غزل شمارهٔ ۲۶۲۷
هوش مصنوعی: این شعر به عشق و فناپذیری انسان‌ها در زندگی اشاره دارد. شاعر از عشق به عنوان نیرویی مهم و حیاتی سخن می‌گوید و تاکید می‌کند که نباید به چیزهای مادی و مقام‌های دنیوی دل بست. او به عاشق توصیه می‌کند که تنها عشق را در دل بپروراند و از سایر دنیاگریزی‌ها دوری کند. همچنین شاعر به زیبایی و عظمت روح انسان اشاره می‌کند و می‌گوید که انسان باید در پی شناخت خود و ارتباط با خداوند باشد. در نهایت، او به این نکته اشاره دارد که ارزش‌های واقعی در عشق و ارتباط با حقیقت نهفته است، نه در مقام‌های اجتماعی و worldly achievements.
عاشق شو و عاشق شو بگذار زحیریسلطان بچه‌ای آخر تا چند اسیری
هوش مصنوعی: عاشق شو و عاشق شو، تا زمانی که دیگر تحمل اسارت را نداشته باشی و در نهایت، به آزادی دست یابی.
سلطان بچه را میر و وزیری همه عار استزنهار به جز عشق دگر چیز نگیری
هوش مصنوعی: اگر کسی در زندگی خود به مقام و منصب بالا دست یابد و به عنوان سلطان و وزیر شناخته شود، باید بداند که هیچ چیز به جز عشق ارزشمند نیست و اگر از این عشق غافل شود، همه چیز برای او بیاهمیت خواهد بود.
آن میر اجل نیست اسیر اجل است اوجز وزر نیامد همه سودای وزیری
هوش مصنوعی: آن کسی که در مقام مرگ قرار دارد، اسیر تقدیر و سرنوشت شده است و او هیچ چیزی جز آرزوی مقام و قدرت ندارد.
گر صورت گرمابه نه‌ای روح طلب کنتا عاشق نقشی ز کجا روح پذیری
هوش مصنوعی: اگر در ظاهر دنیای مادی مانند آبگرمکن نباشی، به دنبال جستجوی روح و حقیقت باش. تا به عشق و درک عمیق برسید و بفهمید که از کجا میتوان روح را دریافت کرد.
در خاک میامیز که تو گوهر پاکیدر سرکه میامیز که تو شکر و شیری
هوش مصنوعی: در زمین ادغام نکن که تو گوهر با ارزشی هستی. در سرکه هم نریزد که تو شیرین و لطیفی.
هر چند از این سوی تو را خلق ندانندآن سوی که سو نیست چه بی‌مثل و نظیری
هوش مصنوعی: هرچند که مردم از این طرف وجود تو آگاهی ندارند، اما آن طرفی که وجود ندارد، چه بینظیر و بیهمتاست.
این عالم مرگ است و در این عالم فانیگر ز آنک نه میری نه بس است این که نمیری
هوش مصنوعی: این دنیا مانند مرگ است و در این دنیا که زوال و نابودی در آن وجود دارد، اگر تو بفهمی که هرگز نمیمیری، این در واقع کافی است.
در نقش بنی آدم تو شیر خداییپیداست در این حمله و چالیش و دلیری
هوش مصنوعی: در تصویر انسان‌ها، خصلتهای الهی و قدرتی چون شیر مشخص است، و این خصائص در دلیرانهترین رفتارها و تلاشهایشان نمایان است.
تا فضل و مقامات و کرامات تو دیدمبیزارم از این فضل و مقامات حریری
هوش مصنوعی: وقتی کرامتها و فضایل تو را مشاهده کردم، از یادآوری این فضایل و مقام‌های انسانهای خودپسند که همچون حریر زرق و برقدار هستند، متنفر شدم.
بی‌گاه شد این عمر ولیکن چو تو هستیدر نور خدایی چه به گاهی و چه دیری
هوش مصنوعی: این عمر به پایان رسیده است، اما تو با حضور خود در نور الهی، نمیدانم چه زمانی میآید و چه زمانی میرود.
اندازه معشوق بود عزت عاشقای عاشق بیچاره ببین تا ز چه تیری
هوش مصنوعی: عزت و مقام عاشق بستگی به معشوقش دارد. ای بیچاره عاشق، نگاه کن که به چه دلیلی این تیر محبت به دل تو نشسته است.
زیبایی پروانه به اندازه شمع استآخر نه که پروانه این شمع منیری
هوش مصنوعی: زیبایی پروانه به اندازه زیبایی شمع است؛ زیرا پروانه به خاطر شمع به وجود آمده و زیباییاش تحت تأثیر نور شمع است.
شمس الحق تبریز از آنت نتوان دیدکه اصل بصر باشی یا عین بصیری
هوش مصنوعی: شمس الحق تبریز می‌گوید: نمیتوانی به چشم یا با وسیلهی بینایی خود، حقیقت را ببینی. باید به عمق وجود و درک باطنی خود توجه کنی تا اصل بینایی را بفهمی.