غزل شمارهٔ ۳۰۶۱
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به موضوعات مختلفی از جمله عشق، دوستی و تلاش برای ارتباط با محبوب می‌پردازد. ابتدا به این نکته اشاره می‌کند که اگر شخصی یار ندارد، چرا چشم‌انتظاری نمی‌کند و اگر به یار رسید، چرا شادی نمی‌کند. همچنین از او می‌خواهد که اگر دوستی نمی‌سازد، خود به دوستی اقدام کند و در مواجهه با موانع، شجاعت و ادب را پیشه کند. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که اگر انسان‌ها در این دنیا به طریقی با هم متحد شوند، چرا باید از جز حق روی برگردانند. او همچنین بر اهمیت دعا و مناجات در نیمه‌های شب تأکید می‌کند و می‌گوید که حیات بدون عشق و تلاش برای شناخت حق، بی‌معناست. در نهایت، شاعر از مخاطب می‌خواهد که به عمق احساساتش بپردازد و ساده‌دلانه به زندگی و روابطش نگاه نکند.
اگر تو یار نداری چرا طلب نکنیوگر به یار رسیدی چرا طرب نکنی
هوش مصنوعی: اگر یاری نداری، چرا دلت را به طلب و انتظار مشغول میکنی؟ و اگر به یاری رسیدی، چرا از خوشحالی و شادی لذت نمیبری؟
وگر رفیق نسازد چرا تو او نشویوگر رباب ننالد چراش ادب نکنی
اگر دوستانت با تو دوستی نکنند، چرا تو خودت به دوستی با آنها اقدام نمیکنی؟ و اگر ساز رباب درست نواخته نمیشود چرا آن را کوک نمیکنی؟
وگر حجاب شود مر تو را ابوجهلیچرا غزای ابوجهل و بولهب نکنی
هوش مصنوعی: اگر حجاب تو را از حقیقت دور کند و به مانند ابوجهل شود، چرا به جنگ با ابوجهل و ابولهب نپردازی؟
به کاهلی بنشینی که این عجب کاریستعجب توی که هوای چنان عجب نکنی
اگر از روی تنبلی و بیحالی میگویی که این واقعاً کار عجیبی است. باید به تو بگویم که آنچه عجیب است کار تو است که عشق چنان اعجوبهای را در سر نداری
تو آفتاب جهانی چرا سیاه دلیکه تا دگر هوس عقده ذنب نکنی
هوش مصنوعی: تو نور و روشنی جهان هستی، پس چرا دل کسی را تیره و تار میکنی که نتواند دیگر گناه و حسرتی را در دل داشته باشد؟
مثال زر تو به کوره از آن گرفتاریکه تا دگر طمع کیسه ذهب نکنی
هوش مصنوعی: تو مانند طلا هستی که در کوره به خاطر مشقت و سختیهایی که میکشی، دیگر به فکر جمع کردن پول نخواهی افتاد.
چو وحدتست عزبخانه یکی گویانتو روح را ز جز حق چرا عزب نکنی
هوش مصنوعی: وقتی که وحدت وجود دارد، چرا در این دیار تنهایی، فقط به بیان میپردازی و روح خود را از غیر حق دور نمیکنی؟
تو هیچ مجنون دیدی که با دو لیلی ساختچرا هوای یکی روی و یک غبب نکنی
هوش مصنوعی: آیا تا به حال مجنونی را دیدهای که توانسته باشد با دو لیلی ارتباط برقرار کند؟ پس چرا تو دلباختهی یک نفر نیستی و به فکر جذب دیگری هم نیستی؟
شب وجود تو را در کمین چنان ماهیستچرا دعا و مناجات نیم شب نکنی
هوش مصنوعی: در شب، وجود تو مانند ماهی در کمین است. پس چرا در نیمه شب دعا و مناجات نمیکنی؟
اگر چه مست قدیمی و نوشراب نه‌ایشراب حق نگذارد که تو شغب نکنی
هوش مصنوعی: اگرچه تو مست نوشیدن شراب کهنه یا جدید هستی، اما شراب واقعی به تو اجازه نمیدهد که از رندی و شورش بگذاری.
شرابم آتش عشقست و خاصه از کف حقحرام باد حیاتت که جان حطب نکنی
هوش مصنوعی: شراب من نمادی از عشق است و مخصوصاً از دست خدا که زندگیات حرام باشد اگر جان خود را به بهانهای کوچک تلف کنی.
اگر چه موج سخن می‌زند ولیک آن بهکه شرح آن به دل و جان کنی به لب نکنی
هوش مصنوعی: هرچند که کلمات بسیار میگفته میشود، اما بهتر است این مطالب را با احساس و جان درک کنی و تنها به بیان زبانی بسنده نکنید.