو عقل عقل قنق شد درون خرگه جسمعقول هیچ ندارد مجال در دیده
هوش مصنوعی: زمانی که عقل و فکر در جایگاه جسمی خود آرامش پیدا کند، دیگر عقلها هیچ فرصتی برای دیدن و درک حقیقت ندارند.
دو دیده مست شد از جان صدر شمس الدینچه باده‌هاست از او مال مال در دیده
هوش مصنوعی: چشمان شیفته و سرمست از روح صدر شمسالدین پر از حالت و سروری است که به واسطه او در نگاهها جلوهگر شده است.