بخش ۲۷ - مکر کردن مریدان کی خلوت را بشکن
هوش مصنوعی: این متن حاوی نکاتی فلسفی و معنوی است که به توازن و تناسب در جهان و زندگی انسان‌ها اشاره دارد. سخن از حکمت و ضرورت رعایت اندازه‌ها در زندگی است؛ مانند اینکه هر موجودی باید به اندازه توانش بار بکشد و به نیازهای خود توجه کند. همچنین به کودکانی اشاره می‌شود که نمی‌توانند به‌جای شیر نان بخورند و این موضوع به اهمیت تأمین نیازهای اساسی و متناسب با سن و وضعیت فرد برمی‌گردد.
در ادامه، به قدرت کلام و تأثیر آن بر شنونده اشاره می‌شود و نقش علم و دانش در روشن کردن ذهن انسان‌ها عنوان می‌شود. در نهایت، این متن به دنیای مادی و معنوی اشاره دارد و نشان می‌دهد که ارزش واقعی در درک معانی عمیق‌تری نهفته است.
جمله گفتند ای حکیمِ رخنه‌جواین فریب و این جفا با ما مگو
هوش مصنوعی: همه گفتند ای حکیم حیلهگر، این فریب و ظلم را در مورد ما نگو.
چارپا را قدر طاقت بارْ نِهْبر ضعیفان قدر قوّت کارْ نِهْ
هوش مصنوعی: قدر و اندازه هر چیزی باید متناسب با تواناییها و قدرتش باشد. نباید از آنچه که در توان یک موجود ضعیف است کار کشید و برعکس، بایستی منابع و انرژی یک موجود قوی را به درستی به کار گرفت.
دانهٔ هر مرغ اندازهٔ ویَستطعمهٔ هر مرغْ انجیری کِیَست
هوش مصنوعی: هر پرندهای به تناسب اندازهاش، دانهای مخصوص به خود دارد و هر پرندهای غذایی متناسب با خود را پیدا می‌کند.
طفل را گر نان دهی بر جای شیرطفلِ مسکین را از آن نانْ مُرده گیر
هوش مصنوعی: اگر به کودک نان بدهی، به جای شیرش از آن نان، طفل بیچاره را بیغذایی رنج خواهی داد.
چونک دندانها بر آرد، بعد از آنهم بخود گردد دلش جویای نان
هوش مصنوعی: زمانی که دندانها درآید، فرد به دنبال نان و روزی خود میافتد و دلش به کار و تلاش برای تأمین نیازهایش ترغیب می‌شود.
مرغِ پَر نارُسته چون پرّان شودلقمهٔ هر گربهٔ درّان شود
هوش مصنوعی: مرغی که پرهایش سالم نیست، وقتی پرواز کند، لقمهٔ هر گربهای می‌شود.
چون بر آرد پر، بپرّد او بخوَدبی‌تکلّف بی‌صفیرِ نیک و بَد
هوش مصنوعی: زمانی که پرندهای پرواز کند، او به راحتی و بدون هیچ تلاشی میتواند هر دو حالت خوب و بد را تجربه کند.
دیو را نطقِ تو خامش می‌کندگوشِ ما را گفتِ تو هُش می‌کند
هوش مصنوعی: شما با حرفهایت میتوانید دیو را خاموش کنید و گوش ما را به گوشگیرت مشغول کنید.
گوش ما هوشست چون گویا تویخشک ما بحرست چون دریا توی
هوش مصنوعی: گوش ما مانند هوش است و وقتی که تو سخن میگویی، این حس می‌شود. همچنین، وجود تو درخشندگی و عمق دارد، مانند دریا که در مقابل خشکی قرار دارد.
با تو ما را خاک بهتر از فلکای سِماک از تو منوَّر تا سَمَک
هوش مصنوعی: با تو بودن برای ما از زندگی در آسمان هم بهتر است، ای ستاره! تو تا آنجا که هستی، روشنیبخش ما هستی.
بی‌تو ما را بر فلک تاریکیَستبا تو ای ماه این فلک باری کیَست
هوش مصنوعی: بدون تو، زندگی ما مانند آسمان تاریک و سیاه است، اما با تو، ای ماه روشن، این آسمان به شدت زیبا و پرنور می‌شود.
صورتِ رِفعت بود افلاک رامعنی رِفعت روانِ پاک را
هوش مصنوعی: در این بیت به ارتباط میان آسمانها و پاکی روان اشاره شده است. صورت آسمانها نمایانگر علو و بلندی است، در حالی که معنای علو حقیقی در پاکی و صفای دل نهفته است. به عبارتی، عرش آسمانها نماد بلندی، اما بلندی واقعی در پاکی روح و روان انسان قرار دارد.
صورت رِفعت برای جسمهاستجسمها در پیش معنی اسمهاست
هوش مصنوعی: بالا بودن و عظمت فقط به ظاهر اجسام مربوط می‌شود، در حالی که اجسام تنها نمایانگر معانی و نامها هستند.