غزل شمارهٔ ۳۰۹۵
هوش مصنوعی: این شعر به تفسیر و نقد زندگی و ویژگی‌های انسانی می‌پردازد. شاعر با اشاره به ناآگاهی و عدم بصیرت انسان‌ها، به تیره‌روزی شب و دروغین بودن برخی از صبح‌ها اشاره می‌کند. او تأکید می‌کند که در شادی‌های زودگذر و لذت‌های دنیوی غافل از حقیقت زندگی نشویم. وجود نیرنگ و دورویی در اجتماعات انسانی نیز مورد انتقاد قرار می‌گیرد. شاعر خواستار بیداری و آگاهی از دنیای داخلی و پیرامون است و به طور کلی، دعوت به تفکر عمیق و شناخت بهتر از خود و جامعه دارد.
از این درخت بدان شاخ و بر نمی‌بینیسه شاخ داری کور و کری و گرگینی
هوش مصنوعی: از این درخت نمیتوانی به شاخه و برگهای آن نگاه کنی، چرا که سه عیب بزرگ داری: ناگفتهای، ناشنوا هستی و دلت پر از کینه است.
میان آب دری و ز آب می‌پرسیمیان گنج زری مس قلب می‌چینی
هوش مصنوعی: در وسط دریا و آب، از آب میپرسی، اما در میان گنج و ثروت، دل خود را در نظر نمیگیری.
خدات گوید تدبیر چشم روشن کنتو چشم را بگذاری و می‌کنی بینی
هوش مصنوعی: خداوند به تو میگوید که تدبیر و تدبیر کن، چشمات را باز کن و ببین که چه چیزهایی در اطرافت وجود دارد. تو باید چشمات را به روی واقعیتها باز کنی تا بتوانی حقیقتها را مشاهده کنی.
اگرچه تیره شبی رو به صبح صادق آرمگو که صبحم صبحی ولی دروغینی
هوش مصنوعی: هرچند شب تاریکی به پایان میرسد و صبح نزدیک است، اما نگو که این صبح واقعی و حقیقی است، چون ممکن است فقط ظاهری باشد و در واقعیت دروغین باشد.
رسید نعره عشرت ز ناصر منصورغدوت اشربها و الخمار یسقینی
هوش مصنوعی: صدای لذت و خوشی از ناصر منصور به گوش میرسد، ای دوست، بیا این نوشیدنی را بنوش و بگذار میگسار مرا سیراب کند.
مجردان همه شب نقل و باده می‌نوشنددر این خوشی که در افواه سابق الدینی
هوش مصنوعی: مجردها تمام شب مشغول نوشیدن شراب و گفت و گو هستند و در این خوشی و لذت، به یاد گذشتههای خود میپردازند.
مثال دنب ز پس مانده‌ای ز سرمستانتو مست بستر گرمی حریف بالینی
هوش مصنوعی: تو همچون دنبالهای از کسانی هستی که مست و شاداباند و در کنار تو، گرما و لذت وجود دارد.
چو غافلی ز ثواب و مقام مسکینانمراقب ذهبی دشمن مساکینی
هوش مصنوعی: وقتی که از پاداش و مقام فقیران غافل باشی، باید مراقب طلا و ثروت دشمن فقیران باشی.
گلست قوت تو همچون زنان آبستنتو را از آن چه که در روضه و بساتینی
هوش مصنوعی: قدرت تو مانند زنان باردار است و تو را از آنچه در باغها و گلزارها وجود دارد، حفظ می‌کند.
دی و بهار همه سال مار خاک خورداگر انار زند خنده تین کند تینی
هوش مصنوعی: هر سال پاییز و بهار میآید و مانند مار خاک را میخورد. اگر اناری در این میان بخندد، این خنده به نوعی شادابی و نشاط ایجاد می‌کند.
اگرچه نقش لطیفی نه سر به سر نقشیوگرچه زاده طینی نه سر به سر طینی
هوش مصنوعی: با وجود اینکه تو تصاویر زیبایی را به نمایش میگذاری، اما به عنوان یک تصویر ناقص شناخته میشوی و همچنین با وجود اینکه از خاک متولد شدهای، اما تنها به عنوان موجودی از خاک شناخته نمیشوی.
هلا خموش که دیوان دف تو تر کردندکانیس دفتری و طالب دواوینی
هوش مصنوعی: سکوت کن که دیوانهها پردههای دف را پاره کردند. تو تنها یک نقش و نگار هستی و در جستجوی درمانی.