بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق او
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از تمایلات روحی و معنوی خود سخن می‌گوید. او به مسجد می‌رود و از آنجا می‌خواهد که کعبه و کربلا برای او باشند. او خود را در مسیر حق و حقیقت می‌بیند و با جبرییل صحبت می‌کند، ولی در عین حال، به ناپایداری و وفور مادی‌ها اشاره می‌کند. شاعر تأکید می‌کند که حقیقت او از جنس عالم ماده نیست و در جستجوی شناخت عمیق‌تری است. به نوعی، او می‌خواهد از محدودیت‌های دنیوی فرار کند و به سرچشمه‌های الهی نزدیک شود. در انتها، به هشدار نسبت به فتنه‌ها و ناپایداری‌های زندگی اشاره می‌کند و از خداوند طلب هدایت می‌کند.
آن غریب شهر سربالا طلبگفت می‌خسپم درین مسجد بشب
هوش مصنوعی: آن غریب شهر به سربالا طلب گفت: من در این مسجد شب را به خواب میگذرانم.
مسجدا گر کربلای من شویکعبهٔ حاجت‌روای من شوی
هوش مصنوعی: اگر مسجد تو، کربلای من شود، پس تو هم تبدیل به کعبهای خواهی شد که نیازهای من را برآورده می‌کنی.
هین مرا بگذار ای بگزیده دارتا رسن‌بازی کنم منصوروار
هوش مصنوعی: بسته به تو، ای محبوب، من را رها کن تا به صورت آزادانه و شادمان به بازی و سرگرمی بپردازم، مانند منصور که در زندگیاش آزادی خود را جشن میگرفت.
گر شدیت اندر نصیحت جبرئیلمی‌نخواهد غوث در آتش خلیل
هوش مصنوعی: اگر نصیحت جبرئیل سخت و جدی باشد، باید دانست که حتی در آتش هم خلیل (ابراهیم) به کمک نیاز ندارد.
جبرئیلا رو که من افروختهبهترم چون عود و عنبر سوخته
هوش مصنوعی: من از جبرئیل آتشین و شگفتانگیز هم بهترم، مانند بویی خوش که از عود و عنبر سوخته به مشام میرسد.
جبرئیلا گرچه یاری می‌کنیچون برادر پاس داری می‌کنی
هوش مصنوعی: جبرئیل، هرچند به من کمک می‌کنی، اما همچون برادری از من حمایت می‌کنی.
ای برادر من بر آذر چابکممن نه آن جانم که گردم بیش و کم
هوش مصنوعی: ای برادر، من مانند آتش زبانهزننده هستم و هیچگاه کم و زیاد نمیشوم، من همان روحی نیستم که دچار نوسان و تغییر شوم.
جان حیوانی فزاید از علفآتشی بود و چو هیزم شد تلف
هوش مصنوعی: روح حیوانات از خوردن علفی که در آتش است، به زندگی ادامه میدهند و زمانی که آن علف تبدیل به هیزم شود، نابود میگردند.
گر نگشتی هیزم او مثمر بدیتا ابد معمور و هم عامر بدی
هوش مصنوعی: اگر به او نماندی و حامیاش نشدی، هرگز ثمری نخواهد داشت و همیشه خراب و ویران خواهد بود.
باد سوزانت این آتش بدانپرتو آتش بود نه عین آن
هوش مصنوعی: باد سوزانی که به تو میوزد، این آتش به خاطر نور و درخششی است که دارد، نه اینکه خود آن آتش باشد.
عین آتش در اثیر آمد یقینپرتو و سایهٔ ویست اندر زمین
هوش مصنوعی: افروزندهای همچون آتش در آسمان ظاهر شد و نور و سایهاش در زمین گسترده است.
لاجرم پرتو نپاید ز اضطرابسوی معدن باز می‌گردد شتاب
هوش مصنوعی: بدیهی است که نور و روشنایی نمیتواند برای مدت طولانی در حالت ناپایداری بماند و به سرعت به منبع اصلی خود بازمیگردد.
قامت تو بر قرار آمد بسازسایه‌ات کوته دمی یکدم دراز
هوش مصنوعی: هر زمان که قامت تو به آرامی برپا شده، سایهات به طول نمیآید؛ فقط برای لحظهای باید بایستی و سپس دوباره ادامه دهی.
زانک در پرتو نیابد کس ثباتعکسها وا گشت سوی امهات
هوش مصنوعی: هیچکس در نور نمیتواند ثابت بماند؛ تصاویر به سمت اصل و مادر خود بازمیگردند.
هین دهان بر بند فتنه لب گشادخشک آر الله اعلم بالرشاد
هوش مصنوعی: مواظب باش که در مورد حرف زدن دربارهی فتنه‌ها و مشکلات زبان به کار نبر. خداوند بهتر از همه به هدایت و رفتار درست آگاه است.