بخش ۹۹ - قصهٔ سوال کردن عایشه رضی الله عنها از مصطفی صلی‌الله علیه و سلم کی امروز باران بارید چون تو سوی گورستان رفتی جامه‌های تو چون تر نیست
هوش مصنوعی: مصطفی به گورستان می‌رود تا جنازه یکی از دوستانش را دفن کند و هنگام خاک‌ریزی، به حیات دانه‌ای در زیر خاک پی می‌برد. او به ارتباط میان درختان و خاک اشاره می‌کند و می‌گوید که درختان با دست‌هایشان به سوی انسان‌ها پیام می‌فرستند. این پیام به‌نوعی حکایت از وجود رازهایی در طبیعت دارد.
سپس اشاره می‌کند که برخی افراد منکر این رازها هستند و نمی‌توانند حقیقت را درک کنند. به‌ویژه گل‌ها و عطر آن‌ها همچنان که در عالم پخش می‌شود، از اسرار خداوند حکایت دارند.
بعد از بازگشت از گورستان، مصطفی با صدیقه دیدار می‌کند و او در مورد بارانی که آمده سؤال می‌کند. مصطفی توضیح می‌دهد که باران حقیقی از منبع دیگری است و نه از ابرهای موجود در آسمان. این بیان به توجه به معنویات زندگی و ارتباط عمیق‌تری که باید با خداوند برقرار کرد، اشاره دارد.
مصطفی روزی به گورستان برفتبا جنازهٔ مردی از یاران برفت
هوش مصنوعی: روزی پیامبر به آرامستان رفت و جنازهٔ یکی از دوستانش را همراهی کرد.
خاک را در گور او آگنده کردزیر خاک آن دانه‌اش را زنده کرد
هوش مصنوعی: خاک، جسم او را در گور قرار داد، اما در زیر خاک، دانه‌ای که در وجودش بود زنده شد و به رشد ادامه داد.
این درختانند همچون خاکیاندستها بر کرده‌اند از خاکدان
هوش مصنوعی: این درختان مانند انسان‌ها هستند که دستان خود را از زمین بلند کرده‌اند.
سوی خلقان صد اشارت می‌کنندوانک گوشستش عبارت می‌کنند
هوش مصنوعی: به سوی مردم نشانهها و پیامهای زیادی می‌فرستند، اما تنها کسانی که گوش شنوا دارند و میفهمند، به این پیامها توجه می‌کنند.
با زبان سبز و با دست درازاز ضمیر خاک می‌گویند راز
هوش مصنوعی: با زبان گیاهان و با دستانی که دراز شدهاند، از عمق زمین سخن می‌گویند و رازهای آن را فاش می‌کنند.
همچو بطان سر فرو برده به آبگشته طاووسان و بوده چون غراب
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به افرادی اشاره دارد که مانند مرغابیها سر خود را در آب فرو کرده‌اند و از محیط اطراف غافل شدهاند. در عوض، دیگران مانند طاووسها که نماد زیبایی و خودنمایی هستند، در حال نمایش و خودبزرگبینی هستند، در حالی که در واقع شبیه به کلاغها (غراب) شدهاند که به نوعی نماد زشتی یا بیارزشی است. به طور کلی، این شعر به وضعیت افرادی میپردازد که از واقعیت دور شده و در خیال خود غرق شدهاند.
در زمستانشان اگر محبوس کردآن غرابان را خدا طاووس کرد
هوش مصنوعی: اگر خدا در زمستان آن کلاغها را به بند کشیده باشد، پس به آن‌ها زیبایی و جلوهای مانند طاووس عطا کرده است.
در زمستانشان اگر چه داد مرگزنده‌شان کرد از بهار و داد برگ
هوش مصنوعی: در زمستان، هرچند که مرگ به آن‌ها نزدیک می‌شود، اما زندگی دوبارهای از بهار و جوانه زدن برگها به آن‌ها باز میگردد.
منکران گویند خود هست این قدیماین چرا بندیم بر رب کریم
هوش مصنوعی: کسانی که وجود خدا را انکار می‌کنند می‌گویند که این جهان و همه چیز آن از لحاظ طبیعی وجود دارد و نیازی به خالق ندارد؛ اما ما چرا باید به خداوند مهربان ایمان بیاوریم و او را بپرستیم؟
کوری ایشان درون دوستانحق برویانید باغ و بوستان
هوش مصنوعی: کوری و نادانی آن‌ها باعث رشد و شکوفایی خوبیها و زیباییها در دوستان واقعیشان می‌شود.
هر گلی کاندر درون بویا بودآن گل از اسرار کل گویا بود
هوش مصنوعی: هر گلی که در دل باغ خوشبو است، نشاندهندهای از اسرار بزرگ و پنهان است.
بوی ایشان رغم آنف منکرانگرد عالم می‌رود پرده‌دران
هوش مصنوعی: عطر وجود آنان، با وجود نداشتن اعتراف منکران، در سراسر دنیا پراکنده می‌شود و پردهها را کنار میزند.
منکران همچون جعل زان بوی گلیا چو نازک مغز در بانگ دهل
هوش مصنوعی: کسانی که منکر حقایق هستند، مانند بوی گل که مصنوعی به نظر میرسد یا مانند مغز نازکی که صدای بلندی از طبل ایجاد می‌کند، فاقد عمق و حقیقت هستند.
خویشتن مشغول می‌سازند و غرقچشم می‌دزدند ازین لمعان برق
هوش مصنوعی: آنان به خود مشغول میشوند و در میان زیباییهای درخشان، به تماشای دیگران مینشینند.
چشم می‌دزدند و آنجا چشم نیچشم آن باشد که بیند مامنی
هوش مصنوعی: افرادی که به دقت نگاه می‌کنند، در حقیقت از نقطهای دور مشغول رصد کردن هستند و کسانی که بیشتر از دیگران میبینند، در موقعیت امنتری قرار دارند.
چون ز گورستان پیمبر باز گشتسوی صدیقه شد و همراز گشت
هوش مصنوعی: وقتی از قبرستان پیامبر بازگشت، به سوی صدیقه رفت و با او راز و گفتگو کرد.
چشم صدیقه چو بر رویش فتادپیش آمد دست بر وی می‌نهاد
هوش مصنوعی: چشمان صدیقه وقتی به او نگاه کرد، به سمتش رفت و دستش را بر روی او گذاشت.
بر عمامه و روی او و موی اوبر گریبان و بر و بازوی او
هوش مصنوعی: بر روی عمامه و در موهایش، بر گریبانش و بر بازویش.
گفت پیغامبر چه می‌جویی شتابگفت باران آمد امروز از سحاب
هوش مصنوعی: پیامبر پرسید که چه چیزی را به سرعت دنبال میکنی. در پاسخ گفتند که امروز باران از آسمان میبارد.
جامه‌هاات می‌بجویم در طلبتر نمی‌یابم ز باران ای عجب
هوش مصنوعی: در جستجوی لباسهایت هستم، اما به دلیل باران چیزی پیدا نمیکنم، چقدر عجیب است!
گفت چه بر سر فکندی از ازارگفت کردم آن ردای تو خمار
هوش مصنوعی: سخن از این است که شخصی میپرسد: چه کردی با لباس و عبا؟ و جواب می‌دهد: آن را به حالت مستی و سرخوشی بر تن کردم.
گفت بهر آن نمود ای پاک‌جیبچشم پاکت را خدا باران غیب
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر پاکی و صفای خالصانهات، برکت و نعمتهای نادیدنی به تو می‌دهد.
نیست آن باران ازین ابر شماهست ابری دیگر و دیگر سما
هوش مصنوعی: این باران که میبارد، به خاطر ابر شما نیست؛ بلکه ابر دیگری در کار است و باران از آن ناشی می‌شود.