بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطة
هوش مصنوعی: این متن به نقد و بررسی مقام و جایگاه اهل دنیا و ریاکاران می‌پردازد. شاعر با زبانی تند و انتقادی، به اختلاف میان انسان‌های پاک و ناپاک اشاره می‌کند و می‌گوید که اهل دنیا به شخصیات بزرگ و قدرت‌داران ادامه می‌دهند ولی در واقع از خداوند و حقیقت دور هستند. او از خوفی صحبت می‌کند که ناپاکان از قدرت خداوند دارند و این ترس آنها را خاضع می‌کند.
شاعر به تبیین ناعدالتی‌ها و دوگانگی‌ها در جامعه می‌پردازد و به این نکته اشاره می‌کند که افراد شاکر در زندگی پرمشقت به حقایق ارزشمندتر نزدیک‌تر هستند، در حالی که اهل نعمت غالباً طاغی و فریبکارند. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که شکر و سپاسگزاری از نعمت‌ها زمانی حقیقت دارد که در برابر مشکلات و مصائب واقعی و به جا باشد.
آنچنانک حق ز گوشت و استخواناز شهان باب صغیری ساخت هان
هوش مصنوعی: خداوند به گونهای انسان را خلق کرد که از جسم و جانش به او انگیزه و توانایی رشد و نوخلاقی داده است، تا او به خوبی در مسیر زندگی پیش برود.
اهل دنیا سجدهٔ ایشان کنندچونک سجدهٔ کبریا را دشمنند
هوش مصنوعی: مردم دنیا به خاطر مقام و عظمت آنان احترام میگذارند، چرا که آنها با خداوند و مقام بلند او دشمنی دارند.
ساخت سرگین‌دانکی محرابشاننام آن محراب میر و پهلوان
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده که مکان عبادت و نیایش آنان به قدری با شکوه و برجسته است که به آن محراب، نامی شایسته مانند میر و پهلوان داده شده است. به عبارتی، این مکان نمادی از عظمت و احترام است.
لایق این حضرت پاکی نه‌ایدنیشکر پاکان شما خالی‌نیید
هوش مصنوعی: شایستهی این مقام و پاکی نیستید و شما از نیشکر و شیرینی افراد پاک و صالح خالیاید.
آن سگان را این خسان خاضع شوندشیر را عارست کو را بگروند
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که بعضی از افراد پست و بیارزش به درگاه کسانی که در مقام بالاتری قرار دارند، خضوع و فروتنی میکنند، در حالی که شیر که نماد قدرت و شجاعت است، نیازی به این کار ندارد و برتری خود را حفظ می‌کند.
گربه باشد شحنه هر موش‌خوموش که بود تا ز شیران ترسد او
هوش مصنوعی: هر موش، با دیدن گربهای که به عنوان نگهبان است، از شیرها هم بیشتر میترسد؛ زیرا گربه برای او خطرناکتر از شیر است.
خوف ایشان از کلاب حق بودخوفشان کی ز آفتاب حق بود
هوش مصنوعی: ترس آنها از حقیقت خداوند بود، نه اینکه ترسشان از نور حق باشد.
ربی الاعلاست ورد آن مهانرب ادنی درخور این ابلهان
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در نظر برخی، برای مقاماتی که بسیار بالاتر از دیگران هستند، چیزهایی که درخور شخصی که در جایگاه پایینتری قرار دارد، میشود. به عبارتی، تشخیص درست و نادرست در بین افراد مختلف، به ویژه در مورد آنهایی که کمتر از دیگران میدانند یا درک نمیکنند، میتواند مشکل باشد.
موش کی ترسد ز شیران مصافبلک آن آهوتگان مشک‌ناف
هوش مصنوعی: موش از شیران جنگ نمیترسد، بلکه از آهوانی که در دشت به سر میبرند میترسد.
رو به پیش کاسه‌لیس ای دیگ‌لیستوش خداوند و ولی نعمت نویس
هوش مصنوعی: به جلو برو کاسه‌لیس، زیرا درون تو خداوند و نعمتدهندهات وجود دارد.
بس کن ار شرحی بگویم دور دستخشم گیرد میر و هم داند که هست
هوش مصنوعی: اگر بخواهم زیاد توضیح بدهم، ممکن است باعث خشم میر (پادشاه) شود و او هم این موضوع را میداند.
حاصل این آمد که بد کن ای کریمبا لئیمان تا نهد گردن لئیم
هوش مصنوعی: نتیجه این است که با افراد پست و بیارزش باید به شیوهای نیکو رفتار کرد تا آنها زیر بار حقایق بروند و تسلیم شوند.
با لئیم نفس چون احسان کندچون لئیمان نفس بد کفران کند
هوش مصنوعی: وقتی کسی با نیت بد و selfish به دیگران کمک می‌کند، این کار او در واقع نشاندهندهی زشتی نفس اوست. در مقابل، کسانی که نفس خوبی دارند، به خوبی و با نیت خالص عمل میکنند و شکرگزار آن خوبیها هستند.
زین سبب بد که اهل محنت شاکرنداهل نعمت طاغیند و ماکرند
هوش مصنوعی: به همین خاطر افرادی که زندگی سختی را تجربه کردهاند، قدردان و شکرگزار هستند، در حالی که افرادی که از نعمت‌ها برخوردارند، نافرمان و فریبکارند.
هست طاغی بگلر زرین‌قباهست شاکر خستهٔ صاحب‌عبا
هوش مصنوعی: در اینجا به دو نوع انسان اشاره میشود. یکی که به طور طاغی و سرکش زندگی می‌کند و با لباس زربفت خود به خود مباهات می‌کند و دیگری که با اینکه خسته و درمانده است، شکرگزار و سپاسگزار خداوند است. اینContrast بین دو رویکرد مختلف در زندگی را نشان میدهد.
شکر کی روید ز املاک و نعمشکر می‌روید ز بلوی و سقم
هوش مصنوعی: شکر و نعمت در زندگی تنها به داراییها و ثروتهای مادی وابسته نیستند، بلکه در شرایط سخت و چالشها نیز میتوانند نمایان شوند.