غزل شمارهٔ ۲۷۲۲
هوش مصنوعی: شاعر در این بیت‌ها از جستجوی حال دل و نشانه‌های آن سخن می‌گوید. او به حکمت‌های مختلف مراجعه می‌کند تا به فهمی از دل برسد، اما درمی‌یابد که دل همیشه در حال فریاد و دلتنگی است. شاعر از عقل خود جدا می‌شود و وارد دنیای دل می‌شود و می‌فهمد که دل در میان عارفان و معروفان همچون یک ترجمه‌کننده عمل می‌کند. او به این نتیجه می‌رسد که تنها خداوند می‌تواند دل را بشناسد و قدر آن را بداند، و جز از او، دل را نمی‌توان از دیگران یافت.
به کوی دل فرورفتم زمانیهمی‌جستم ز حال دل نشانی
هوش مصنوعی: مدتی به کوی دل رفتم و در جستجوی علامتی از حال و حالت دل بودم.
که تا چون است احوال دل منکه از وی در فغان دیدم جهانی
هوش مصنوعی: احوال دل من چگونه است که به خاطر او، جهانی از فغان و ناله را تجربه کردهام.
ز گفتار حکیمان بازجستمبه هر وادی و شهری داستانی
هوش مصنوعی: من در جستجوی گفتار حکیمان، به هر دشت و شهری سرزدهام و داستانهایی را شنیدهام.
همه از دست دل فریاد کردندفتادم زین حدیث اندر گمانی
هوش مصنوعی: همه از درد دل خود ناله کردند و من به خاطر این موضوع در افکار و تردیدهای خود فرو رفتم.
ز عقل خود سفر کردم سوی دلندیدم هیچ خالی زو مکانی
هوش مصنوعی: من از فکر و اندیشهام براهی به سوی دل رفتم و در هیچ جایی ندیدم که دل خالی از عشق و احساس باشد.
میان عارف و معروف این دلهمی‌گردد به سان ترجمانی
هوش مصنوعی: دل انسان در چرخش و جستجوی میان عشق و معرفت است، همچون یک مترجم که مفاهیم را منتقل می‌کند.
خداوندان دل دانند دل چیستچه داند قدر دل هر بی‌روانی
هوش مصنوعی: آگاهان و کسانی که به عمق احساسات آشنا هستند، میدانند دل چیست و ارزش آن را درک میکنند، اما افراد بیخبر و بیاحساس هیچ درکی از ارزش دل ندارند.
ز درگاه خدا یابی دل و بسنیابی از فلانی و فلانی
هوش مصنوعی: از درگاه خدا میتوانی دل و آرامش را بیابی و تنها از او کمک بخواهی، نه از دیگران و نه از فلانی و فلانی.
نیابی دل جز از جبار عالمشهید هر نشان و بی‌نشانی
هوش مصنوعی: جز با عشق و محبت الهی، دل را نمی‌توان یافت؛ چرا که هر چیزی بر اثر قدرت و عظمت خداوند شکل میگیرد و از وجود او نشأت میگیرد، حتی اگر ظاهرش نموداری از عدم باشد.