بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصح
هوش مصنوعی: این شعر درباره گروهی از دوستان در هندوستان است که در سفر به علت گرسنگی و کمبود غذا دچار مشکل شده‌اند. دانای بزرگ، که به دیدار آنها آمده، به آنها سلام می‌کند و از وضعیت سخت آنها آگاه است. او به آنها هشدار می‌دهد که از فرزندانی که به بلایی بزرگی دچار شده‌اند، دوری کنند و درباره خطرات و تهدیدات احتمالی ناشی از پیلتختان سخن می‌گوید.
او تأکید می‌کند که این بچه‌ها (اولیا) نشان‌دهنده حق و معرفت هستند و باید از بروز بی‌عدالتی‌ها و بدی‌ها بپرهیزند. این دانا نکاتی را درباره قدرت دعاهای انبیا و اثرات آن در معجزات و تغییرات بزرگ تاریخی یادآوری می‌کند. در انتها، او بر اهمیت بصیرت و شنیدن از دل به جای گوش دادن به ظاهر سخنان تأکید می‌کند و دعوت به درک عمیق‌تری از مسائل espiritual و اجتماعی می‌کند.
آن شنیدی تو که در هندوستاندید دانایی، گروهی دوستان
هوش مصنوعی: در هندوستان، فردی باهوش و دانا را دید که گروهی از دوستانش اطرافش بودند.
گُرْسنه مانده شده بی‌برگ و عورمی‌رسیدند از سفر از راه دور
هوش مصنوعی: آنها در حالی به مقصد میرسیدند که گرسنه و بیچاره بودند و از سفرهای طولانی و دشوار بازگشته بودند.
مهرِ داناییش جوشید و بگفتخوش سلامیشان و چون گلبن شکفت
هوش مصنوعی: عشق و دانش او به اوامری نیکو برانگیخته شد و او به زیبایی سلام گفت و همچون گل درختان به شکوفایی رسید.
گفت دانم کز تجوع وز خلاجمع آمد رنجتان زین کربلا
هوش مصنوعی: می‌گوید میدانم که از گرسنگی و بینوازی در کربلا رنج میبرید.
لیک الله الله ای قومِ جلیلتا نباشد خوردتان، فرزندِ پیل
هوش مصنوعی: ای مردم بزرگوار، به یاد خدا باشید و بینهایت مراقب باشید که فرزند بزرگ و قویتان را هرگز نخورید.
پیل هست این سو که اکنون می‌رویدپیل‌زاده مشکرید و بشنوید
هوش مصنوعی: در این سوی جهان، موجودی بزرگ و عجیب وجود دارد که اکنون در حال حرکت است. فرزندان آن موجود با عطر خوش مشک آشنا هستند و این را به شما گوشزد میکنند.
پیل‌بچگانند اندر راهتانصید ایشان هست بس دلخواهتان
هوش مصنوعی: کودکان فیل مانند در مسیر شما وجود دارند و شکار آنها برای شما بسیار خوشایند است.
بس ضعیف‌اند و لطیف و بس سمینلیک مادر هست طالب در کمین
هوش مصنوعی: بسیار ضعیف و لطیف هستند، اما همچنان مادر وجود دارد که در انتظار است و در کمین نشسته.
از پی فرزند صد فرسنگ راهاو بگردد در حنین و آه آه
هوش مصنوعی: برای یافتن فرزندش، باید مسافت بسیار زیادی را طی کند و در دلش آه و نالهای از درد و غم احساس کند.
آتش و دود آید از خرطومِ اوالحذر زان کودکِ مرحومِ او
هوش مصنوعی: آتش و دود از بینی او خارج میشود، مواظب باش از آن کودکِ از دست رفته.
اولیا اطفال حق‌اند ای پسرغایبی و حاضری بس با خبر
هوش مصنوعی: اولیا و دوستان حق در واقع مانند کودکان معصوم و بیگناه هستند، ای پسر! تو هم در حال غیبت هستی و هم در حال حضور، و از همه چیز آگاهی کامل داری.
غایبی مندیش از نقصانشانکاو کشد کین از برای جانشان
هوش مصنوعی: نگران نادانی دیگران نباش، چرا که کسی که به خاطر جانش کینهای به دل دارد، خود در خطر است.
گفت: اطفال من‌اند این اولیادر غریبی فرد، از کار و کیا
هوش مصنوعی: گفت: این اولیا در این سرزمین غریب فرزندان من هستند، از کار و شخصیت آنها.
از برای امتحان، خوار و یتیملیک اندر سِر، منم یار و ندیم
هوش مصنوعی: برای آزمایش، من بهظاهر خوار و یتیمم، اما در نهان، دوستی وفادار و همراه هستم.
پشت‌دارِ جمله عصمت‌های منگوییا هستند خود، اجزای من
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که تمامی ویژگیهای نیک من، همچون اجزایی از وجودم، در پشت‌دارِ یکدیگر قرار دارند و در واقع به من هویت میبخشند.
هان و هان این دلق‌پوشانِ من‌اندصد هزار اندر هزار و یک تن‌اند
هوش مصنوعی: این افراد با لباسهای خاص و شگفت انگیزشان، در واقع نمایانگر جمعیت زیادی هستند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند و به نوعی به همدیگر وابستهاند.
ورنه کی کردی به یک چوبی هنرموسی‌یی، فرعون را زیر و زِبَر؟
هوش مصنوعی: اگر تو توانایی هنر موسی را داشته باشی، چرا فرعون را به راحتی سرنگون نمیکنی؟
ورنه کی کردی به یک نفرینِ بدنوح، شرق و غرب را غرقاب خوَد؟
هوش مصنوعی: اگر نه این بود که نوح با یک نفرین بد، شرق و غرب را غرقاب نمیکرد، چه کسی میتوانست چنین کاری انجام دهد؟
برنَکَندی یک دعای لوطِ رادجمله شهرستانشان را بی‌مراد
هوش مصنوعی: دعای لوط، بزرگ و مهم نبود که بتواند از عذاب و مشکلاتی که بر سر مردم رادی برآمد، جلوگیری کند و در نتیجه همه آنها بدون خوشبختی باقی ماندند.
گشت شهرستان چون فردوسشاندجلهٔ آب سیه، رو بین نشان
هوش مصنوعی: شهرستان مانند بهشتی است، در کنار دجلهای که آبش تیره و سیاه است.
سوی شام‌ست این نشان و این خبردر ره قدسش ببینی در گذر
هوش مصنوعی: این نشانه و خبر به سمت شام میباشد و در مسیر قدس میتوانی آن را مشاهده کنی.
صد هزاران ز انبیای حق‌پرستخود به‌هر قرنی سیاست‌ها به‌دست
هوش مصنوعی: صدها هزار پیامبر حقپرست در هر دورانی، روشهای سیاستمداری را در دست دارند.
گر بگویم وین بیان افزون شودخود، جگر چِبْوَد که کُه‌ها خون شود
هوش مصنوعی: اگر بخواهم از این موضوع بیشتر بگویم، خودم را به دردسر میاندازم و مثل این است که کوهها را از خون پر کنم.
خون شود کُه‌ها و باز آن بِفْسُردتو نبینی خون‌شدن، کوری و رد
هوش مصنوعی: کوهها به طور کامل در خون غرق خواهند شد، اما تو که قضاوت میکنی، این خونریزی را نمیبینی و به همین خاطر به نادانی و قضاوت نادرست دچار میشوی.
طرفه کوری دوربینِ تیزچشملیک از اُشتُر نبیند غیرِ پشم
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی اشاره دارد که دوربین تیزبین و با دقتی وجود دارد، اما به گونهای کور است که فقط میتواند پشم شتر را ببیند و چیز دیگری نمیبیند. این به نوعی بیانگر محدودیتها و وابستگیهای خاصی است که ممکن است در دیدن حقایق وجود داشته باشد.
مو به مو بیند ز صرفه حرص انسرقصِ بی‌مقصود دارد همچو خرس
هوش مصنوعی: انسانها با دقت و وسواس به جزئیات توجه میکنند، اما گاهی رفتارهای غیرمنطقی و بیهدف از خود نشان میدهند، درست مانند یک خرس که بدون هدف خاصی به رقص درمیآید.
رقص آنجا کن که خود را بشکنیپنبه را از ریشِ شهوت بَرکَنی
هوش مصنوعی: در جایی که احساسات و خواهشهای نفسانی شما را به چالش میکشد، باید به خودتان غلبه کنید و آنچه که شما را به سمت خواستههای دنیوی میکشاند، کنار بگذارید.
رقص و جولان بر سرِ میدان کنندرقص اندر خونِ خود مردان کنند
مردان خدا در خون خود رقصیدند و همواره در میدان نبرد(همچون نبرد جهاد بیرون و جهاد نفس درون) جولان و رقص میدان میکنند
چون رهند از دستِ خود دستی زنندچون جهند از نقصِ خود رقصی کنند
هنگامی که انسان از دست نفس پست خود رها میشود دست به کار میشود و چون از نقص نفس خود رها شود رقص میدان نبرد می‌کند( رقص میدان نبرد با دشمن درون یعنی نفس اماره و دشمن بیرون)
مطربانْشان از درون، دف می‌زنندبحرها در شورشان کف می‌زنند
هوش مصنوعی: موسیقیدانان از دل خود مینوازند و در شور و حالشان، موجها را به وجد میآورند و دست می‌زنند.
تو نبینی لیک بهرِ گوششانبرگ‌ها بر شاخ‌ها هم کف‌زنان
هوش مصنوعی: اگر تو نبینی، اما برگ‌ها بر روی شاخهها به آرامی به هم برخورد میکنند و صدایی را به گوش آنها میرسانند.
تو نبینی برگ‌ها را کف‌زدنگوشِ دل باید نه این گوشِ بدن
هوش مصنوعی: باید با دل و احساس به جهان نگاه کنی و چیزهایی که در اطراف میگذرد را دریابی، نه فقط با حواس جسمیات. یعنی توجه به عمق احساسات و اهمیت آنها در زندگی از دیدن ظواهر مهمتر است.
گوشِ سَر بَربَند از هَزْل و دروغتا ببینی شهرِ جانِ با‌فروغ
هوش مصنوعی: گوش خود را از سخنان بیهوده و دروغین ببند تا بتوانی زیباییهای روح و حقیقت را بهتر ببینی.
سر کشد گوشِ محمد در سخنکش بگوید در نبی حق هو اذن
هوش مصنوعی: گوش محمد به سخن بلند میشود و در نبی حق فرمان می‌دهد.
سر‌به‌سر، گوش‌ست و چشم است این نبیتازه زو ما مرضع‌ست او، ما صبی
هوش مصنوعی: این شعر به ویژگیهای یک نبی اشاره دارد و می‌گوید که او تمام حواس و ظرافتهای تجربههای انسانی را در خود دارد. وجود نبی بهمانند یک معلم و راهنما برای مردم است، و اینکه او در میان ما قرار دارد و به ما کمک می‌کند، مانند پدری برای فرزندانش است.
این سخن، پایان ندارد باز رانسوی اهلِ پیل و بر آغاز ران
هوش مصنوعی: این حرف به پایان نمیرسد؛ دوباره برو سوی کسانی که قدرت و عظمت دارند و از ابتدا شروع کن.