غزل شمارهٔ ۲۵۵۰
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ عشق و حالتی است که عاشقان در آن قرار دارند. این حالت به مانند دودی در صبحگاه و آتش در دل‌ها توصیف می‌شود. شاعر از معشوق می‌خواهد تا در این آتش و دود برقصند و به عشق و شوق دامن بیفشانند. او عشق را مانند شمعی می‌داند که روشنایی می‌بخشد و هر چیز بی‌چونی باید بسوزد. همچنین، بر اهمیت زیبایی و قدوسیت معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که تنها کسانی که به مقام و مرتبه‌ای بالا دست یافته‌اند می‌توانند به دریا و زیبایی عشق دست پیدا کنند. در انتها، اشاره‌ای به شمس تبریزی می‌کند و حالتی از شکرگزاری و همه‌چیز بودن را در عشق بیان می‌کند. عشق و تجربه‌های معنوی در شعر، جلوه‌ای از وصول به حقیقت و الهی بودن را نشان می‌دهند.
یکی دودی پدید آمد سحرگاهی به هامونیدل عشاق چون آتش تن عشاق کانونی
هوش مصنوعی: صبحگاهی، دودی ظاهر شد که دلهای عاشقان را مثل آتش گرما می‌بخشد و این حال و هوا به شکلی شبیه کانونی برای عشق تبدیل شده است.
بیا بخرام و دامن کش در آن دود و در آن آتشکه می‌سوزد در آن جا خوش به هر اطراف ذاالنونی
هوش مصنوعی: بیا با شوق و سرگرمی وارد آن مظهر آتش و دود شو، جایی که شعلهها میسوزند و در آنجا هر گوشهاش پر از زیبایی و لذت است.
چو شمعی برفروزی تو ایا اقبال و روزی توچو چونی را بسوزی تو درآید جان بی‌چونی
هوش مصنوعی: تو همچون شمعی هستی که روشنایی می‌بخشد، ای روز و سعادت تو. اگر بر کسی سخت بگیری یا او را بسوزی، بیتردید جان او بیحضور تو مینشیند.
نیاید جز ز مه رویی طواف برج‌ها کردنکه مادون را رها کردن نباشد کار هر دونی
هوش مصنوعی: تنها کسی که چهرهای زیبا و ماهر دارد میتواند به دور برج‌ها بگردد و کسی که در مرتبه‌ای پایینتر است، نمیتواند به راحتی این کار را انجام دهد.
برو تو دست اندازان به سوی شاه چون بارانببینی بحر را تازان در آن بحر پر از خونی
هوش مصنوعی: به جستجو برو و به سمت پادشاه حرکت کن، چون باران را ببینی که دریا را به خروش درآورده است؛ در آن دریا، خون زیادی وجود دارد.
چه لاله است و گل و ریحان از آن خون رسته در بستانببینی و بشوید جان دو دست خود به صابونی
هوش مصنوعی: در این بستان میتوانی زیبایی لالهها، گلها و ریحانها را ببینی که از خون رستهاند، و با شستن دستانت با صابون، جان تازهای به خود ببخشی.
چو دررفتی در آن مخزن منزه از در و روزنچو عیسی سوزنت گردد حجب چون گنج قارونی
هوش مصنوعی: وقتی وارد آن مخزن پاک شوید و از در و پنجره خارج شوید، مانند عیسی به دستان شما نورانی می‌شود و حجابها برطرف می‌شود، مثل گنج قارون.
ببینی شاه قدوسی بیابی بی‌دهن بوسیز سر خضر چون موسی شوی در فقر هارونی
هوش مصنوعی: اگر شاه قدس را ببینی، بدون اینکه صحبت کنی یا آرزویی بکنی، مانند موسی در کنار خضر، در فقر و نیاز مانند هارون خواهی بود.
چو آبی ساکن و خفته و چون موجی برآشفتهبه بحر کم زنان رفته شده اندر کم افزونی
هوش مصنوعی: شخصی به مانند آبی آرام و ساکن است، اما گاهی نیز مانند موجی ناآرام و متلاطم می‌شود. او به سویی میرود که در آنجا کمبودها و نقصانها بیشتر احساس می‌شود.
چو اندر شه نظر کردی ز مستی آن چنان گردیکه گویی تو مگر خوردی هزاران رطل افیونی
هوش مصنوعی: وقتی با دیدار پادشاه به وجد میآیی، آنچنان مست و شگفتزده میشوی که گویی به اندازهای زیاد از افیون مصرف کردهای که وزنت را سنگین کرده است.
چو دیدی شمس تبریزی ز جان کردی شکرریزیدر آن دم هر دو جا باشی درون مصر و بیرونی
هوش مصنوعی: زمانی که شمس تبریزی را دیدی، از جان و دل شکرگزاری کن. در آن لحظه، گویا هم در درون سرزمین زندگی و هم بیرون از آن هستی.