غزل شمارهٔ ۲۶۴۲
هوش مصنوعی: این شعر حکایت از جستجوی معنای واقعی و جایگاه انسان در هستی دارد. شاعر از وجود مکان و زمان سخن می‌گوید و می‌پرسد که انسان در کجای دنیا می‌تواند به حقیقت و خانه‌ی واقعی خود برسد. او به ناپایداری و بی‌ثباتی دنیا اشاره کرده و می‌گوید که در این دنیا، جایی که می‌توان به آرامش رسید، وجود ندارد.
در عین حال، شاعر به حالتی از سرمستی و رهایی اشاره می‌کند که در آن، انسان از قید و بندهای دنیوی رها شده و به شناخت وجود واقعی نائل می‌شود. همچنین، او به نور و حقیقتی که در وجود "شمس الحق تبریز" نهفته است، اشاره کرده و او را به عنوان راهنمایی برای رسیدن به این حقیقت معرفی می‌کند. در کل، شعر به جستجوی معنوی انسان و مكانش در عالم می‌پردازد.
زان جای بیا خواجه بدین جای نه جاییکاین جاست تو را خانه کجایی تو کجایی
هوش مصنوعی: از آن مکان بیا، آقا، به این مکان نیا، که اینجا منزلی برای تو نیست. تو کجایی، خانهات کجاست؟
آن جا که نه جای است چراگاه تو بوده‌ستزین شهره چراگاه تو محروم چرایی
هوش مصنوعی: در جایی که دیگر جای مناسب نیست، چراگاه تو بوده است. چرا باید از این شهر محروم باشی؟
جاندار سراپرده سلطان عدم باشتا بازرهی از دم این جان هوایی
هوش مصنوعی: باید به گونهای زندگی کنی که تمام وجودت متعلق به عدم باشد، تا از اثر این زندگی مادی آزاد شوی و به فضایی روشنتر دست یابی.
گه پای مشو گه سر بگریز از این سومستی و خرابی نگر و بی‌سر و پایی
هوش مصنوعی: گاهی باید در سکوت و آرامش قدم گذاشت و گاهی هم از موقعیتهای دشوار فرار کرد. این دنیا پر از بی‌ثباتی و آشفتگی است؛ نگاهی به حال و وضع خود بینداز و ببین که در کجا قرار داری، بی‌سر و بیپایی.
ای راه نمای از می و منزل چو شوی مستنی راه به خود دانی و نی راه نمایی
هوش مصنوعی: ای راهنما، وقتی در می و سفر مست میشوی، نه خودت راهی را میشناسی و نه میتوانی دیگران را هدایت کنی.
مستان ازل در عدم و محو چریدندکز نیست بود قاعده هست نمایی
هوش مصنوعی: عاشقان همیشه در حال و هوای ازلی بودند و در حالتی از عدم به سر میبردند، به طوری که از نبودن، قاعدهای برای وجود پیدا کردهاند.
جان بر زبر همدگر افتاده ز مستیهمچون ختن غیب پر از ترک خطایی
هوش مصنوعی: دو نفر در حالت مستی و سرخوشی به همدیگر نزدیک شدهاند و همچون شهری گمشده پر از زیباییها و خطاها به نظر میرسند.
این نعره زنان گشته که هیهای چه خوبیو آن سجده کنان گشته که بس روح فزایی
هوش مصنوعی: این صدا و فریاد که می‌گوید چه خوب است و به سجده افتادهاند و این عمل باعث افزایش روح و صفا می‌شود.
مخدوم خداوندی شمس الحق تبریزهم نور زمینی تو و خورشید سمایی
هوش مصنوعی: شمس الحق تبریز، هم معشوقی الهی و هم نور زمین است، و همچنین به عنوان خورشید آسمانی نیز شناخته می‌شود.