بخش ۴۶ - ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهاد
هوش مصنوعی: این متن به بررسی دیدگاه انسانی درباره تلاش و توکل می‌پردازد. قوم می‌گویند که کسب و کار باید با در نظر گرفتن ضعف و قدرت افراد انجام گیرد و تزویر و نیرنگ را تنها برای گرفتن لقمه‌ای در نظر می‌گیرند. در اینجا تأکید می‌شود که توکل و تسلیم در برابر خداوند، بهترین حالت است. متن به نوعی تفسیر می‌کند که انسان‌ها گاهی از بلاهایی فرار می‌کنند و به بلاهای بزرگ‌تری می‌افتند.
همچنین اشاره به حیله‌گری انسان‌ها دارد که در نتیجه، خود را در دام مشکلات جدیدی می‌اندازند، مثل فرعون که به خاطر کینه‌اش بی‌گناهانی را کشت. در نهایت، به رابطه انسان با خدا اشاره شده و اینکه اگر انسان به خدا توکل کند، از فضل و رحمت او بهره‌مند خواهد شد. انسان‌ها در نهایت عیال خداوند هستند و او می‌تواند برکت و نعمت را از آسمان به آنها عطا کند.
قوم گفتندش که کسب از ضعف خلقلقمهٔ تزویر دان بر قدر حلق
هوش مصنوعی: مردم به او گفتند که از ضعف و ناتوانی دیگران نواندیشی کن و در کارهای خود، خوراکی از دروغ و فریب را به اندازه نیازت به دست آور.
نیست کسبی از توکّل خوب‌ترچیست از تسلیمْ خود محبوب‌تر
هوش مصنوعی: بهتر از توکل بر خدا در هیچ کاری نیست و تسلیم شدن در برابر معشوق از همه چیز محبوب‌تر است.
بس گریزند از بلا سوی بلابس جهند از مار سوی اژدها
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم از مشکلات و سختیها فرار می‌کنند، اما در واقع به سمت مشکلات بزرگتر و سختتری میروند.
حیله کرد اِنسان و حیله‌ش دام بودآنک جان پنداشت خون‌آشام بود
هوش مصنوعی: انسان با نیرنگهایی که به کار برد، در واقع خود را به دام انداخت و گمان کرد که دیگران به او آسیب میزنند.
دَر ببست و دشمن اندر خانه بودحیلهٔ فرعون زین افسانه بود
هوش مصنوعی: درها بسته بود و دشمن در خانه حضور داشت، این نقشهای شبیه به حیله فرعون از این داستان ناشی می‌شود.
صد هزاران طفل کُشت آن کینه‌کشوانک او می‌جُست اندر خانه‌اَش
هوش مصنوعی: این مصرع به این معناست که کینهتوزی و دشمنی، باعث از بین رفتن و نابودی خاندانهای زیادی شده است و در عین حال، خود شخصی که کینه میورزد در تلاش است تا به خانهاش و به آرامش برگردد. این تناقض نشاندهنده تأثیرات منفی کینه و انتقام بر زندگی افراد است.
دیدهٔ ما چون بسی علّت دروسترو فنا کن دیدِ خود در دیدِ دوست
هوش مصنوعی: چشمان ما به خاطر وجود دلایل فراوان، پر از مشکل هستند؛ بنابراین باید نگاه خود را از هر چیزی جز دیدن دوست، منحرف کنیم و تمام توجهمان را به او معطوف کنیم.
دیدِ ما را دیدِ او نعْمَ العِوَضیابی اندر دید او کُلّ غرض
هوش مصنوعی: ما وقتی او را با نگاه خود دیدیم، او نیز ما را میبیند؛ در واقع، او بهترین جایگزین برای ماست و در دیدگاه او، تمام هدفهایمان محقق می‌شود.
طفل تا گیرا و تا پویا نبودمرکبش جز گردن بابا نبود
هوش مصنوعی: تا زمانی که کودک ناآشنا و بیتجربه باشد، فقط به والدینش وابسته است و نمیتواند به تنهایی به چیزی برسد.
چون فضولی گشت و دست و پا نموددر عَنا افتاد و در کور و کبود
هوش مصنوعی: زمانی که فضولی و کنجکاوی به سراغش آمد، از خود بیخود شد و به دردسر افتاد و در وضعیتی نگرانکننده و آسیبدیده قرار گرفت.
جان‌های خلق پیش از دست و پامی‌پَریدند از وفا اندر صفا
هوش مصنوعی: روحهای مردم پیش از آنکه به دست و پای خود بیفتند، از صفا و وفا به پرواز درمیآیند.
چون به امر اِهْبِطُوا بَندی شدندحبس خشم و حرص و خُرسند‌ی شدند
هوش مصنوعی: وقتی که دستور فرود آمدن به آنها داده شد، احساس خشم و حرص خود را کنترل کردند و به آرامش رسیدند.
ما عیال حَضرتیم و شیر‌خواهگفت الخَلْقُ عیَالٌ لِلاِلٔه
هوش مصنوعی: ما وابسته و زیر سایهی خداوند هستیم و نیازمند او، چون تمام آفریدگان نیز به نوعی وابسته به پروردگارند.
آنک او از آسمان باران دهدهم تواند کاو ز رحمت نان دهد
هوش مصنوعی: او که از آسمان باران میبارد، همان کسی است که از رحمت خود روزی و نان میدهد.