غزل شمارهٔ ۲۹۰۰
هوش مصنوعی: این شعر از زیبایی و تاثیر بوی مشکی سخن می‌گوید که در جهان پخش شده است. شاعر با استفاده از استعاره‌های مختلف، بوی مشک را نماد عشق و زیبایی می‌داند که در همه جا نفوذ کرده و هیاهویی عظیم به وجود آورده است. او به قدرت و تاثیر این بوی عشق اشاره می‌کند که عقل و جان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و باعث شور و شوق می‌شود. شاعر همچنین به قاعده عاشق کشی و همچنین به روح‌هایی اشاره می‌کند که در میان زنگیان یا دلدادگان گم شده‌اند. در نهایت، شعر به تضاد بین عاشقان و بی‌عشقی اشاره دارد و نشان می‌دهد که چگونه عشق می‌تواند روح را به بند بکشد و در عین حال آزادی را به ارمغان آورد.
بوی مشکی در جهان افکنده‌ایمشک را در لامکان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: ما در دنیا بوی خوشی منتشر کردهایم، مانند اینکه مشک را در جایی نامحدود و وسیع پخش کردهای.
صد هزاران غلغله زین بوی مشکدر زمین و آسمان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: بوی مشک تو در زمین و آسمان تولید شور و هیجان کرده و همه جا را پر از صدا و سروصدا کرده است.
از شعاع نور و نار خویشتنآتشی در عقل و جان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: شما با نور و آتش وجود خود، شعلهای در ذهن و روح دیگران روشن کردهاید.
از کمال لعل جان افزای خویششورشی در بحر و کان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: از زیبایی و کمال لعل جانبخش خود، غوغایی در دریا و زمین به وجود آوردهای.
تو نهادی قاعده عاشق کشیدر دل عاشق کشان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: تو با طرز خاصی قواعد عشق را به وجود آوردهای و در دل عاشقانی که قادر به عشق ورزیدن نیستند، سرسیزید کردهای.
صد هزاران روح رومی روی رادر میان زنگیان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: بسیاری از روحهای رومی را در میان زنگیان پراکندهای.
با یقین پاکشان بسرشته‌ایچونشان اندر گمان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: تو با اطمینان و خلوص نیت، آنها را به هم بافتهای، اما مثل این که آنها را در توهم گذاشتهای.
چون به دست خویششان کردی خمیرچونشان در قید نان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: زمانی که خودشان را تحت کنترل و دست خود قرار دادهاند، به نوعی به نان و معاش وابسته شده‌اند.
هم شکار و هم شکاری گیر رازیر این دام گران افکنده‌ای
هوش مصنوعی: تو هم هم شکار و هم کسی هستی که شکار میکنی و در زیر این دام سنگین گرفتار شدهای.
پردلان را همچو دل بشکسته‌ایبی دلان را در فغان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: افراد دلیر و شجاع را مانند کسانی که دلشان شکسته شده به حال نزار و افسرده درآوردهای و بیدلها را در ناراحتی و اندوه قرار دادهای.
جان سلطان زادگان را بنده وارپیش عقل پاسبان افکنده‌ای
هوش مصنوعی: تو با ادب و احترام، جان کسانی را که از نسل سلاطین هستند، به فرامین عقل سپردهای.