بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکن
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مسأله پنهان شدن اولیا (شخصیتهای معنوی و برگزیده) از نگاه مردمان میپردازد. او اشاره میکند که این افراد در عین اینکه در عرش بلندی قرار دارند و از کمالات بسیاری برخوردارند، برای مردم عادی قابل دیدن نیستند. شاعر میپرسد چرا باید این افراد پنهان شوند، در حالی که همه چیز و همه جا به آنها وابسته است. او به نسبت انسان و پری (موجودات غیر مرئی) اشاره میکند و میگوید که انسان در واقع از پریان هم پنهانتر است. در انتها، او به وضعیت انسان در عالم غیب و احوالات نهان او اشاره میکند که نزد عقل، انسان به مراتب پوشیدهتر از موجودات دیگر است.
آنک گویند اولیا در کُه بُوَندتا ز چشم مردمان پنهان شوند
هوش مصنوعی: میگویند که اولیا یا شخصیتهای بزرگ، در کوهها زندگی میکنند تا از نظر مردم دور بمانند و دیده نشوند.
پیش خلق ایشان فرازِ صد کُهاندگام خود بر چرخ هفتم مینهند
هوش مصنوعی: آنها در نظر مردم از بلندای صد کوه هم بالاترند و گامهای خود را بر آسمان هفتم میگذارند.
پس چرا پنهان شود، کُهجو بوَدکو ز صد دریا و کُه زان سو بوَد
هوش مصنوعی: چرا این کوه پنهان بماند، در حالی که از صد دریا و همچنین از سوی دیگر کوه وجود دارد؟
حاجتش نبود به سوی کُه گریختکز پیش کرّهٔ فلک صد نعل ریخت
هوش مصنوعی: او نیازی به فرار به سوی کوه نداشت، زیرا از پیش رویش، صد نعل از کرهٔ فلک به زمین ریخته شده بود.
چرخ گردید و ندید او گَردِ جانتعزیتجامه بپوشید آسمان
هوش مصنوعی: زمان در حال چرخش است و او همچنان غافل از غم و اندوه جان، آسمان برای اظهار همدردی لباس عزای خود را بر تن کرده است.
گر به ظاهر آن پری پنهان بوَدآدمی پنهانتر از پریان بوَد
هوش مصنوعی: اگرچه آن پری به نظر پنهان است، انسان در حقیقت بیشتر از پریها پنهان و رازآلود است.
نزد عاقل زان پری که مُضمرستآدمی صد بار خود پنهانترست
هوش مصنوعی: در نزد انسانهای عاقل، انسان که حاوی افکار و احساسات پنهان است، بسیار بیشتر از یک پری مخفی و رازآلود میباشد.
آدمی نزدیک عاقل چون خفیستچون بود آدم که در غیب او صفیست
هوش مصنوعی: انسان وقتی به عقل نزدیک میشود، همچون راز و رمزی پنهان است، بنابراین چگونه میتوان آدمی را شناخت که در غیبت او صفی از دیدهها پنهان است؟