غزل شمارهٔ ۳۱۴۵
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ درد و رنج عشق و وفاداری صحبت می‌کند. شاعر احساس می‌کند که وفاداری‌اش به عشق باعث خونریزی و زخم‌های فراوانش شده است. او به معشوقه‌اش می‌گوید که هیچ کس به اندازهٔ او با او بی‌رحم نبوده و عشق هیچ‌گاه نمی‌تواند از کسی که بی‌گناه است سوءاستفاده کند. شاعر به تلخ‌کامی و ناامیدی ناشی از عشق اشاره می‌کند و بیان می‌کند که گاهی اوقات افرادی که در عشق شکست می‌خورند، از عمل خود پشیمان می‌شوند. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که عشق می‌تواند انسان را به بی‌هویتی و ذلت بکشاند، شبیه به خرهایی که در علفزار می‌مانند.
آوخ آوخ چو من وفاداریدر تمنای چون تو خون‌خواری
هوش مصنوعی: ای کاش که من هم مانند تو میتوانستم به وفاداری و صداقت در عشق برسم، اما متأسفانه مثل یک بیمار و بدبخت در آرزوی تو میسوزم.
آوخ آوخ طبیب خون‌ریزیبر سر زار زار بیماری
هوش مصنوعی: آه و واویلا، دکتر در حال خونریزی است و بر سر بیماری که به شدت زار میزند، بررسی می‌کند.
آن جفاها که کرده‌ای با مننکند هیچ یار با یاری
هوش مصنوعی: کسی نمی‌تواند به من آن طور آسیب برساند که تو با من کرده‌ای.
گفتمش «قصد خون من داریبی خطا و گناه» گفت «آری»
هوش مصنوعی: به او گفتم: «آیا قصد داری که بدون هیچ دلیل و گناهی به من آسیب برسانی؟» او پاسخ داد: «بله، این قصد را دارم.»
عشق جز بی‌گناه می‌نکشدنکشد عشق او گنه‌کاری
هوش مصنوعی: عشق تنها بیگناهان را به فنا نمیکشاند و عشق او، به گناهکاران آسیب نمیزند.
هر زمان گلشنی همی‌سوزمتو چه باشی به پیش من؟ خاری
هوش مصنوعی: هر وقتی که در باغی گلها میشکفند و زندگی پر از زیبایی میشود، من همچنان دلم میسوزد و تو برای من هیچ چیزی جز یک خاری نیستی.
بشکستم هزار چنگ طربتو چه باشی به چنگ من؟ تاری
هوش مصنوعی: من هزار بار افسردگی و غم را شکستهام، تو چه چیزی برای من خواهی بود وقتی که به دستان من بیافتی؟
شهرها از سپاه من ویرانتو چه باشی؟ شکسته دیواری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر شهرها ویران شدهاند و نابود گشتهاند، تو که هستی و در چه جایگاهی قرار داری؟ در حقیقت، وقتی دیواری خراب شده است، دیگر چه اهمیتی دارد که آنچه باقیمانده چیست. این نشاندهنده قدرت و تأثیر ویرانی است.
گفتمش از کمینه بازی توجان نبرده‌ست هیچ عیّاری
هوش مصنوعی: به او گفتم که از بازیهای کممایهات هیچکس سودی نبرده و هیچ کس به خاطر آنها جان خودش را از دست نداده است.
ای ز هر تار موی طره توسرنگون‌سار بسته طرّاری
هوش مصنوعی: ای کسی که هر کدام از تارهای موی زیبای تو، مانند سلاحی قوی و کارآمد، دشمنان را به زانو درآورده است.
گر ببازم وگر نه زین شه‌رخماتم و مات مات من باری
هوش مصنوعی: اگر ببازم یا نه، در هر حال از این چهره زیبا و غمانگیز غمگین هستم.
آن که نخرید و آن که او بخریدشد پشیمان غریب بازاری
هوش مصنوعی: آن کسی که چیزی را نخریده پشیمان نمیشود، اما کسی که به خریدش پرداخته، حالا در بازار احساس ناامیدی و غریبی می‌کند.
و آن که بخرید گوید آن همه راکاش من بودمی خریداری
هوش مصنوعی: کسی که خریداری می‌کند، می‌گوید ای کاش من همه آنها را خریده بودم.
و آن که نخرید دست می‌خایدناامید و فتاده و خواری
هوش مصنوعی: کسی که فرصتی را از دست میدهد، ناامید و در حال شکست و ذلت خواهد بود.
فرع بگرفته اصل افکندهجان بداده گرفته مرداری
هوش مصنوعی: شاخ و برگ به شاخهای وابسته است که خود به ریشهاش متصل است، و زمانی که جان از دست میرود، زنده بودن به یک جسم بیجان تبدیل میشود.
پا بریده به عشق نعلینیسر بداده به عشق دستاری
هوش مصنوعی: عشقی که انسان را به جایگاههای پایینتر میکشاند، سبب میشود که شخص حتی از بالاترین نعمتها و دلبستگیها نیز دست بکشد.
با چنین مشتری کند صرفهاز چنین باده مانده هشیاری
هوش مصنوعی: با چنین مشتری، انسان می‌تواند از هوشیاری خود صرفنظر کرده و از بادهی باقیمانده استفاده کند.
خر علفزار تن گزید و بماندخر مردار در علف زاری
هوش مصنوعی: خر، از علفزار سرسبز و تازه تغذیه کرد و در آنجا مانده، در حالی که خر دیگر که مُرده بود، همانجا در میان علفها افتاده است.