بخش ۶۵ - بقیهٔ نوشتن آن غلام رقعه به طلب اجری
هوش مصنوعی: این متن به داستانی از یک مطبخ (آشپزخانه) دربار شاه می‌پردازد. راوی به مطبخی می‌گوید که او بخیل است و نسبت به شاه سخی، رفتار خوبی ندارد. مطبخی از عملکرد خود دفاع می‌کند و تاکید می‌کند که عملش برای مصلحت بوده و نه از روی بخل. اما در نهایت، او با عدم توجه به نیاز دیگران، خود را در تنگنا قرار می‌دهد و بیان می‌کند که مقام او تاثیری بر خیر و شر ندارد.
شخصی با خشم و غم نامه‌ای به شاه می‌نویسد و در آن از جود و سخاوت شاه تمجید می‌کند. اما در زیر این مدح، احساس کینه و خشم وجود دارد. در ادامه، نویسنده به دیانت و حقیقت عمل فرد اشاره می‌کند و می‌گوید در مدح کسی که کینه دارد، هیچ فایده‌ای نیست. نتیجه‌گیری می‌شود که با خلوص نیت و پاکی دل، فرد باید به مدایح صادقانه بپردازد و از کینه و حسد دوری کند.
در نهایت، پیام این متن این است که باطن فرد از ظاهرش مهم‌تر است و خدا فقط به ظاهر نمی‌نگرد بلکه به دل‌ها توجه دارد.
رفت پیش از نامه پیش مطبخیکای بخیل از مطبخ شاه سخی
هوش مصنوعی: به آشپزخانه رفت و گفت: "ای بخیل، از آشپز بزرگ مهربان سلطنت بگو"
دور ازو وز همت او کین قدراز جری‌ام آیدش اندر نظر
هوش مصنوعی: اگر دور از او و تأثیر تلاشهایش باشم، نمیتوانم به این اندازه اهمیت و جایگاه خود را درک کنم.
گفت بهر مصلحت فرموده استنه برای بخل و نه تنگی دست
هوش مصنوعی: او گفت که تصمیمش به خاطر مصلحت بوده، نه به خاطر اینکه بخواهد کوتاهی کند یا در تنگنا باشد.
گفت دهلیزیست والله این سخنپیش شه خاکست هم زر کهن
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که صحبت در مورد چیزهایی که از نظر ارزش یا مقام پایینتر هستند، حتی در حضور شاه هم بیارزش به نظر میرسد. در واقع، حتی اگر کسی بخواهد به نکات ناچیز اشاره کند، ارزش آن در برابر موضوعات بزرگ و مهم هیچ است.
مطبخی ده گونه حجت بر فراشتاو همه رد کرد از حرصی که داشت
هوش مصنوعی: همه دلایل و برهانهای متنوعی که برای پذیرفتن حرف او وجود داشت، او به خاطر حرص و ولع خود از آنها چشمپوشی کرد.
چون جری کم آمدش در وقت چاشتزد بسی تشنیع او سودی نداشت
هوش مصنوعی: زمانی که جرّی (نوعی نوشیدنی) در وقت صبحانه کم شد، هرچقدر که او را سرزنش کردند، فایده‌ای نداشت.
گفت قاصد می‌کنید اینها شماگفت نه که بنده فرمانیم ما
هوش مصنوعی: قاصد گفت آیا شما این کارها را انجام میدهید؟ پاسخ داد نه، ما فقط بندگان دستورات هستیم.
این مگیر از فرع این از اصل گیربر کمان کم زن که از بازوست تیر
هوش مصنوعی: این جمله بیان می‌کند که نباید به جزئیات بیاهمیت توجه کنی و باید به اصل و اساس موضوع بپردازی. همچنین اشاره دارد که نباید به آرامی و بیدقتی عمل کنی، زیرا انرژی و قدرت تو در عمل از تواناییهای خودت ناشی می‌شود.
ما رمیت اذ رمیت ابتلاستبر نبی کم نه گنه کان از خداست
هوش مصنوعی: تو که تیر نمیزنی، بلکه آنچه داری، امتحانی است از سوی خداوند برای پیامبری که گناهی نکرده است.
آب از سر تیره است ای خیره‌خشمپیشتر بنگر یکی بگشای چشم
هوش مصنوعی: آب از سر تیره است، یعنی مشکل یا اتفاقی جدی و خطرناک رخ داده است. ای کسی که خشمگینی، بهتر است که قبل از واکنش، به اتفاقات و جزئیات بیشتری نگاه کنی و با دقت بیشتری ببینی که چه چیزی میتواند از این وضعیت ناشی شود.
شد ز خشم و غم درون بقعه‌ایسوی شه بنوشت خشمین رقعه‌ای
هوش مصنوعی: با خشم و اندوه، به سمت آرامگاهی رفت و نامه‌ای خشمآلود را برای پادشاه نوشت.
اندر آن رقعه ثنای شاه گفتگوهر جود و سخای شاه سفت
هوش مصنوعی: در آن نامه ستایشهای بینظیری از شاه بیان شده و از ویژگیهای بخشندگی و کرم او یاد شده است.
کای ز بحر و ابر افزون کف تودر قضای حاجت حاجات‌جو
هوش مصنوعی: ای انسان، تو از دریا و ابر بیشتر برکت و نعمت داری، پس در خواستههایت از خداوند درخواست کن و از او بخواه.
زانک ابر آنچ دهد گریان دهدکف تو خندان پیاپی خوان نهد
هوش مصنوعی: زیرا ابر وقتی باران میریزد، باعث می‌شود که تو در دلتنگی و غم باشی، در حالی که لبخند و شادی تو به طور مداوم در حال ظهور است.
ظاهر رقعه اگر چه مدح بودبوی خشم از مدح اثرها می‌نمود
هوش مصنوعی: اگرچه در ظاهر متن، ستایش و مدح وجود دارد، اما از فحوای کلمات، حس خشم و ناراحتی به خوبی مشهود است.
زان همه کار تو بی‌نورست و زشتکه تو دوری دور از نور سرشت
هوش مصنوعی: همه کارهایت به خاطر دوریات از نور و حقیقت، بیفایده و زشت شده است.
رونق کار خسان کاسد شودهم‌چو میوهٔ تازه زو فاسد شود
هوش مصنوعی: اگر کسانی که به درستی کار نمیکنند، فعالیتشان به رکود میافتد، مانند میوهای تازه که به سرعت خراب می‌شود.
رونق دنیا برآرد زو کسادزانک هست از عالم کون و فساد
هوش مصنوعی: دنیا به خاطر او رونق میگیرد و اگر او نباشد، کساد می‌شود؛ زیرا همه چیز در این جهان به وجود و فساد او وابسته است.
خوش نگردد از مدیحی سینه‌هاچونک در مداح باشد کینه‌ها
هوش مصنوعی: اگر در ستایش و مدح کسی، کینه و عداوت وجود داشته باشد، دل‌ها شاد نخواهد شد.
ای دل از کین و کراهت پاک شووانگهان الحمد خوان چالاک شو
هوش مصنوعی: ای دل، از حسد و نفرت رها شو و به سرعت شکرگزار و شاد باش.
بر زبان الحمد و اکراه دروناز زبان تلبیس باشد یا فسون
هوش مصنوعی: زبان به حمد و ستایش مشغول است، اما دل در درون از فریب و نیرنگ سخن می‌گوید.
وانگهان گفته خدا که ننگرممن به ظاهر من به باطن ناظرم
هوش مصنوعی: ناگهان خداوند فرمود که من به ظاهر نگاه نمیکنم، بلکه به باطن و درون انسانها توجه دارم.