غزل شمارهٔ ۲۵۰۴
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به مفهوم بی‌خود بودن و خویشتن را فراموش کردن می‌پردازد. او می‌گوید که چه زهر و چه شکر، در حالت بی‌خودی همه چیز شیرین است. زندگی پر از لذت‌های مختلف است، حتی اگر به دام‌هایی بیفتیم یا سختی‌هایی را تحمل کنیم. شاعر به رها شدن از غم و اندوه وجود اشاره می‌کند و بر نکته‌ای تأکید دارد که در بی‌خود شدن و غرق شدن در لذت‌ها، زندگی زیبا و خوشایند می‌شود. در پایان، دعوت می‌کند که از قید و بندهای خود رها شویم و به لذت‌های زندگی توجه کنیم، به ویژه در جمع دوستان و در میخانه. در کل، شعر در پی تشویق به آزادی از قید نفس و یافتن شیرینی زندگی در بی‌خودی است.
اگر زهر است اگر شکر چه شیرین است بی‌خویشیکله جویی نیابی سر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: اگر درد باشد یا لذت، زندگی بدون خودخواهی و وابستگیها بسیار دلپذیر است. در نبودِ خودخواهی، در مسیر جستجوی حقیقت و معنا، به شیرینی زندگی پی میبریم.
چو افتادی تو در دامش چو خوردی باده جامشبرون آیی نیابی در چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: زمانی که در عشق یا وابستگیاش گرفتار شوی و از خوشیهایش بهرهمند شوی، دیگر نمیتوانی به سادگی از آن بیرون بیایی. فراموش نکن که زندگی بیهویتی برایت چه لذتبخش و شیرین خواهد بود.
مترس آخر نه مردی تو بجنب آخر نمردی توبده آن زر به سیمین بر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: نگران نباش، تو مردی نیستی که بترسی، در نهایت هم نمردهای. آن پول را به سیمین بده، زیرا در نبود خودخواهی، زندگی چقدر شیرین است.
چرا تو سرد و برف آیی فنا شو تا شگرف آییغم هستی تو کمتر خور چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: چرا در این حالت سرد و بیاحساس به دنیا میآیی؟ از بین برو تا به جایی برسیم که شگفتانگیز باشد. اندوه وجود تو را کمتر احساس کن، زیرا چه قدر شیرین است زمانی که بدون وابستگی باشی.
در این منگر که در دامم که پر گشت است این جاممبه پیری عمر نو بنگر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: به این نکته توجه نکن که در دام افتادهام و پیمانهام پر شده است. به پیری نگاه کن، که زندگی تازهای را تجربه کردهام، و ببین چقدر این حالت بی‌خود بودن و رهایی شیرین است.
چه هشیاری برادر هی ببین دریای پر از میمسلمان شو تو ای کافر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: برادر، نگاه کن به دریای پر از نوشیدنی، تو که کافری، مسلمان شو. بی‌خود بودن و بیخویش بودن چقدر شیرین است!
نمود آن زلف مشکینش که عنبر گشت مسکینشزهی مشک و زهی عنبر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: زلف سیاه او به قدری زیباست که باعث شده مسکین بودنش به خصوصیت این زیبایی تبدیل شود. چه خوشبو و دلنشین است وقتی که او بدون هیچ گونه تظاهر و خودخواهی به این زیبایی میبالد.
بیا ای یار در بستان میان حلقه مستانبه دست هر یکی ساغر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: بیایید همراهم در باغی خوشبو، جایی که دوستان دور هم جمع شدهاند. در دستان هر یک از آنها یک جام نوشیدنی است. چقدر لذتبخش و شیرین است زمانی که خودمان را از قید و بندها آزاد کنیم و به شادی بپردازیم.
یکی شه بین تو بس حاضر به جمله روح‌ها ناظرز بی‌خویشی از آن سوتر چه شیرین است بی‌خویشی
هوش مصنوعی: در اینجا به کسی اشاره می‌شود که در مقام رهبری یا سلطنت قرار دارد و همواره در حال نظارت بر تمامی روح‌ها و احساسات است. این فرد به نوعی از خود بیخبر و فارغ از هرگونه وابستگی به دنیا و خودخواهی است، و این حالت بی‌خویشی برای او بسیار شیرین و خوشایند به نظر میرسد. در واقع، بی‌خود بودن از شرایط دنیوی و تعلقات، برای او زیبایی و جذبهای خاص دارد.