غزل شمارهٔ ۳۰۱۲
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احوالات روحی و عشق می‌پردازد، و شاعر با استفاده از تصویرسازی‌های زیبا، درونیات و لطافت‌های عشق را توصیف می‌کند. دل را به آهن و آینه تشبیه کرده و به ثبات و شفافیت آن اشاره می‌کند. عشق را به عنوان مونس و یادآور خاطرات شیرین مطرح می‌کند و به دنبال زیبایی‌های باطنی، از ظواهر فریبنده پرهیز می‌دهد. همچنین، به سرزنش کسانی می‌پردازد که در عشق دینی غافل شده‌اند و به دنیا و ظاهر راضی هستند. شاعر اوساختن زندگی را موزون با رنج‌های دل سفرای عشق پیشنهاد می‌دهد و بر پاکی و دوری از حسد و کینه تأکید می‌کند. در نهایت، شعر دعوت به محبت و درک عمیق‌تر از زندگی و معنای عشق دارد.
ای دل چون آهنت بوده چو آیینه‌ایآینه با جان من مونس دیرینه‌ای
هوش مصنوعی: ای دل، تو مانند آهن هستی و مانند آینه، با جان من آشنا و دوستی قدیمی هستی.
در دل آیینه من در دل من آینهتن کی بود محدثی دی و پریرینه‌ای
هوش مصنوعی: در دل آیینه من، آینه خودم هم حاضر است. آیا کسی هست که بتواند این راز را بگشاید و بگوید چه کسی در دل من وجود دارد؟
خواجه چرایی چنین کز تو رمد عشق دینزانک همی‌بیندت احمد پارینه‌ای
هوش مصنوعی: ای آقای من، چرا عشق به دین از تو دور شده است، در حالی که احمد (پیامبر) همواره تو را میبیند و در نظرش گرامی هستی؟
مرغ گزینی یقین دانه شیرین بچینکآمد از سوی چین مرغ تو را چینه‌ای
هوش مصنوعی: پرندهای که انتخاب کردی، دانهای خوشمزه و شیرین فراهم کن که از طرف چین آمده است؛ پرنده تو در دلش غم و اندوهی دارد.
شیر خدایی خدا شیر نرت نام داداز چه سبب گشته‌ای همدم بوزینه‌ای
هوش مصنوعی: ای شیر خدا، چرا به این حالت درآمدهای که همدم و همراه بوزینه شدهای؟
صورت تن را مبین زانک نه درخورد توستپوشد سلطان گهی خرقه پشمینه‌ای
هوش مصنوعی: به ظاهر بدن توجه نکن، زیرا او تنها لباسپوشی است که گاهی به عبای پشمی ملبس میشود.
هین دل خود را تمام در کف دلبر سپارتا که نپوسد دلت در حسد و کینه‌ای
هوش مصنوعی: به خودت یادآوری کن که همهی عشق و احساساتت را به محبوبت بسپار، تا دلت در حسادت و کینه خراب نشود.
سینه پاکی که او گشت خوش و عشق خوسینه سینا بود فرش چنین سینه‌ای
هوش مصنوعی: سینه‌ای که پاک و معصوم است و عشق در آن جا دارد، مانند فرشی است برای وجود چنین سینه‌ای.
تشنه آن شربتی خسته آن ضربتیتا تو در این غربتی نیست طمأنینه‌ای
هوش مصنوعی: تشنه به دنبال نوشیدنی، خسته از ضربهها و سختیها، در این غربت و دلتنگی، آرامشی وجود ندارد.
هست خرد چون شکر هست صور همچو نیهست معانی چو می حرف چو قنینه‌ای
هوش مصنوعی: کسی که دانایی و خرد دارد مانند شکر شیرین است. صورتها و اشکال مانند نی زیبا و موزون هستند. معانی و مفهومها مانند نوشیدنی خوشمزه هستند و کلام نیز مانند جواهراتی ارزشمند و قیمتی است.
خوب چو نبود عروس خوش نشود زو نفوساز حفه و از رفه ز اطلس و زرینه‌ای
هوش مصنوعی: وقتی که عروس خوش هیچگونه خوبی نداشته باشد، روحها از حسرت و اندوه آسایش نمیگیرند، حتی اگر از بهترین پارچهها و طلاها هم باشد.
چون نروی زین جهان خوی خرابات جاندر عوض می بگیر بی‌مزه ترخینه‌ای
هوش مصنوعی: وقتی که از این دنیا میروی، جانت را به قیمت یک شراب بی‌مزه و بیخاصیت عوض کن.
خانه تن را بساز باغچه و گلشنیگوشه دل را بساز مسجد آدینه‌ای
هوش مصنوعی: بدن خود را مانند یک خانه تزیین کن، با باغچه و گلهای زیبا، و گوشهای از دل خود را به مکانی برای عبادت و استراحت اختصاص بده.
هر نفسی شاهدی در نظر واحدیآوردش بر طبق نادره لوزینه‌ای
هوش مصنوعی: هر نفسی که میگذرد، گواهی را به نظر یکتا و واحدی میآورد که به مانند یک لوزینه نادر است.
خامش با مرغ خاک قصه دریا مگوبکر چه عرضه کنی بر شه عنینه‌ای
هوش مصنوعی: سکوت کن و با پرندهای که از زمین بیرون آمده، داستان دریا را بازگو نکن. تو چه چیز اصیلی میتوانی به پادشاهی که به زیبایی معروف است، ارائه دهی؟