بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شود
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مقایسه‌ی انسان و طبیعت می‌پردازد. او بیان می‌کند که انسان اگر به خوبی و علم آگاه نباشد، مانند سگ شکاری بی‌فایده است. شاعر از یک دوست می‌خواهد که به او در زمینه‌ی دانش و رشد کمک کند، تا بتواند از خواب و غفلت بیدار شود و به آگاهی و درک عمیق‌تری برسد. همچنین، او اشاره می‌کند که اگر انسان در خواب و غفلت باشد، حتی بزرگ‌ترین نعمت‌ها را نیز نمی‌بیند، همان‌طور که فیل در خواب هند را نمی‌بیند و پیلبان را نادیده می‌گیرد. در نهایت، شاعر بر اهمیت بیداری و آگاهی تأکید می‌کند.
سگ شکاری نیست او را طوق نیستخام و ناجوشیده جز بی‌ذوق نیست
هوش مصنوعی: او مانند یک سگ شکاری نیست، زیرا طوقی به گردنش نیست و هنوز خام و نپخته است، بنابراین از نظر ذاتی بی‌ذوق محسوب میشود.
گفت نخود چون چنینست ای ستیخوش بجوشم یاریم ده راستی
هوش مصنوعی: نخود گفت: حالا که اوضاع اینگونه است، ای عزیز، بگذار بجوشم و از تو کمک بخواهم.
تو درین جوشش چو معمار منیکفچلیزم زن که بس خوش می‌زنی
هوش مصنوعی: تو در این تحرک و جنبش مانند یک معمار هستی، پس ادامه بده و کار خود را با مهارت و زیبایی انجام بده.
همچو پیلم بر سرم زن زخم و داغتا نبینم خواب هندستان و باغ
هوش مصنوعی: من مانند یک پیل (فیل) در خوابم، زخم و داغ بر سرم بزن تا دیگر خواب هند و باغ را نبینم.
تا که خود را در دهم در جوش منتا رهی یابم در آن آغوش من
هوش مصنوعی: به خودم میگویم که باید خود را در برجستگی احساساتم غرق کنم تا شاید راهی برای رسیدن به آغوش محبت پیدا کنم.
زانک انسان در غنا طاغی شودهمچو پیل خواب‌بین یاغی شود
هوش مصنوعی: انسان وقتی به ثروت و نعمت میرسد، ممکن است دچار غرور و طغیانی شود، مانند فیل که خواب میبیند و به رفتارهای سرکشانه میزند.
پیل چون در خواب بیند هند راپیلبان را نشنود آرد دغا
هوش مصنوعی: اگر فیل در خواب چیزی ببیند، پیلبانش هیچگاه نخواهد فهمید که او در حال خواب است و فقط از روی آنچه که میبیند، قضاوت می‌کند.