بخش ۱۶ - قصهٔ مسجد اقصی و خروب و عزم کردن داود علیه‌السلام پیش از سلیمان علیه‌السلام بر بنای آن مسجد
هوش مصنوعی: این متن از شعرهای مولاناست و در مورد تجربه روحانی و ارتباط انسان با حقیقتی عمیق صحبت می‌کند. در اینجا، مولانا به داوود پیامبر اشاره می‌کند که می‌خواهد مسجد اقصی را بسازد، ولی وحی می‌شود که این کار مقدر نیست و به دلایلی که اشاره می‌شود، مانند خون مظلومان و آسیب‌هایی که به دیگران وارد شده، نمی‌تواند این مکان مقدس را بسازد.
مولانا توضیح می‌دهد که انسان در انتخاب و آزادی خود می‌تواند مغلوب شرایط و خواسته‌های خود باشد، اما در واقع در دل این مغلوب بودن، نوعی لطف و اختیار وجود دارد. او ارتباطات عمیق‌تری بین روح‌ها و وجود خدا را مطرح می‌کند و تأکید می‌کند که درک این معانی فراتر از لذت‌های دنیوی است.
در نهایت، پیام اصلی این متن به نوعی ورای لذت‌های مادی و تجربه‌های سطوحی است و می‌گوید که حقیقت دربودن و فنا است و درک این موضوع می‌تواند انسان را به بقا و حقیقت عمیق‌تری برساند.
چون درآمد عزم داودی به تنگکه بسازد مسجد اقصی به سنگ
هوش مصنوعی: زمانی که داوود تصمیم گرفت که مسجد الاقصی را با سنگ بسازد و به سختیهای آن مواجه شد، نشاندهنده عزم و اراده قوی او بود.
وحی کردش حق که ترک این بخوانکه ز دستت برنیاید این مکان
هوش مصنوعی: خداوند به او الهام کرد که از این کار دست بردارد، زیرا چنین کاری از توان او بیرون است.
نیست در تقدیر ما آنک تو اینمسجد اقصی بر آری ای گزین
هوش مصنوعی: در سرنوشت ما نیست که تو این مسجد اقصی را بسازی، ای انتخاب شده.
گفت جرمم چیست ای دانای رازکه مرا گویی که مسجد را مساز
هوش مصنوعی: پرسیدم که ای دانای کارها، چه گناهی کردهام که مرا از مسجد دور میکنی؟
گفت بی‌جرمی تو خونها کرده‌ایخون مظلومان بگردن برده‌ای
هوش مصنوعی: تو ادعا میکنی که بیگناهی، اما در حقیقت خون مظلومان را به گردن داری و به آنان آسیب زدهای.
که ز آواز تو خلقی بی‌شمارجان بدادند و شدند آن را شکار
هوش مصنوعی: به خاطر صدای تو، تعداد زیادی از مردم جان خود را فدای تو کردند و به نوعی تحت تأثیر قرار گرفتند.
خون بسی رفتست بر آواز توبر صدای خوب جان‌پرداز تو
هوش مصنوعی: خون زیادی بر سر صدای دلنواز و زیبا تو ریخته شده است.
گفت مغلوب تو بودم مست تودست من بر بسته بود از دست تو
هوش مصنوعی: گفت: من تحت تاثیر تو بودم و به خاطر حالت مستی، دست من از کنترل خارج شده بود و نمیتوانستم کمکی از دستم برآید.
نه که هر مغلوب شه مرحوم بودنه که المغلوب کالمعدوم بود
هوش مصنوعی: هر کسی که شکست میخورد، لزوماً درگذشته یا نابود شده نیست و شکست خورده مانند کسی نیست که به کلی وجودش را از دست داده باشد.
گفت این مغلوب معدومیست کوجز به نسبت نیست معدوم ایقنوا
هوش مصنوعی: این شخص به این نکته اشاره می‌کند که این فرد شکست خورده، وجودی ندارد و وجودش تنها به نسبتهایی که دارد وابسته است. به عبارت دیگر، وجود او تنها در قالب مقایسه با دیگران معنا پیدا می‌کند و به خودی خود نیست.
این چنین معدوم کو از خویش رفتبهترین هستها افتاد و زفت
هوش مصنوعی: این شخص به گونهای از خود رخت بربسته که بهترین و با ارزشترین ویژگیها و صفاتش نیز از بین رفته و دچار نقصان شده است.
او به نسبت با صفات حق فناستدر حقیقت در فنا او را بقاست
هوش مصنوعی: او به خاطر صفات الهی خود در کمال خاموشی و فنا قرار دارد، اما در واقع، این فنا برای او بقا و جاودانگی به همراه دارد.
جملهٔ ارواح در تدبیر اوستجملهٔ اشباح هم در تیر اوست
هوش مصنوعی: تمامی ارواح تحت تدبیر و مدیریت او قرار دارند و همچنین همهٔ اشباح نیز در دایرهٔ قدرت او هستند.
آنک او مغلوب اندر لطف ماستنیست مضطر بلک مختار ولاست
هوش مصنوعی: او در محبت و لطف ما به خوبی تسلیم شده است. او تحت فشار نیست، بلکه خود به اختیار و ارادهاش این راه را انتخاب کرده است.
منتهای اختیار آنست خودکه اختیارش گردد اینجا مفتقد
هوش مصنوعی: انتهای آزادی و انتخاب در این است که خود فرد بهطور کامل مالک و تصمیمگیرنده انتخابهایش باشد، اما در اینجا او را از آن اختیار محروم میکنند.
اختیاری را نبودی چاشنیگر نگشتی آخر او محو از منی
هوش مصنوعی: اگر اختیار و ارادهای نبود، هیچ لذتی هم وجود نداشت. پس اگر او در نهایت از من غایب شود، همه چیز بیمعنی خواهد بود.
در جهان گر لقمه و گر شربتستلذت او فرع محو لذتست
هوش مصنوعی: در این دنیا هر چیزی که هست، چه لقمهی نانی باشد و چه جرعهای نوشیدنی، لذتی که از آن میبریم وابسته به این است که چگونه میتوانیم از لذت واقعی یا عمیقتر بهرهمند شویم.
گرچه از لذات بی‌تاثیر شدلذتی بود او و لذت‌گیر شد
هوش مصنوعی: هرچند که او از لذتها تاثیر نگرفت، اما باز هم خود لذتی بود و از آن بهرهمند شد.