بخش ۱۲۸ - تعیین کردن زن طریق طلب روزی کدخدای خود را و قبول کردن او
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به معرفی زنی می‌پردازد که مانند خورشیدی روشنی‌بخش است و علم و دانش از او ساطع می‌شود. او نماینده خداوند و خلیفه‌ای در شهر بغداد است. شاعر به اهمیت همراهی با پادشاهان اشاره می‌کند و می‌گوید برای رسیدن به مقام و فضیلت باید راهی بیابیم. او به دقت می‌گوید که بدون دلیل مشخص و صلاحیت نمی‌توان به نزد پادشاه رفت. همچنین، او به دلشکستگی و اندوه دوستی که می‌خواهد نزد محبوبش برود، اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر تأکید می‌ورزد که برای جلب توجه پادشاه و گرفتن رحمت او، باید گواهی بر وضعیت خود ارائه دهد، زیرا صداقت در حقیقت و وضوح در شناخت خود اهمیت دارد.
گفت زن یک آفتابی تافتستعالمی زو روشنایی یافتست
هوش مصنوعی: زنی گفت که خورشید تابان، جهانی را روشن کرده و به آن نور و روشنی بخشیده است.
نایب رحمان خلیفهٔ کردگارشهر بغدادست از وی چون بهار
هوش مصنوعی: بغداد در این زمان، نمایندهٔ خداوند و فرمانروایی است که مانند بهار، زندگی و شکوهی را به ارمغان میآورد.
گر بپیوندی بدان شه شه شویسوی هر ادبیر تا کی می‌روی
هوش مصنوعی: اگر با آن پادشاه پیوندی برقرار کنی، به مقام و جایگاه بالاتری دست پیدا خواهی کرد و به هر ادب و فرهنگ و دانشی راه خواهی یافت. پس تا چه زمانی میخواهی به تنهایی و بدون همراهی پیش بروی؟
همنشینی با شهان چون کیمیاستچون نظرشان کیمیایی خود کجاست
هوش مصنوعی: دوست بودن و همصحبتی با پادشاهان طلایی مانند است؛ زیرا به خاطر نگاه و حضورشان، ارزش و گرانبهایی خاصی به زندگی میبخشند. اما این ارزش و زیبایی واقعی خودشان کجاست؟
چشم احمد بر ابوبکری زدهاو ز یک تصدیق صدیق آمده
هوش مصنوعی: چشم احمد به ابوبکر دوخته شده است، زیرا او از یک تصدیق راستین به وجود آمده است.
گفت من شه را پذیرا چون شومبی بهانه سوی او من چون روم
هوش مصنوعی: گفت: چگونه میتوانم بدون هیچ دلیلی، به سوی شاه بروم و او را بپذیرم؟
نسبتی باید مرا یا حیلتیهیچ پیشه راست شد بی‌آلتی
هوش مصنوعی: برای رسیدن به هدفی باید یا ارتباطی داشته باشم یا تدبیری به کار ببرم، زیرا هیچ کار درستی بدون ابزار و وسیله ممکن نیست.
همچو مجنونی که بشنید از یکیکه مرض آمد به لیلی اندکی
هوش مصنوعی: مانند مجنونی که شنید کسی دربارهی لیلی از بیماریاش صحبت می‌کند، ناراحت و مضطرب می‌شود.
گفت آوه بی بهانه چون رومور بمانم از عیادت چون شوم
هوش مصنوعی: گفت: اگر بیدلیل بروم، چه؟ و اگر بمانم، چطور از ملاقات برمیخیزم؟
لیتنی کنت طبیبا حاذقاکنت امشی نحو لیلی سابقا
هوش مصنوعی: ای کاش من پزشکی ماهر بودم، تا میتوانستم به سمت لیلی بروم.
قل تعالوا گفت حق ما را بدانتا بود شرم‌اشکنی ما را نشان
هوش مصنوعی: بیا و بگو، ای حقیقت، ما را آگاه کن تا شرم و خجالتمان را به همگان نشان دهی.
شب‌پران را گر نظر و آلت بدیروزشان جولان و خوش حالت بدی
هوش مصنوعی: اگر به شب‌پران توجه کنی و ابزار لازم را در اختیارشان قرار دهی، روزشان پر از جنب و جوش و خوشحالی خواهد بود.
گفت چون شاه کرم میدان رودعین هر بی‌آلتی آلت شود
هوش مصنوعی: وقتی شاه کرم به میدان بیفتد، مانند کسی که هیچ ابزاری ندارد، بیسلاح و ناتوان می‌شود.
زانک آلت دعوی است و هستی استکار در بی‌آلتی و پستی است
هوش مصنوعی: چون انسان برای ابراز وجود و هدفهایش به ابزار و وسایل نیاز دارد، زندگی بدون این ابزارها و امکانات نتیجهای جز فروتنی و ناتوانی نخواهد داشت.
گفت کی بی‌آلتی سودا کنمتا نه من بی‌آلتی پیدا کنم
هوش مصنوعی: می‌گوید: چطور میتوانم بدون ابزار و وسیله، معامله و خریدی انجام دهم، در حالی که خودم هم بدون ابزار و وسیلهای نمایان نمیشوم.
پس گواهی بایدم بر مفلسیتا مرا رحمی کند شاه غنی
هوش مصنوعی: باید نشانی از فقر و نیازمندیام داشته باشم تا پادشاه ثروتمند به من ترحم کند.
تو گواهی غیر گفت و گو و رنگوا نما تا رحم آرد شاه شنگ
هوش مصنوعی: تو شاهدی بر آنچه که گفته نمیشود و آنچه که ظاهر است، تا شاید شاه شنگ به تو رحم کند.
کین گواهی که ز گفت و رنگ بدنزد آن قاضی القضاة آن جرح شد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که شاهدی که از گفتار و ظاهر انسان نشئت میگیرد، در برابر قاضی بزرگ و برتر، به عنوان یک نقص و عیب به شمار میآید.
صدق می‌خواهد گواه حال اوتا بتابد نور او بی قال او
هوش مصنوعی: برای اینکه حقیقت او روشن شود، نیاز است که صداقت گواهی بر حال او بدهد تا نور وجودش بدون نیاز به سخن گفتن بَتابد.