بخش ۱۳ - عذر خواستن آن عاشق از گناه خویش به تلبیس و روی پوش و فهم کردن معشوق آن را نیز
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از احساس عاشقی و تلاش برای شناخت معشوق خود سخن می‌گوید. او می‌گوید که برای فهمیدن حقیقت معشوق، خود را در معرض امتحان قرار داده است. شاعر به معجزات پیامبران اشاره می‌کند که نشان‌دهنده اطمینان از حقیقت است. او با تأکید بیان می‌کند که هر روز در امتحان عشقش به معشوق، خود را درمیانه سود و زیان می‌بیند. عشق را به گنجی ارزشمند تشبیه می‌کند و اعتراف می‌کند که با وجود دشواری‌ها، باید صبور باشد و در جستجوی حقیقت معشوق بماند. در نهایت، به پیوند عمیق میان عشق و جدایی اشاره می‌کند و می‌گوید که این جدایی نمی‌تواند مانع از عشق حقیقی شود.
گفت عاشق امتحان کردم مگیرتا ببینم تو حریفی یا ستیر
هوش مصنوعی: عاشق می‌گوید: من تو را آزمایش کردم و از تو نمیخواهم که خودت را نشان دهی، بلکه میخواهم ببینم تو چقدر قوی هستی یا اینکه فقط به ظاهر میپردازی.
من همی دانستمت بی‌امتحانلیک کی باشد خبر هم‌چون عیان
هوش مصنوعی: من همیشه تو را بینیاز از آزمایش میشناختم، اما چگونه میتوانم خبری مانند حقیقت را فقط از روی گمان بزنم؟
آفتابی نام تو مشهور و فاشچه زیانست ار بکردم ابتلاش
هوش مصنوعی: نام تو مانند آفتاب مشهور و آشکار است، اینکه من کمی دچار سختی و آزمایش شوم، چه اشکالی دارد؟
تو منی من خویشتن را امتحانمی‌کنم هر روز در سود و زیان
هوش مصنوعی: من هر روز خود را در آزمون در میآورم تا ببینم که در کدام مسیر سود میبرم و در کدام مسیر ضرر.
انبیا را امتحان کرده عداتتا شده ظاهر ازیشان معجزات
هوش مصنوعی: پیامبران را خداوند آزمایش کرده است و از این آزمایشها معجزات آنها به ظهور رسیده است.
امتحان چشم خود کردم به نورای که چشم بد ز چشمان تو دور
هوش مصنوعی: چشمانم را به نوری آزمایش کردم، ای کسی که نگاه بد از چشمانت دور است.
این جهان هم‌چون خرابست و تو گنجگر تفحص کردم از گنجت مرنج
هوش مصنوعی: این دنیا به مانند ویرانهای است و تو گنجی هستی. اگر از گنجت جستوجو کنم، ناراحت نشو.
زان چنین بی‌خردگی کردم گزافتا زنم با دشمنان هر بار لاف
هوش مصنوعی: به خاطر این خُلق و رفتار ناپسند خود، کارهای بیمعنی انجام میدهم تا هر بار با دشمنانم به بزرگنمایی و افتخار بپردازم.
تا زبانم چون ترا نامی نهدچشم ازین دیده گواهیها دهد
هوش مصنوعی: تا زمانی که نام تو بر زبانم جاری شود، چشمانم از این دیده به گواهیهای مختلفی میرسد.
گر شدم در راه حرمت راه‌زنآمدم ای مه به شمشیر و کفن
هوش مصنوعی: اگر در مسیر عشق تو به سوی تو قدم گذاشتهام، به مانند دزدی به چنگ میآورم که با شمشیر و کفن آمادهام.
جز به دست خود مبرم پا و سرکه ازین دستم نه از دست دگر
هوش مصنوعی: تنها با دستان خود باید به پیشرفت و موفقیت برسیم و به هیچکس دیگر وابسته نیستیم؛ چراکه هر آنچه داریم و هستیم، از همین دستان خود ما سرچشمه میگیرد.
از جدایی باز می‌رانی سخنهر چه خواهی کن ولیکن این مکن
هوش مصنوعی: سخن از جدایی را کنار بگذار و هر چه میخواهی بگو، اما این کار را انجام نده.
در سخن آباد این دم راه شدگفت امکان نیست چون بیگاه شد
هوش مصنوعی: در اینجا صحبت از زمانی است که در گفتوگو و تبادل نظر، فرصتی برای بیان نظرات و ایدهها ایجاد میشود. در این شرایط، فرد می‌گوید که اگر نتوانیم در زمان مناسب حرف بزنیم و از فرصت استفاده کنیم، ممکن است دیگر نتوانیم به آن ایدهها دست پیدا کنیم. به طور کلی، این بیان تأکیدی بر اهمیت زمان و فرصتها در بیان افکار و نظرات است.
پوستها گفتیم و مغز آمد دفینگر بمانیم این نماند همچنین
هوش مصنوعی: ما فقط درباره ظاهر صحبت کردیم، اما حقیقت عمیقتر سر برآورد. اگر در این سطح باقی بمانیم، این نیز پایدار نخواهد ماند.